Home | Thema's | Arbeidsomstandigheden | Grenswaarden | Nederlandse grenswaardestelsel

Toelichting op het Nederlandse grenswaardestelsel per 1-1-2007

Sinds 1 januari 2007 is in ons land een nieuw, of beter gezegd een aangepast grenswaardestelsel ingevoerd. Omdat in het nieuwe stelsel ook waarden vanuit het oude stelsel zijn overgenomen dan wel bruikbaar zijn in het private stelsel is een beschrijving van het oude stelsel op deze site te vinden.

Uitgangspunt: private grenswaarden

Werkgevers en werknemers zijn nog meer dan voorheen zelf verantwoordelijk voor het veilig omgaan met stoffen op de werkplek. Uit dat oogpunt moeten zij nu zelf gezamenlijk grenswaarden vaststellen ter beperking van de blootstelling van werknemers aan stoffen op de werkplek, tot een niveau dat geen schade aan de gezondheid van werknemers optreedt.
Private, dat wil zeggen door bedrijven zelf vast te stellen grenswaarden vormen het uitgangspunt van het nieuwe stelsel.

Publieke grenswaarden

Deze private grenswaarden worden door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) aangevuld met publieke, dat wil zeggen wettelijke grenswaarden.
Het ministerie van SZW stelt publieke grenswaarden vast voor stoffen 

  • waarvoor de EU een grenswaarde vereist. In de praktijk zijn dat zogenoemde bindende limieten en Indicatieve Grenswaarden (ILV’s). 
  • waarvoor niet te verwachten is dat de EU een grenswaarde zal gaan vaststellen. Hierbij worden als criteria ‘stoffen zonder eigenaar’ en ‘stoffen met grote kans op gezondheidsschade (hoog-risicostoffen)’ gehanteerd, dan wel stoffen waarvoor de overheid vindt dat er een publieke grenswaarde moet worden vastgesteld.

De publieke grenswaarden worden opgenomen in bijlage 13 van de Arbeidsomstandighedenregeling. In bijlage XIIIA staan grenswaarden voor de niet-kankerverwekkende stoffen en in bijlage XIIIB voor de kankerverwekkende stoffen.
De eerste lijst van publieke grenswaarden is gepubliceerd in de Staatscourant van 28 december 2006, nr. 252 (bijlagen XIIIA en XIIIB van de nieuwe, gewijzigde Arbeidsomstandighedenregeling). Deze lijst wordt regelmatig geactualiseerd. Zie actuele lijst staatscourant 3 juli 2017, nr. 37689.

Gezondheidskundige grenswaarden

In het nieuwe stelsel zijn in principe alle grenswaarden (zowel private als publieke) gezondheidskundige grenswaarden, met uitzondering van de grenswaarden voor kankerverwekkende en mutagene stoffen en inhaleerbare allergene stoffen, voor zover voor deze stoffen géén veilige grenswaarde kan worden vastgesteld. Alleen voor deze laatste groep wordt de haalbaarheidstoets gehandhaafd en speelt het resultaat van de toets een belangrijke rol bij de vaststelling van de hoogte van een grenswaarde voor deze categorie stoffen.

Verplichtingen / Handhaving

Voor alle stoffen geldt dat bedrijven in het kader van de RIE moeten beoordelen in hoeverre zij voldoen aan de gezondheidskundige grenswaarde. Als zij daaraan niet voldoen moeten zij een stappenplan opstellen om die grenswaarde te bereiken. Het stappenplan omvat naast een overzicht van te treffen maatregelen tevens een tijdsplanning.

Ingetrokken wettelijke en bestuurlijke grenswaarden

Alle tot 1 januari 2007 vastgestelde wettelijke en bestuurlijke grenswaarden die niet in de lijst van publieke grenswaarden zijn opgenomen, kunnen in de praktijk als uitgangspunt worden genomen voor de vaststelling van private grenswaarden. Het moet dan wel gaan om gezondheidskundige grenswaarden.

SER thema Grenswaarden