Recente publicaties en onderzoeken

Regelmatig verschijnen er interessante onderzoeken en publicaties over vluchtelingen en asielzoekers. Op deze pagina vindt u hiervan een selectie.

Geactualiseerd juli 2021

Vluchtelingen: aantallen en herkomst

  • Vluchtelingen in getallen 2020 
    VluchtelingenWerk Nederland.
    Actueel overzicht van de en belangrijkste cijfers over vluchtelingen en asielzoekers in Nederland, Europa en wereldwijd.
    Amsterdam : VluchtelingenWerk Nederland, 2021.

  • Jaarrapport Integratie 2020
    CBS. Den Haag : CBS, november 2020.
    Het Jaarrapport Integratie bestaat uit een monitordeel en een verdiepend deel. Het monitordeel toont ontwikkelingen op het gebied van demografie, onderwijs, arbeid,
    inkomen en uitkeringen, criminaliteit, gezondheid, en sociale en maatschappelijke participatie. Het verdiepende deel gaat nader in op een de relatie- en gezinsvorming en op de schooluitval van de tweede generatie.

  • De nieuwe verscheidenheid. Toenemende diversiteit naar herkomst in Nederland.
    Jennissen, R. e.a. Den Haag, Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR), 2018.
    De afgelopen decennia is de verscheidenheid naar herkomst onder de Nederlandse bevolking sterk toegenomen. Waar voorheen grote groepen migranten uit een klein aantal landen kwamen, komen er tegenwoordig kleine groepen uit een groot aantal landen. Slechts een minderheid van de inwoners met een migratieachtergrond behoort nog tot de klassieke groepen.

  • Asielstroom 2014–2016: een cohort asielzoekers in beeld
    Den Haag: Algemene Rekenkamer, 2018. 63 pagina's.
    Voor de Algemene Rekenkamer vormde de vluchtelingencrisis van 2015 aanleiding om onderzoek te doen naar de feiten en cijfers rond de asielinstroom in die periode.
  • De basisstatistieken over Syrische asielzoekers en immigranten
    Elma Wobma. ESB Vluchtelingenspecial, 101 (2016), nr. 4730 (17 maart).

Migratie- en asielbeleid

  • Jaaroverzicht EMN Nederland: Nederlands migratie- en asielbeleid in 2020.
    EMN. Den Haag, Europees migratienetwerk, 2021.
    Jaarlijks overzicht van de belangrijkste beleidsontwikkelingen op het gebied van migratie en asiel. In deze editie onder meer aandacht voor beleid voor economische migratie, een nieuwe verblijfsvergunning voor essentieel personeel voor startups, aanpassingen aan het asielsysteem en de terugkeer van migranten.

  • Monitor gemeentelijk beleid arbeidstoeleiding vluchtelingen 2020 : Op weg naar een nieuw inburgeringsstelsel
    KIS. Utrecht, Kennisplatform Integratie & Samenleving, 2020.
    Dit is de vijfde uitgave van de monitor ‘Vluchtelingen aan het Werk’ uitgevoerd door KIS in samenwerking met Divosa, de vereniging van gemeentelijke directeuren in het sociaal domein. Deze vijfde monitor laat de stand van zaken zien rond de arbeidstoeleiding van statushouders in 2019.

  • Rapportage Vreemdelingenketen : periode januari-december 2019 
    Den Haag : Ministerie van Veiligheid en Justitie, 2020.
    Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen de resultaten van de vreemdelingenketen in 2019 in vergelijking met dezelfde periode in het voorgaande jaar of jaren, aan de hand van de volgende vijf doelen van de vreemdelingenketen: Werk, studie en gezin, asiel, toegang/grensbewaking, toezicht en terugkeer.

  • Uit de startblokken : cohortstudie naar recente asielmigratie
    CBS, april 2018.
    Onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de ministeries van OCW, SZW, V&J en VWS.
    Studie in de periode van januari 2014 tot juli 2017, met cijfers op het gebied van gezinshereniging, huisvesting, onderwijs, arbeidsmarkt, sociale zekerheid, zorggebruik, inkomen en geregistreerde criminaliteit.
      
