Van wetenschappelijke inzichten naar de praktijk van D&I-beleid

Voor Mathot zat de meerwaarde van de masterclass in de combinatie van wetenschappelijke inzichten en praktijkervaring. “Een belangrijke meerwaarde van de masterclass is dat D&I wordt gepositioneerd als een strategisch organisatieontwikkelingsvraagstuk vraagstuk, waarin wetenschap en praktijk samenkomt.”

Die combinatie helpt om verder te kijken dan losse initiatieven. Effectief D&I-beleid vraagt om keuzes die passen bij de context van de organisatie, met aandacht voor samenhang, draagvlak en de vraag wat maatregelen daadwerkelijk opleveren.

Benut weerstand als vertrekpunt voor verandering

Twee instrumenten zijn Mathot in het bijzonder bijgebleven. De eerste, de handreiking Van weerstand naar winst, biedt een andere kijk op weerstand tegen D&I beleid. Die hoeft niet alleen een obstakel te zijn, maar kan ook inzicht geven in wat mensen belangrijk vinden en waar zorgen of kansen liggen.
Zoals Mathot het verwoordt: “Door weerstand te zien als informatiebron wat helpt om beter te begrijpen wat er speelt – ook in verschillende onderstromen – ontstaat ruimte voor een zorgvuldiger en kansrijker proces.”

Het tweede instrument, de Best Methods Tool van de Universiteit Utrecht, helpt om D&I-beleid systematisch op te bouwen. In plaats van losse initiatieven gaat het om samenhang tussen verschillende onderdelen van de organisatie, bijvoorbeeld van instroom en inclusie tot doorstroom en uitstroom. De praktische vragen staan daarbij centraal: welke acties of interventies passen op welk moment en in welke volgorde bij de organisatie, wie is waarvoor verantwoordelijk en hoe maak je de beoogde impact meetbaar?

“D&I vraagt om een gezamenlijke inzet. Door initiatieven met elkaar te verbinden, samenhang te creëren en resultaten zichtbaar en meetbaar te maken, ontstaat steeds meer een gedeelde beweging.”

Maak zichtbaar wat er binnen de organisatie al gebeurt

Mathot vertelt over haar inzichten rondom zichtbaarheid. “D&I raakt aan verschillende domeinen en krijgt binnen een organisatie op uiteenlopende manieren vorm, zowel op expliciete als impliciete wijze. Het is daarom waardevol om te kijken naar wat er al binnen een organisatie gebeurt, juist ook naar dat wat niet direct onder de noemer D&I wordt geschaard maar daar wél aan bijdraagt: waar zien we beweging, welke initiatieven maken verschil en wat gaat er goed? Door die ontwikkeling zichtbaar te maken en te waarderen ontstaat er ruimte om op voort te bouwen. Zoals prof. dr. Jojanneke van der Toorn benadrukt in de Masterclass geeft zichtbaarheid medewerkers daarnaast een belangrijk signaal: je wordt gezien, je doet ertoe. Tegelijkertijd is volgens haar zichtbaarheid geen doel op zich en moet het geen window dressing zijn. De meerwaarde ontstaat wanneer het een dialoog op gang brengt, verbinding creëert en wordt gevolgd door concrete actie.”

Bouw samen aan een inclusieve organisatiecultuur

Naast de inhoudelijke inzichten was ook de uitwisseling met andere professionals waardevol. “Juist omdat D&I in de huidige maatschappelijke context complex is en vooruitgang vaak een zorgvuldig proces van jaren vraagt, is het inspirerend, leerzaam en motiverend om anderen te ontmoeten die in vergelijkbare contexten werken.” Die herkenning en het delen van verschillende perspectieven bieden ruimte om met een frisse blik naar vraagstukken te kijken.

Dat is ook de kern van de masterclass volgens Mathot: Het benaderen van D&I niet als een afzonderlijk programma naast het gewone werk, maar als iets wat terugkomt en verweven is in beleid, leiderschap en de organisatiecultuur. Inclusie is dan ook iets wat je samendoet en vaak ervaren wordt in de dagelijkse interactie en samenwerking. Het vraagt ook om aandacht voor wat medewerkers nodig hebben, het onderzoeken van weerstand en om regelmatig te kijken wat acties daadwerkelijk opleveren.
Want uiteindelijk wordt inclusie niet alleen gecreëerd door wat een organisatie nastreeft en mogelijk maakt maar ook door hoe mensen daar vervolgens dagelijks invulling aan geven en wat zij daarvan op de werkvloer ervaren.

Over de masterclass en Het Moet Wel Werken

De masterclass Effectief Diversiteits- & Inclusiebeleid wordt aangeboden door de Universiteit Utrecht en is verbonden aan Het Moet Wel Werken, een project dat wetenschap, werkgevers en maatschappelijke partners samenbrengt. Daarin kijken praktijkonderzoekers samen met Jojanneke van der Toorn van Universiteit Utrecht wat organisaties nodig hebben om een inclusieve werkomgeving vorm te geven. Door wetenschap en praktijk te verbinden, vertalen ze kennis naar concrete handvatten die direct toepasbaar zijn op de werkvloer.