In onzekere tijden hebben mensen een overheid nodig die zekerheid biedt op het gebied van werk, inkomen, huisvesting, zorg, onderwijs en een leefbaar milieu. Dat zijn geen gunsten, maar sociale grondrechten waar het vertrouwen in de overheid mee staat of valt.
Leestijd: 3 minuten
Column van:
Herstel van vertrouwen is misschien wel de grootste opgave waar het kabinet voor staat. En niet alleen het kabinet, maar alle overheden en maatschappelijke instituties in ons land. Dat begint bij brede samenwerking en stabiel beleid. De SER kan daar een rol bij spelen: als bruggenbouwer en verbinder. Vanuit het perspectief van brede, duurzame welvaart voor iedereen.
Ons advies over de toekomst van Nederland gaat over die volle breedte. De visie heeft drie pijlers: een sociale pijler (arbeidsmarkt), een economische pijler (verdienvermogen) en een ruimtelijke pijler (fysiek domein).
De sociale pijler richt zich op een toekomstbestendige arbeidsmarkt. Een arbeidsmarkt die mensen waardig werk en inkomenszekerheid biedt en die niemand langs de zijlijn laat staan. Waar laagbetaalde arbeid wordt teruggedrongen en internationale arbeidskrachten bijdragen aan de maatschappelijke opgaven en transities. Waar mensen gezond en veilig werken tot aan hun pensioen en ook daarna nog actief kunnen zijn, bijvoorbeeld als vrijwilliger of mantelzorger. En ja, ook de mensen met fysiek zware beroepen.
Dat klinkt misschien idealistisch. Toch is het niet alleen een noodzakelijke, maar ook de slimste strategie. Een toekomstbestendige arbeidsmarkt is namelijk de basis voor een toekomstbestendige economie. En natuurlijk werkt het ook andersom: investeringen in de economie, in het verdienvermogen van ons land, zijn onmisbaar voor een goed functionerende arbeidsmarkt. Want als de economie stilstaat, komt ook de arbeidsmarkt stil te staan. Daarom moeten de economie en de arbeidsmarkt met elkaar in balans zijn.
Voor evenwichtige brede welvaart, ook in de toekomst, is nog een derde pijler nodig: het ruimtelijk domein. Dit gaat over de fysieke randvoorwaarden om ontwikkelingen mogelijk te maken. Ruimte is schaars in Nederland. Woningbouw, landbouw, energie en infrastructuur concurreren met elkaar om ruimte. Niet alles kan overal en zeker niet tegelijk. Daarin zal het kabinet keuzes moeten maken. Hoe langer keuzes worden uitgesteld, hoe langer het land op slot blijft.
Voor die keuzes zijn niet alleen politieke meerderheden in de Eerste en Tweede Kamer nodig, maar ook draagkracht en draagvlak in de samenleving. Die draagkracht wordt versterkt als mensen veerkracht hebben en kunnen meebewegen met veranderingen. Daarom is het topprioriteit om te investeren in gezond en veilig werk, een leven lang ontwikkelen en begeleiding van werk naar werk. Dat geeft mensen vaste grond onder de voeten.
De economie draait om mensen. Investeren in mensen betekent investeren in arbeidsproductiviteit, innovatie en het verdienvermogen van Nederland. En vooral in de misschien wel belangrijkste voorwaarde die ons land nodig heeft om vooruit te komen: vertrouwen in de toekomst.
Een langere termijnperspectief voor Nederland met beleidsaanbevelingen voor een brede welvaartseconomie waarin mensen centraal staan. Dat perspectief is hard nodig. Om de brede welvaart in 2040 te vergroten, moet er een evenwichtige verdeling van schaarse middelen plaatsvinden.