  • Pieken en dalen. Naar een duurzaam systeem voor opvang van asielzoekers en huisvesting en integratie van vergunninghouders.
    Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ). Den Haag, mei, 2017. 
    Dit rapport bestaat uit twee delen. Deel 1 is een advies over een duurzaam systeem voor de opvang van asielzoekers en de huisvesting en integratie van asielzoekers die een vergunning hebben gekregen (vergunninghouders). Deel 2 is een evaluatie van de samenwerking tussen het Rijk, de provincies en de gemeenten ten tijde van de verhoogde aantallen asielzoekers.
       

Vluchtelingen en werk

  • Van asielzoeker naar zorgverlener : arbeidsdeelname van asielmigranten in de zorgsector : verkenning
    Den Haag : ACVZ, 2021.
    Het lukt asielmigranten nauwelijks om werk in de zorg te krijgen, zelfs niet tijdens de coronacrisis. Terwijl onder hen wel degelijk mensen zijn die een zorgachtergrond hebben. Overheid en zorgorganisaties moeten asielmigranten een betere kans geven om bij de dragen aan de 10.000 extra handen die voor de zorg nodig zijn.

  • Kansrijk integratiebeleid op de arbeidsmarkt
    SCP, CPB. Den Haag : CPB, 2020.
    Van de mensen met een migratieachtergrond is een kleiner deel aan het werk dan van de mensen zonder een migratieachtergrond. Gerichte maatregelen kunnen arbeidsmarktpositie migranten verbeteren. Overheden zoals gemeenten en werkgevers kunnen iets doen om de ongelijkheid tegen te gaan. Bijvoorbeeld intensieve begeleiding door gemeenten, migranten eerder toegang te geven tot de arbeidsmarkt en sterkere financiële prikkels voor zowel werkgevers als werknemers.

  • Asiel en integratie 2021–Cohortonderzoek asielzoekers en statushouders
    CBS. Den Haag : CBS, 2021.
    Cohortstudie van asielmigranten die in de periode januari 2014 tot juli 2020 naar Nederland zijn gekomen, met cijfers op het gebied van gezinshereniging, huisvesting, inburgering, onderwijs, arbeidsmarkt, sociale zekerheid, zorggebruik, inkomen en geregistreerde criminaliteit.

  • Ongelijkheid naar migratieachtergrond in kaart
    Koot, P. e.a. CPB achtergronddocument. Den Haag, Centraal Planbureau, 2019.
    Het inkomen van personen met een Marokkaanse, Turkse, Surinaamse en Antilliaanse migratieachtergrond ligt tussen 2003 en 2017 lager dan van personen zonder
    migratieachtergrond. De inkomensverschillen hangen samen met verschillen in arbeidsparticipatie en -inkomen. Het CPB heeft deze verschillen tussen 2003 en 2017 geanalyseerd.

  • Integratie door werk: meer kansen op werk voor nieuwkomers
    SER, 24 mei 2019.
    De Sociaal-Economische Raad (SER) pleit voor een effectievere ondersteuning van vluchtelingen met een verblijfsvergunning bij het zoeken naar werk. Meer maatwerk en een sluitende regionale infrastructuur waarop gemeenten, werkgevers en werknemers een beroep kunnen doen, zijn nodig voor een succesvolle integratie van deze nieuwkomers.
  • Vluchtelingen in Nederland : de moeizame weg naar werk
    Arend Odé
    In: OVER.WERK : tijdschrift van het steunpunt Werk (2018) 2, p. 71-76
    Veel erkende vluchtelingen die de afgelopen jaren naar Nederland zijn gekomen, hebben grote moeite om betaald werk te vinden. De uitkeringsafhankelijkheid is onder deze groep dan ook zeer groot. Hiertegenover staat dat er gedurende de afgelopen jaren veel initiatieven zijn ontwikkeld door zowel overheden, burgers als het bedrijfsleven. Deze initiatieven zijn bedoeld om de maatschappelijke participatie van de statushouders in Nederland te vergroten. De Sociaal-Economische Raad (SER) heeft veertig van deze initiatieven nader bestudeerd. In dit artikel doen wij hiervan verslag.
        
