De SER in 2021: ‘Ondanks alles ontzettend productief’
Tien adviezen, twee verkenningen, acht convenanten. Coronacrisis of niet, 2021 was voor de SER een buitengewoon productief jaar. Wat gaat er schuil achter die statistiek? Een terugblik met algemeen secretaris van de SER, Jacqueline Prins.
Tekst: Felix de Fijter
Aan het woord:
Jacqueline Prins,
algemeen secretaris SER
“Enerverend is misschien wel het beste woord”, zegt Jacqueline Prins, als ze 2021 nog eens de revue laat passeren. “Er is ongelooflijk veel gebeurd. Er zijn onder zeer bijzondere omstandigheden veel adviezen, verkenningen en andere producten uitgebracht, naast de wettelijke taken die de SER ook heeft te volbrengen. We hebben een belangrijk deel van de tijd vanuit huis moeten werken, maar dat heeft de productiviteit dus niet in de weg gezeten.”
Lees door onder de foto
Minister-president Mark Rutte ontvangt het rapport van de Jongeren Denktank Coronacrisis, januari 2021. Foto: Dirk Hol
Gaat dat wel, polderen via een scherm?
“Bij hoge uitzondering kwamen we fysiek bij elkaar, bijvoorbeeld toen het middellangetermijnadvies voor sociaaleconomisch beleid 2021-2025 (MLT) moest worden afgerond. Dat is een intensief traject, waarbij je elkaar af en toe echt in de ogen moet kunnen kijken; al bleven we wel op grote afstand van elkaar.
‘Je zag dat corona allerlei issues in de samenleving blootlegde of versterkte’
“Corona was overigens een thema dat niet alleen onze manier van werken beïnvloedde, maar ook een onderwerp dat op allerlei manieren inhoudelijk terugkwam. In het bijzonder bij de adviezen van de Denktank Coronacrisis, maar ook in andere adviezen die we hebben uitgebracht. Je zag dat corona allerlei issues in de samenleving blootlegde of versterkte. Of het nu gaat over de krapte op de woningmarkt, de toegankelijkheid van het onderwijs, de flexibele schil op de arbeidsmarkt; de crisis raakt al die domeinen waar de SER zich ook mee bezig houdt.”
En toen werd voorzitter Mariëtte Hamer ook nog eens informateur…
“Dat gaf een bijzondere situatie. Enerzijds omdat waarnemend voorzitter Ingrid Thijssen en ook ikzelf haar taken moesten overnemen en sommige adviestrajecten werden afgerond tijdens de afwezigheid van Mariëtte Hamer. Anderzijds omdat het natuurlijk wel uniek is, een SER-voorzitter als informateur. Dan moet je goed kijken welke pet je wanneer opzet. Thematiek die tijdens het informatieproces de revue passeerde, was soms ook een onderwerp waar de SER over moest adviseren.”
Wat zijn mijlpalen geweest, in 2021?
“Een van mijn favoriete mijlpalen was de goedkeuring van de quotumwetgeving voor vrouwen door de Eerste Kamer, waarna de SER ook de wettelijke taak heeft gekregen om toe te zien op de naleving ervan. Daarnaast zijn sommige adviezen uit 2021 belangrijke bouwstenen gebleken in de coalitievorming. Denk aan het advies over kinderopvang, en de inbreng vanuit het SER Jongerenplatform over studiefinanciering. We zijn goed gehoord, in Den Haag.
‘We zijn goed gehoord, in Den Haag’
“Een aspect an sich vind ik de productiviteit die we aan de dag hebben gelegd. Er is ontzettend hard gewerkt, en hebben ondanks ingewikkelde omstandigheden mooie en belangrijke adviezen, verkenningen geproduceerd en aan de IMVO-convenanten gewerkt. En dat naast allerlei taken die we sowieso al te doen hebben vanuit onze wettelijke taak, zoals de bevordering van de medezeggenschap.”
Lijkt het nu zo, of is de SER de afgelopen jaren wat activistischer uit de hoek gekomen?
