Toekomstperspectief voor de landbouw
Na jaren van stilstand lijkt er eindelijk beweging te komen in het stikstofdossier. Het kabinet heeft een plan aangekondigd om uit de impasse te komen. Dat is hoog tijd, want Nederland moet van het slot. Ook met het oog op de vergunningverlening voor woningbouw, uitbreiding van de (energie-)infrastructuur en toekomstperspectief voor de landbouw.
Leestijd: 3 minuten
Column van:
De landbouwsector staat voor grote uitdagingen. Die kunnen alleen worden opgepakt als boeren weer perspectief krijgen. Perspectief om te ondernemen, te investeren en verder te bouwen aan een toekomstbestendige bedrijfsvoering. Daarover gaat het net verschenen SER-advies ‘Samenwerken aan een duurzaam en toekomstbestendig agrosysteem'.
Het landbouwdebat gaat allang niet meer over de vraag óf de sector moet verduurzamen, maar hóe we boeren in staat stellen die omslag te maken. Werkgevers en werknemers, tuinders-, boeren- en natuurorganisaties hebben samen gezocht naar oplossingen en zijn gezamenlijk tot aanbevelingen gekomen. Vanuit een gedeeld belang: een landbouw die economisch sterk en ecologisch houdbaar is en maatschappelijk draagvlak heeft.
Het advies laat zien wat daarvoor nodig is: herstel van vertrouwen, een verdienmodel waarin verduurzaming loont, investeringen in kennis en innovatie én een nieuwe manier van samenwerken om de uitvoering te versnellen.
Elke aanpak begint met vertrouwen. Vertrouwen groeit als partijen duidelijke afspraken maken én zich daaraan houden. Maar ook als boeren de ruimte krijgen om verantwoordelijkheid te nemen en zelf keuzes te maken. Zonder vertrouwen komen veranderingen niet van de grond.
Daarnaast hebben boeren economisch perspectief nodig. Dat vraagt om heldere doelen voor natuur, klimaat en water én een overheid die daarop consequent stuurt. Daarnaast is het van belang dat boeren de ruimte krijgen om zelf te bepalen hoe zij die doelen bereiken. Geen middelsturing, maar doelsturing. Dat doet een beroep op vakmanschap, stimuleert innovatie en houdt rekening met de omstandigheden waarin een boer of tuinder onderneemt.
Om die omslag mogelijk te maken, moeten we investeren in kennis, sociale innovatie en vakmanschap. Digitalisering, automatisering en verduurzaming vragen om nieuwe vaardigheden, onderwijs en kennisuitwisseling. Door succesvolle innovaties sneller te delen en op te schalen, versterken we de hele sector.
En wat vooral nodig is, is een andere manier van samenwerken. Nederland kent veel overlegtafels, maar te weinig plekken waar beleid en praktijk elkaar ontmoeten. Daarom pleit de SER voor een eigentijdse publiek-private uitvoeringsorganisatie. Niet terug naar het oude Landbouwschap, maar vooruit naar een organisatie die door strategisch overleg partijen verbindt, knelpunten oplost, succesvolle initiatieven verspreidt en de uitvoering in de regio versnelt. Een uitvoeringsorganisatie met voldoende slagkracht, duidelijke taken en onafhankelijk toezicht. Zodat de afgesproken wettelijke doelen voor stikstof, natuurherstel en waterkwaliteit worden behaald.
Ingrijpende veranderingen voltrekken zich niet zonder pijn en moeite. Maar de landbouwsector verdient een toekomst. In de onderstroom is de transitie al in volle gang. De afgelopen tijd ben ik ze tegengekomen: jonge melkveehouders die willen investeren in de omslag naar duurzame landbouw. Ondernemers die erin geloven dat verduurzaming en ondernemerschap uitstekend samengaan. Zij laten zien dat de landbouw onderdeel is van de oplossing waar het land op wacht.
We weten allang wat nodig is om het stikstofprobleem en andere maatschappelijke opgaven op te lossen. Dit is de tijd om het te doen. Van stilstand naar uitvoering.