  • Vluchtelingen en werk
    SER, 25 mei 2018
    In het rapport Vluchtelingen en Werk: Een nieuwe tussenbalans signaleert de raad dat sprake is van een versnipperd beeld. Zo zijn de regionale verschillen nog altijd groot, de initiatieven vaak kleinschalig en is ook de continuïteit van de initiatieven onzeker, vanwege tijdelijke of onvoldoende financiering.
  • Regionale plaatsing vergunninghouders en kans op werk
    Sander Gerritsen, Mark Kattenberg, Wouter Vermeulen. CPB, 23 mei 2018
    Op 23 mei publiceerde het Centraal Plan Bureau (CPB) een policy brief over de relatie tussen baankans en regio.
    De kans dat vergunninghouders na tien jaar een baan hebben, blijkt in de meest gunstige regio bijna anderhalf keer zo hoog. 
  • Mind the gap’: barrières en mogelijkheden voor de arbeidsparticipatie van vluchtelingenvrouwen 
    Inge Razenberg, Merel Kahmann, Marjan de Gruijter. Utrecht: Kennisplatform Integratie & Samenleving (KIS), 2018.
    Hoe kunnen we vrouwelijke vluchtelingen helpen, zodat zij evenveel kans op werk krijgen als mannelijke vluchtelingen? Deze vraag is tot nu toe onderbelicht gebleven in het integratiedebat, maar is broodnodig om te beantwoorden.
      
  • 'Vrijwilligerswerk: stimulans voor tijdige participatie en integratie?'
    Linda Bakker, René Bekkers, Jan Reitsma, Charlotte Sederel, Peer Smets en Younes Younes. Den Haag: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, 2018. 
    Significant heeft in opdracht van met ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid onderzoek gedaan naar vrijwilligerswerk door asielzoekers en statushouders die in asielzoekerscentra verblijven. Duidelijk wordt dat de recente aandacht voor vrijwilligerswerk door de doelgroep een sterke impuls heeft gegeven aan het vrijwilligerswerk door asielzoekers en statushouders.

Vluchtelingen en onderwijs

  • Toeleiding statushouders naar onderwijs 
    Mack, A. e.a. Amsterdam : Regioplan, april 2019
    De taalachterstand van veel nieuwkomers bemoeilijkt de toelating tot het beroeps- en hoger onderwijs in Nederland. Sommige onderwijsinstellingen hebben daarom voorschakeltrajecten ontwikkeld, gericht op een betere aansluiting met het reguliere onderwijs. Wij hebben voor het ministerie van SZW een inventarisatie uitgevoerd van de voorschakel­voorzieningen die momenteel door onderwijsinstellingen en privéaanbieders zijn ontwikkeld.

  • Meer jongvolwassen statushouders naar school: een kwestie van samenwerken?!
    Kennisplatform Integratie en Samenleving, maart 2018.
    Te weinig jongvolwassen vluchtelingen met een verblijfsvergunning volgen een opleiding, terwijl dat wel hun integratie bevordert en hun kansen op de arbeidsmarkt vergroot. Waarom volgen zij dan geen onderwijs? En hoe kunnen we dat veranderen?

Vluchtelingen en gezondheid

Vluchtelingen en Integratiebeleid

  • Met vallen en opstaan naar betere inburgering
    Artikel Arend Odé, verschenen op de website socialevraagstukken.nl, 22 juli 2021.
    Ruim twintig jaar na de introductie van de verplichte inburgering hebben nieuwkomers nog steeds grote moeite om aansluiting te vinden bij de Nederlandse samenleving. Voor een beter resultaat is geld, tijd en geduld nodig.

  • Open armen en dichte deuren : Percepties van Syrische en Eritrese statushouders over hun sociaal-culturele positie in Nederland
    Sociaal en Cultureel Planbureau Den Haag : SCP, februari 2021
    Na een positieve start waarbij Syrische en Eritrese statushouders zich welkom en geaccepteerd voelen, blijkt op de lange termijn meer nodig om volwaardig mee te doen en zich verbonden te voelen met Nederland(ers). Naast goede toegang tot werk en het beheersen van de taal vinden statushouders het lastig om echte relaties op te bouwen met Nederlanders. 

