Werk en onderwijs

Vluchtelingen met verblijfsvergunning mogen in Nederland gewoon aan het werk. In de praktijk is het voor vluchtelingen vaak wel lastiger om een (fulltime) baan te vinden. Hoe staat het ervoor met de integratie van vluchtelingen op de Nederlandse arbeidsmarkt?

Aandeel werknemers onder statushouders neemt toe

Het CBS volgt periodiek de maatschappelijke positie van statushouders die in 2014 een verblijfsvergunning hebben gekregen. De meest recente publicatie van deze cohortstudie is CBS (2019) Asiel en Integratie. Voor dit cohort zien we in de onderstaande figuur (CBS, Asiel en Integratie, figuur 3.9.1., pag. 51) dat na drie-en-een-half jaar ongeveer een kwart van alle 18 tot 65- jarige statushouders een baan heeft. Niet alleen stijgt de arbeidsdeelname van deze statushouders gestaag; we zien ook dat de verschillen in arbeidsdeelname tussen de nationaliteiten kleiner worden.

Ook geeft het CBS informatie over de aard van de werkgelegenheid onder statushouders. Als we kijken naar de meest recente baan dan hebben de meeste statushouders een baan in deeltijd (81 procent) en met een tijdelijk contract (89 procent). Van de statushouders die een baan hebben, werkt gemiddeld één procent als zelfstandige. Bijna 30 procent van de statushouders met een baan werkt in de horeca, daarnaast komen banen in de uitzendbranche en de handel veel voor.

Aandeel werkenden onder statushouders (Bron: CBS)

bron: CBS, Asiel en Integratie, 2019

Afhankelijkheid bijstand onder statushouders neemt af

Uit het cohortonderzoek van het CBS blijkt ook dat statushouders met het toenemen van de verblijfsduur in Nederland, steeds minder afhankelijk van een bijstandsuitkering zijn (zie figuur 3.10.1). Anderhalf jaar na het verkrijgen van de verblijfsvergunning, ontvangt 90 procent van de 18 tot 65-jarigen die in 2014 een vergunning hebben gekregen, een bijstandsuitkering. Twee jaar later – na in totaal drie-en-een-half jaar na het verkrijgen van een vergunning – is dit percentage gedaald naar 67 procent. Dit kunnen ook statushouders met een (deeltijd) baan zijn.

Zoals in de figuur is te zien, ontvangt niet iedereen meteen een bijstandsuitkering. Veel statushouders verblijven de eerste maanden nog in de asielopvang, waar zij geen uitkering ontvangen, maar leefgeld. Pas wanneer statushouders worden gehuisvest in een gemeente, komen ze in aanmerking voor een bijstandsuitkering. Met het verstrijken van de tijd worden de verschillen tussen de verschillende groepen steeds kleiner.

Aandeel uitkeringsgerechtigden (Bron: CBS)

bron: CBS, Asiel en Integratie, 2019

Stijging aantal statushouders in het MBO

Van alle statushouders die in 2014 hun vergunning kregen, volgt 28 procent onderwijs op 1 oktober 2015 en een jaar later (op 1 oktober 2016) volgt 31 procent van hen onderwijs. Dit percentage blijft stijgen naar 36 procent in 2017 en naar 40 procent in 2018.

Stijging aantal statushouders in het MBO (Bron: CBS)

Bron: CBS, Asiel en Integratie, 2019

Statushouders die het voortgezet onderwijs verlaten, stromen met name door naar het middelbaar beroepsonderwijs. Ongeveer 350 statushouders van het cohort 2014 volgen een mbo-opleiding in 2015. Dat aantal stijgt via 1 125 in 2016 en 2 070 in 2017 naar 2 470 in 2018 (33 procent van het totaal aantal onderwijsvolgende statushouders die in 2014 een verblijfsvergunning asiel ontvingen). Met betrekking tot het niveau van de mbo-opleiding volgt men in de eerste jaren met name niveau 1 (ca. 55% van alle statushouders die mbo volgen in 2016), maar dat verandert geleidelijk naar niveau 2. In oktober 2018 volgen er meer statushouders niveau 2 dan niveau 1. Ook de andere niveaus (3 en 4) nemen in aantal toe, zij het niet zo hard als niveau 2.

Opleiding onder Syriërs

Van de niet-schoolgaande Syriërs tussen de 15 en 64 jaar heeft ongeveer een vijfde hbo of wo als hoogst gerealiseerde opleidingsniveau. Het gerealiseerde opleidingsniveau van Syriërs lijkt het meest op dat van de Afghaanse en Iraakse groep. Kenmerkend is een aanzienlijke groep met een diploma in het hoger onderwijs en een substantiële groep die maximaal basisonderwijs heeft behaald. In deze figuur staat het opleidingsniveau van vluchtelingen en een aantal andere grote migrantengroepen in Nederland.

Gerealiseerd opleidingsniveau van 15-64 jarige niet-schoolgaanden naar herkomst (%)

 

Opleidingsniveau

Bron: SCP, Syriërs in Nederland, 2018.

Klant aan de balie Shutterstock