Home | Publicaties | SERmagazine | 2017 | December 2017 / januari 2018 | Arbeidsmarktagenda met 25 actiepunten

Arbeidsmarktagenda met 25 actiepunten

Creatieve sector: plan voor betere arbeidsmarktpositie

De Arbeidsmarktagenda voor de culturele en creatieve sector bevat 25 actiepunten rond honoraria, auteursrechten, scholing en cao’s. Kunsten ’92 wil er de positie van mensen in de sector mee verbeteren.

Elke van Riel

Een eerlijk gesprek in de sector, een grotere taart en een eerlijke verdeling daarvan. Tijdens de presentatie van de Arbeidsmarktagenda culturele en creatieve sector 2017-2023 vat Erik Akkermans de drie hoofdthema’s zo samen. Zo’n 130 mensen zijn op 14 november bij de presentatie aanwezig in het iconische kantoorgebouw de Rode Olifant aan het Malieveld in Den Haag.

Akkermans is voorzitter van de werkgroep die de arbeidsmarktagenda namens Kunsten ’92 opstelde. Deze belangenorganisatie voor de kunst-, cultuur- en erfgoedsector kreeg hiervoor in 2016 opdracht van Jet Bussemaker, voormalig minister van OCW. Resultaat is een – uiteraard – creatief vormgegeven rapport met 25 actiepunten (zie kader).

‘Het gaat om een werkdocument, dus de tekst is niet in steen gehouwen’, verklaart Akkermans. Dat illustreert de handgeschreven uitvouwbare kaft, mét doorhalingen, onderstrepingen en aanvullingen.

De werkgroep die de arbeidsmarktagenda vaststelde, bestond uit werkgevers, opdrachtgevers, kunstenaars, componisten en gezelschappen. Input kwam ook uit sessies waarbij zo’n zeventig cultuurprofessionals waren betrokken.

Vogelvrijen

‘Je maakt zelden mee dat een sector zelf zo hard aan de slag gaat. Het resultaat is echt geweldig’, vindt Evert Verhulp, hoogleraar arbeidsrecht en SER-kroonlid. Hij was voorzitter van de commissie die afgelopen april het gezamenlijk advies presenteerde van de SER en de Raad voor Cultuur (RvC), met als titel Passie gewaardeerd: Versterking van de arbeidsmarkt in de culturele en creatieve sector. De arbeidsmarktagenda bouwt hierop voort, zo wordt duidelijk uit een animatie op een groot scherm.

Verhulp benadrukt tijdens de presentatie nog eens hoe slecht de arbeidsmarkt is in de sector. ‘De lonen liggen 10.000 euro lager dan in andere sectoren. Zo’n 60 procent van de werkenden is zzp’er en van hen betalen 6 op de 10 geen inkomstenbelasting, omdat hun inkomen daarvoor te laag is.’ Veel creatievelingen zijn volgens hem zzp’er tegen wil en dank vanwege bezuinigingen en verdringing en hebben een gemankeerde rechtspositie. Akkermans bevestigt dat. ‘Ze zijn niet alleen vrije vogels, maar ook vogelvrijen.’

Meer geld voor cultuur

Jan Zoet, voorzitter van Kunsten ’92, overhandigt vervolgens de agenda (‘een onderbouwde, concrete to-dolist’) aan de nieuwe cultuurminister Ingrid van Engelshoven (D66). De minister complimenteert de sector met het succesvol bundelen van de krachten en noemt de agenda een goede stap in de goede richting. ‘Hoewel in eerste instantie de sociale partners aan zet zijn, kunt u ook van de overheid – dus van mij – iets verwachten’, zegt ze toe. Februari volgend jaar komt Van Engelshoven met een eigen actieplan met concrete beleidsvoornemens. Ook trekt het nieuwe kabinet in 2018 25 miljoen meer uit voor cultuur. In 2019 wordt dat 50 miljoen en de twee jaar erna 80 miljoen. Dat verzacht de effecten van de bezuiniging van het kabinet Rutte I van 200 miljoen per jaar op rijkssubsidies. Daar kwamen toen nog forse bezuinigingen door provincies en gemeenten bij.

Na de overhandiging bespreekt Akkermans de arbeidsmarktagenda met enkele betrokkenen. Anne Breure, directeur VeemHouse for Performance en bestuurslid van Kunsten ’92, werkte mee aan een eerste versie van de Fair Practice Code. Die werd begin oktober aangeboden aan (toen nog) minister Bussemaker. ‘Ben je niet bang dat werkgevers en opdrachtgevers de code niet zullen willen ondertekenen of hem wél ondertekenen maar er vervolgens toch geen geld voor hebben?’, vraagt Akkermans. Dat vindt Breure veel te negatief gedacht. ‘Wij zijn blij als partijen de kernwaarden in de agenda onderschrijven: solidariteit, transparantie, duurzaamheid, diversiteit en vertrouwen.’

Aanjagers

De arbeidsmarktagenda moet binnen vijf jaar leiden tot een aanzienlijke verbetering van de arbeidsmarktpositie van cultuurwerkers. Om vrijblijvendheid te voorkomen, zijn per agendapunt ‘aanjagers’ aangewezen. In totaal zijn dat er zeventien. Het gaat om partijen als de Federatie Cultuur, de Kunstenbond, de Vereniging voor Bibliotheken, het Platform Makers, het Fonds Podiumkunsten en Act (acteurs). ‘Zij zijn geen eindverantwoordelijken, maar beginverantwoordelijken’, aldus Akkermans.

Een regiegroep met als voorzitter Evert Verhulp gaat de vorderingen monitoren. Daarin zitten vertegenwoordigers van werkgevers, werknemers en zelfstandigen uit de sector, cultuurfondsen, de RvC, het ministerie van OCW en Kunsten ’92. Het ministerie heeft hiervoor budget uitgetrokken.

Om de inkomenspositie van de vele zzp’ers te verbeteren, luidt één van actiepunten dat zelfstandigen – bij wijze van proeftuin – collectief mogen onderhandelen. Nu kan dat niet vanwege mededingingsregels. Kort na de presentatie zal een motie, die in de Tweede Kamer wordt aangenomen, dat inderdaad mogelijk maken. Ook met het versterken van de structurele sociale dialoog komt het ongetwijfeld goed. Daaraan wordt namelijk al tijdens de borrel en het werkdiner na afloop druk verder gewerkt.

De arbeidsmarktagenda in hoofdpunten

Structurele sociale dialoog

  • Versterk de dialoog per subsector.
  • Maak een sectorbrede Fair Practice Code.
  • Verklein verschil in risico’s tussen werknemers en zelfstandigen, ga uit van werkenden.

Verdienvermogen versterken

  • Ontwikkel nieuwe investeringsmodellen, verdienmodellen en -instrumenten.
  • Neem knelpunten in wet- en regelgeving ondernemerschap weg.
  • Versterk gebruik intellectuele eigendomsrechten.

Arbeidsvoorwaarden verbeteren

  • Verken collectieve arbeidsovereenkomsten (cao’s) voor alle werkenden.
  • Onderzoek financieringsmogelijkheden sociale zekerheid, pensioen en scholing.
  • Maak goed werk- en opdrachtgeverschap de norm en erken de financiële consequenties.

De volledige arbeidsmarktagenda is te vinden op www.kunsten92.nl

SERmagazine nr. 12 - december 2017 / nr. 1 - januari 2018
SERmagazine
Passie gewaardeerd: Versterking van de arbeidsmarkt in de culturele en creatieve sector
Alles over het thema