  • Samenleven in verscheidenheid. Beleid voor de migratiesamenleving
    WRR. Den Haag: WRR, december 2020.
    Een actiever overheidsbeleid is nodig om de komst van nieuwe migranten in goede banen te leiden. Er dienen ontvangst- en inburgeringsvoorzieningen te komen voor alle migranten: kennismigranten, asielmigranten, gezinsmigranten en migranten uit de Europese Unie. Gemeenten spelen daarin een sleutelrol en hebben daarvoor ondersteuning nodig. Deze en andere aanbevelingen doet de WRR in dit rapport (nr. 103)

  • Een nieuwe kijk op de Wet Inburgering 2013 
    Roelofs, G. e.a.Den Haag, Centraal Planbureau, februari 2020. CPB-Notitie. 
    Het percentage mensen dat hun inburgeringsexamen haalt, is gestegen door de invoering van de huidige inburgeringswet. De arbeidsparticipatie van inburgeraars is niet veranderd. Dat blijkt uit het onderzoek van het Centraal Planbureau Een nieuwe kijk op de Wet Inburgering 2013.

  • Hoe, wat en waarom. De maatschappelijke begeleiding van vluchtelingen
    Meijer, J. e.a.Utrecht, Significant Public, 2020.
    Significant Public heeft in opdracht van VluchtelingenWerk een onafhankelijk en inventariserend onderzoek verricht naar de huidige uitvoering, het belang, de noodzaak en de waarde van maatschappelijke begeleiding voor het inburgerings- en integratieproces van statushouders. Doel is de diverse uitvoeringspraktijk van maatschappelijke begeleiding inzichtelijk te maken voor beleidsmakers en het belang van maatschappelijke begeleiding voor de doelgroep, gemeenten en de samenleving voor het voetlicht te brengen.

  • Duurzaam bruggen bouwen. Onderzoek naar de samenwerking tussen lokale migrantenorganisaties en formele instellingen
    Bellaart, H. e.a. Utrecht, Kennisplatform Integratie en Samenleving, 2019.
    KIS onderzocht hoe samenwerkingsverbanden tussen vluchtelingen- en migrantenzelforganisaties en lokale (formele) instellingen duurzaam bijdragen aan het verbeteren van de positie van maatschappelijk kwetsbare burgers met een migratieachtergrond.

  • Nieuwe wegen voor vluchtelingen in Nederland. Over opvang, integratie en beleid
    Dagevos, J. e.a. Amsterdam, Amsterdam University Press, 2018.
    Het vluchtelingenvraagstuk is verschoven van opvang en huisvesting naar integratie. Dit boek doet verslag van de ontwikkelingen met betrekking tot de integratie van statushouders in Nederland. In dertien bijdragen wordt een schets gegeven van de komst, opvang en integratie van vluchtelingen, inclusief de knelpunten die zich hierbij voordoen.

  • Inburgering: systeemwereld versus leefwereld. Evaluatie Wet inburgering 2013.
    Michiel Blom, Linda Bakker, Matthijs Goedvolk, Gerlise van der Maas-Vos en Wijnand van Plaggenhoef. Significant, juni 2018.
    Onderzoeksbureau Significant evalueerde  in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken de Wet Inburgering 2013.
      
  • VluchtelingenWerk IntegratieBarometer 2018
    Merel Kahmann, Suzan de Winter-Koçak, Marjan de Gruijter, Inge Razenberg. Utrecht: Verwey-Jonker Instituut, 2018.
    De VluchtelingenWerk IntegratieBarometer is een periodiek onderzoek naar de integratie van vluchtelingen in Nederland. Het eerste rapport verscheen in 2005. Dit is de zesde editie, die in opdracht van VluchtelingenWerk Nederland is uitgevoerd door het Verwey-Jonker Instituut.

