Vernieuwde SER-handreiking Psychosociale Arbeidsbelasting
Hoewel de wettelijke kaders rondom psychosociale arbeidsbelasting (PSA) in de basis niet zijn gewijzigd, hebben zich in de afgelopen jaren belangrijke inhoudelijke en maatschappelijke ontwikkelingen voorgedaan. Denk aan toegenomen aandacht voor sociale veiligheid, mentale gezondheid, hybride werken, platformwerk en de invloed van organisatiecultuur en leiderschap.
In de vernieuwde handreiking PSA van de Sociaal-Economische Raad zijn deze recente inzichten, ontwikkelingen en praktijkervaringen opgenomen.
Download de SER-handreiking PSA
PSA is stress door het werk, bijvoorbeeld door hoge werkdruk, pesten, discriminatie, seksuele intimidatie of agressie. Werkgevers moeten dit volgens de Arbowet voorkomen of zoveel mogelijk beperken.
In 2025 meldde 21 procent van de werknemers burn-outklachten. In 2023 verzuimden werknemers 14,3 miljoen dagen door PSA. Dat kostte werkgevers in dat jaar naar schatting 4,9 miljard euro.
Hoe pak je psychosociale arbeidsbelasting aan?
De handreiking geeft diverse praktische maatregelen en oplossingsrichtingen, ook voor kleine bedrijven. Deze kunnen van pas komen bij het opstellen van een arbocatalogus, en de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) met bijbehorend het plan van aanpak.
Zo kun je op basis van de PDCA-cyclus (plan, do, check, act) in elf stappen de PSA-risico’s in kaart brengen. Grote én kleine organisaties, ook voor het mkb, kunnen dit toepassen. Hoe diep je gaat, hangt af van de omvang van de risico’s en van je organisatie.
- Bespreek welke PSA-risico’s er in jouw organisatie zijn en leg deze vast;
- Voer een RI&E uit met bestaande gegevens, zoals verzuimcijfers en meldingen;
- Zoek de oorzaken van werkdruk en ongewenst gedrag uit, bijvoorbeeld met vragenlijsten of gesprekken;
- Bepaal welke risico’s het eerst aandacht nodig hebben;
- Maak integraal beleid en laat het onderdeel zijn van het arbobeleid;
- Zorg voor steun van de directie, duidelijke rollen en budget;
- Kies maatregelen: pak eerst de bron aan, dan collectieve maatregelen, en pas daarna individuele maatregelen;
- Maak een plan van aanpak: wie doet wat, met welke middelen en wanneer;
- Voer de maatregelen uit en communiceer erover;
- Meet en evalueer of de maatregelen werken;
- Borg de aanpak van PSA in de organisatie en actualiseer de RI&E en het plan van aanpak.
