Home | Publicaties | SER-adviezen | 2010 - 2017 | 2011 | Tijden van de Samenleving

Tijden van de Samenleving: Slimmer organiseren van tijd en plaats van arbeid en dienstverlening

Advies nr. 2011/06: 15 april 2011 (Ad hoccomissie Tijden van de Samenleving)

De SER heeft een beleidsadvies uitgebracht over de vraag: Welke manieren zijn er om tijdsknelpunten van werkenden bij de combinatie van werk en privé op te lossen?  

Download:Volledig advies (2300 kB)Samenvatting (52 kB)

Probleem: tijdsdruk en afstemming 

  • Steeds meer mensen zijn taakcombineerders en ervaren steeds grotere tijdsdruk bij het combineren van baan/werk met rol en taken privé.
  • De tijd waarop moet worden gewerkt en de tijd waarin privé taken moeten worden verricht, overlappen elkaar.
  • Werktijden en tijden van dienstverlening (‘de maatschappelijke omgeving’) zijn niet goed op elkaar afgestemd.
    De kosten: stress, fileleed, onderbenutting van gebouwen en van arbeidspotentieel.

Deeltijdparadox
Momenteel is sprake van veel parttime werken, mede om knelpunten met tijdsdruk individueel op te lossen. Dit leidt tot de ‘deeltijdparadox’: d.w.z. deeltijdwerk als strategie om tijdsknelpunten het hoofd te bieden houdt juist de traditionele tijdsverdeling (een van de oorzaken van tijdsknelpunten) mede in stand. Er zijn nieuwe strategieën nodig.

Aanbevelingen
De SER adviseert een slimmere organisatie van tijd en plaats van arbeid en dienstverlening (in de brede zin van het woord) langs twee sporen.

Maatschappelijke omgeving
Voor betere aansluiting tussen werktijden en privétaken zijn aanpassingen in de maatschappelijke dienstverlening nodig. Concreet gaat het om betere toegankelijkheid van scholen, kinderopvang, gemeentehuizen, ziekenhuizen, artsen, apotheken: m.n. ruimere openingstijden (verschuiving/verruiming baliediensten), meer digitale dienstverlening (e-consulting, afspraken via internet), dagarrangementen voor onderwijs en opvang/ kindvriendelijke centra voor schoolgaande kinderen (4-12-jarigen).
De overheid heeft hierbij een stimulerende en faciliterende taak.

Bedrijven en medewerkers
Werknemers willen meer invloed en zeggenschap over de tijd waarop en de plaats waar zij hun werk doen. Tegelijkertijd moeten bedrijven kunnen inspelen op toenemende internationale concurrentie en hun productie en diensten snel daarop kunnen afstemmen. Er is aanpassingsvermogen vereist van bedrijven en werknemers op basis van wederkerige flexibiliteit. Bij goede (maatwerk)afspraken (bijv. m.b.t. thuis- en telewerken, zelfroosteren, Het Nieuwe Werken, verlofregelingen) is er voor werkgever en werknemer een win-winsituatie.

De SER beschouwt beter afstemmen en organiseren van tijd en plaats van werk en dienstverlening als een vorm van sociale innovatie die kan bijdragen aan verhoging van de arbeidsparticipatie om de toekomstige welvaart van Nederland te waarborgen.

Zie verder:
Het advies is het antwoord op een adviesaanvraag van het ministerie OCW d.d. 21 september 2009, en is voorbereid door de SER-commissie (ad hoc) Tijden van de Samenleving (TVS).
Voor nadere inhoud en conclusies: zie: ‘samenvatting’, het ‘volledige advies’ en de afzonderlijke hoofdstukken. Zie ook: ‘persberichten’.