  • Hoe kunnen gemeenten werkgevers ondersteunen bij het aannemen van vluchtelingen?
    Inge Razenberg, Marjan de Gruijter. Utrecht : Kennisplatform Integratie & Samenleving, 2017.
    Veel werkgevers staan positief tegenover het aanbieden van werk(ervarings)plekken aan statushouders, maar hebben daar nog wel veel vragen over. Gemeenten kunnen hen daarbij helpen. Dan doen ze al, maar is dat voldoende en wat kan er beter?

  • De rol van gemeenten bij arbeidsparticipatie van vluchtelingen : inspirerende voorbeelden 
    Inge Razenberg, Marjan de Gruijter. Utrecht : Kennisplatform Integratie & Samenleving, 2017.
    Door de Participatiewet zijn gemeenten verantwoordelijk voor de ondersteuning van statushouders bij het vinden van werk. Hoe een gemeente dat invult, verschilt. KIS onderzocht de begeleidingstrajecten van gemeenten Utrecht, Westland, Zaanstad, Amsterdam en Eindhoven. Hoewel de onderzoekers benadrukken dat er niet één oplossing is, kent iedere aanpak elementen die andere gemeenten mogelijk inspireren.

  • Eerste resultaten van de Wet inburgering 2013
    P. Antenbrink. Den Haag : Algemene Rekenkamer, 2017.
    De resultaten van het inburgeringsbeleid van het kabinet blijven achter bij de verwachtingen. De Wet inburgering 2013 levert vooralsnog de helft minder geslaagden op dan onder de vorige wet uit 2007. Het aantal inburgeraars dat een hoger dan verplicht examenniveau behaalt is drastisch teruggelopen. Dit kan de kans op opleiding of werk negatief beïnvloeden.

  • Nieuwe wegen naar een meer succesvolle arbeidsmarktintegratie van vluchtelingen
    SER. Den Haag : SER, 2016. 69 p. 
    De arbeidsparticipatie van vergunninghouders: Signalering van belemmeringen. 
    Vluchtelingen komen op eigen kracht nog steeds moeilijk aan het werk. Er zijn het afgelopen jaar weliswaar kansrijke initiatieven ontwikkeld maar deze hebben een kleinschalig en versnipperd karakter waardoor te weinig vluchtelingen ervan profiteren.
     
  • I speak, thus I belong? The role of second language proficiency in immigrants’ integration in the host society
    Proefschrift aan de Rijksuniversiteit Groningen. Coby van Niejenhuis, 2017. 
    Dit proefschrift biedt een nieuw inzicht in het antwoord op de vraag: hoe en in welke mate is leren van een tweede taal gerelateerd aan culturele integratie en welke factoren faciliteren of verhinderen dit? Door deze vraag onder verschillende groepen immigranten te onderzoeken, is inzicht verschaft in de mate waarin bevindingen uit zowel eerder onderzoek als het huidige proefschrift gegeneraliseerd kunnen worden naar verschillende groepen immigranten.
     
  • Jullie Nederlanders hebben voor alles een systeem : handreiking voor ondersteuning van Eritrese nieuwkomers bij hun integratie
    Judith Ferrier, Merel Kahmann, Lisette Massink. Utrecht, Kennisplatform Integratie & Samenleving, 2017.
    De handreiking is een inventarisatie van de manieren waarop integratie en participatie van de Eritrese statushouders nu wordt vormgegeven. In de inleidende hoofdstukken staan de belangrijkste kenmerken van Eritrea en Eritrese vluchtelingen beschreven. Daarna volgt een toelichting op de integrale aanpak van de integratie en een aantal algemene aandachtspunten voor de uitvoering.
       
  • Integratiekansen van Eritrese vluchtelingen in Nederland : een verkenning
    Marjan de Gruijter, Inge Razenberg. Utrecht, Kennisplatform Integratie & Samenleving, gepubliceerd in 2017.
    Een beknopte verkenning naar de integratiekansen en -belemmeringen van Eritrese statushouders, in de periode tussen 2014 en 2016.  
     
