SER-advies: samenwerken aan een duurzaam en toekomstbestendig agrosysteem
Laat boeren, tuinders, ketenpartijen en maatschappelijke organisaties samenwerken om de doelen op het gebied van klimaat, stikstof, bodem, water en biodiversiteit te behalen. Dat stelt de Sociaal-Economische Raad met een brede coalitie aan partijen – waaronder LTO, Natuur en Milieu en NAJK – voor in zijn advies ‘Samenwerken aan een duurzaam en toekomstbestendig agrosysteem’.
Het ontbreekt agrariërs aan zekerheid, vertrouwen, toekomstperspectief en daadkracht om te kunnen ondernemen en innoveren binnen duidelijke regels. Daarnaast zijn er grote opgaven op het gebied van klimaat, leefomgeving en biodiversiteit en is natuurherstel nodig. Maar er is veel innovatief vermogen en energie in en rond de sector om aan de slag te gaan, en om goede initiatieven van duurzaam ondernemerschap te versnellen en op te schalen. Het SER-advies biedt hiervoor een gedeelde visie, concrete acties en duidelijke randvoorwaarden.
Herstel van vertrouwen
De SER adviseert om het vertrouwen te versterken door in te zetten op doelsturing om natuurdoelen te halen, waarbij boeren en tuinders werken aan normen waarop zij aantoonbare invloed hebben. Boeren en tuinders krijgen zo meer ruimte om de maatregelen te nemen en de instrumenten in te zetten die meest passend voor hun bedrijf. De Rijksoverheid moet daarbij borgen dat aan de wettelijke eisen voor klimaat, biodiversiteit, natuurherstel en waterkwaliteit wordt voldaan.
Duidelijk en toekomstbestendig
Om te komen tot een duurzaam en toekomstbestendig agrosysteem zal ook moeten worden ingezet op innoveren, omschakelen, extensiveren, verplaatsen en stoppen met agrarische activiteiten. Hiervoor schetst het advies zes ontwikkelpaden. Per gebied verschillen de kansen hiervoor. Provincies stellen al gebiedsregisseurs aan. Zij moeten gebiedsplannen maken met duidelijke doelen en randvoorwaarden vanuit het Rijk.
Verduurzaming moet lonen
Zonder een verdienmodel dat duurzaamheid beloont, gaan ondernemers niet investeren om te verduurzamen. De SER adviseert dat leveranciers en afnemers van boeren en tuinders met de boeren en tuinders en de overheid samenwerken aan manieren om de afzet van duurzame producten te vergroten. Daarnaast moet landbouwgrond langere tijd gebruikt kunnen worden voor vernieuwing en verduurzaming. Ook moeten bestaande fiscale regelingen beter aansluiten bij de verduurzamingsopgave om toekomstbestendig te worden.
Publiek-private organisatie
Deze aanbevelingen vragen om gezamenlijke actie van overheid, sector, keten en maatschappelijke organisaties. Daarom adviseert de SER om een publiek-private organisatie op te richten, gericht op kennis en innovatie, dataontwikkeling- en beheer, en het bevorderen van collectieve actie. Een nieuwe publiek-private organisatie kan de inspanningen bundelen, mits deze voldoende doorzettingskracht en duidelijk afgebakende taken heeft. Op die manier versnellen we het behalen van de gestelde doelen en versterken we de uitvoeringskracht.