“Dat is natuurlijk een beladen woord, maar er zit wel wat in. Bij het afscheid van Mariëtte Hamer als SER-voorzitter in de Raadsvergadering van maart, is er in dergelijke bewoordingen ook wel over haar inzet gepraat. En misschien is die attitude ook wel nodig geweest. Als je op bepaalde thema’s verandering teweeg wilt brengen, denk aan diversiteit aan de top, dan moet je ook echt in beweging komen. Wat daarbij wel heel belangrijk is, vanuit de rol van de SER bezien, is dat je breed draagvlak voelt voor de veranderingen die je nastreeft.”
Sociaaleconomische veranderingen gaan steeds sneller. Is het voor de SER nog wel bij te benen, zeker gelet op de coronacrisis en de crisis in de Oekraïne die er bovenop is gekomen?
“De crisis dwong ons er soms toe onze adviezen onder stoom en kokend water tot stand te brengen. Daar is wel wat in veranderd. Tegelijkertijd zijn bedachtzaamheid, kennis en expertise nog steeds de belangrijkste instrumenten in het koffertje van de SER. Het is een soms ingewikkelde balans. Als we twee jaar doen over een advies, is het al achterhaald bij verschijning. Tegelijkertijd moet tijd soms wijken voor kwaliteit. We adviseren alleen als we gedegen te werk kunnen gaan.”
Wat heeft 2022 nog in z’n mars?
“Sowieso gaan we op zoek naar een nieuwe voorzitter. Dat we geen vaste voorzitter hebben, nu er net een nieuw kabinet zit, is best spannend. De opdracht voor de komende maanden is desondanks voldoende verbinding te houden. Want we zitten nu in de periode waarin bewindspersonen en ministeries met de uitwerking van het coalitieakkoord bezig zijn. En dat allemaal in een tijd waarin we ook nog met grote, mondiale crises te maken hebben.
‘We gaan sociaaleconomische gevolgen ondervinden van de oorlog in Oekraïne’
“We gaan sociaaleconomische gevolgen ondervinden van de oorlog in Oekraïne, en de coronabeperkingen mogen dan zijn afgeschaft; corona is de wereld nog niet uit. We zullen moeten afwachten of we er later dit jaar weer nadrukkelijker mee te maken gaan krijgen. En ondertussen gaat al het reguliere SER-werk gewoon door. We werken aan adviezen, onder andere over de arbeidsmarkttekorten in de publieke sector. En er moet dit jaar een diversiteitsportaal operationeel zijn, waarin bedrijven kunnen aangeven hoe het staat met diversiteit en inclusie binnen hun bedrijf. ”
Het zal op wendbaarheid aankomen…
“We hebben de afgelopen jaren wel aangetoond dat we daar goed in zijn. En hoewel de crises hun impact hebben op de korte termijn, moeten we tegelijkertijd niet vergeten dat er ook een langere termijn is. Als de tijden intens en heftig zijn, raakt die wel eens uit het oog, maar misschien is het wel juist onze taak en verantwoordelijkheid om midden in de maatschappij te staan, voeling te houden met de samenleving en juist aandacht op te brengen voor de onderwerpen die in de hectiek van alle dag wel eens vergeten kunnen worden.”
Meer lezen? SERmagazine verschijnt ook 5 keer per jaar als papieren tijdschrift.
Het Jaarverslag 2021 van de Sociaal-Economische Raad geeft een weergave van de belangrijkste wapenfeiten van de SER in het achterliggende jaar. Welke adviezen zijn versterkt? Welke verkenningen zijn uitgevoerd? Welke convenanten zijn tot stand gekomen? Verder gaat het verslag in op de uitvoering van de bestuurlijke taken van de SER, zoals het bevorderen van medezeggenschap. Ook de adviezen van de Denktank Coronacrisis, die in 2020 werd opgericht op initiatief van SER-voorzitter Mariëtte Hamer, zijn in het jaarverslag opgenomen.