  • Een kwestie van tijd? : De integratie van asielmigranten: een cohortonderzoek 
    M. Maliepaard, B. Witkamp, Roel Jennissen (red.). Den Haag , WODC. Gepubliceerd op 7 maart 2017.
    Cahier 2017-03
    Hoe staat het met de structurele en sociaal-culturele integratie van asielmigranten die zich eind jaren ’90 in Nederland gevestigd hebben? Deze vraag lag ten grondslag aan voorliggend cohortonderzoek. Integratie is op een viertal terreinen onderzocht, te weten: onderwijs, arbeidsmarktparticipatie, sociale contacten en geregistreerde criminaliteit.
         
  • Making Integration Work. Refugees and others in need of protection
    OECD/Better Policies for Better Lives. Parijs, OESO. Gepubliceerd op 28 januari 2016.
    De integratie van vluchtelingen is een zeer actuele kwestie. Gebaseerd op ervaringen uit het verleden en rekening houdend met de grimmige omstandigheden in de belangrijkste landen van herkomst lijkt het redelijk om te verwachten dat veel vluchtelingen zich in Europa zullen vestigen. Dit boekje bevat tien lessen en voorbeelden van goede praktijken van OESO-landen, aangevuld met vergelijkingen van de beleidskaders voor de integratie van vluchtelingen in OESO-landen.

  • Geen tijd verliezen: van opvang naar integratie van asielmigranten
    WRR-Policy Brief 4. Godfried Engbersen (WRR), Jaco Dagevos (SCP), Roel Jennissen (WODC), Linda Bakker (SCP/EUR) en Arjen Leerkens (WODC), met medewerking van Jeanine Klaver en Arend Odé (Regioplan)
    Den Haag, Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, gepubliceerd in december 2015.

  • De integratie van statushouders op lokaal niveau: belemmeringen en oplossingen
    Dr. Jeanine Klaver, drs. Luuk Mallee, dr. Arend Odé en mr. Drs. W. Smit.
    Amsterdam, Regioplan. Publicatienummer 15161, december 2015.
       

Diversiteit op de werkvloer

Vluchtelingen wereldwijd

  • Global Migration Trends 2015 Factsheet
    International Organization for Migration, 2016.

  • Dadaad. City of Thorns. Nine lives in the World’s Largest Refugee Camp 
    Ben Rawlence. Londen, Faber & Faber, januari 2016.

  • Human Cargo: A Journey Among Refugees 
    Caroline Moorehead. Picador, april 2006.

De stem van vluchtelingen: fictie

  • Zie ook: Leestips: 8 opmerkelijke verhalen van vluchtelingen en migranten

  • Dit zijn de namen – Tommy Wieringa (2017)
     
  • De barones en de vluchteling – Wim de Wagt
     
  • De bijenhouder van Aleppo – Christy Lefteri
     
  • Eisenga, M., De vluchteling 
    Den Haag: U2pi BV, 2017.
      
  • Lanoye, Tom, Zuivering
    Amsterdam, Uitgeverij Prometheus, 2017. 
     
  • Wieringa, Tommy, De dood van Murat Idrissi
    Amsterdam: Hollands Diep. 2017
     
  • Winter, Leon de, De dood van Europa
    Amsterdam: Hollands Diep. 2017
     
  • Hoe ik talent voor het leven kreeg 
    Rodaan Al Galidi. Uitgeverij Jürgen Maas, 2016.

  • Gelukzoeker 
    Gor Khatchikyan. Uitgeverij: Gideon, 2015

  • The Year of the Runaways 
    Sunjeev Sahota. Uitgeverij: Picador, 2015

  • Wat is de wat 
    Dave Eggers. Uitgeverij: Lebowski Publishers, 2012.
Klant aan de balie Guido Koppes

Literatuuroverzicht vluchtelingen

Overzicht samengesteld in 2020 door Erik van den Bergh. Download het overzicht (PDF)

Onderzoek integratie en diversiteit

Bent u op zoek naar recente publicaties, promotieonderzoeken of literatuur over vluchtelingen, migranten en asielzoekers in Nederland? Of wilt u weten wat er is gepubliceerd over integratie en diversiteit? Op de website van het Kennisplatform Integratie & Samenleving (KIS) kunt u overzichten met referenties naar onder andere publicaties en boeken downloaden