Column: Zit er een ondernemer of een bestuurder in jouw familie?

De meeste bestuurders en ondernemers die ik spreek zijn, net als ik, eerste generatie ondernemer of bestuurder in Nederland. Ik vraag me af hoe hun familie dit waardeert. Of ze trots zijn; of ze de invloed en keuzes van deze eerste generatie bewonderen.

De meeste bestuurders en ondernemers die ik spreek zijn, net als ik, eerste generatie ondernemer of bestuurder in Nederland. Ik vraag me af hoe hun familie dit waardeert. Of ze trots zijn; of ze de invloed en keuzes van deze eerste generatie bewonderen. 

Mijn opa Choho zou zich, denk ik, herkennen in alles wat ik heb meegemaakt de afgelopen 25 jaar: ervaringen waarin vriendelijkheid, maar vooral weerstand de boventoon voeren. ‘Keihard je best moeten doen’ om bij ‘onze’ samenleving te mogen horen, maar vaak de koude schouder te ontmoeten. En toch doorgaan. Mijn oma van moeders kant, de Wijze Oude Vrouw in haar dorp – vergelijkbaar met een bestuurder nu – zou ook alle dynamiek die hoort bij het ontwikkelen van meer en meer invloed herkennen. Alle spelletjes, alle woorden die in het openbaar worden uitgesproken of verzwegen. Alle blikken die worden gewisseld, alle rollende ogen.

Velen van ons zijn door niet-bestuurders en niet-ondernemers opgevoed. Met moeders als onbetaald schoonmaakster, oppas, chauffeur, opvoedkundige, personal assistant, event manager. En ook ‘ondernemers’ van een kinderdagverblijf: ‘Ja, natuurlijk zijn jouw kinderen ook welkom bij mij!’ Of een thuiszorgorganisatie: ‘Ook jouw ouders verzorg ik met alle liefde’ – zonder salaris of winstuitkering. 

Het is hoopgevend te zien hoe steil de leercurve is en dat zoveel bestuurders binnen één generatie uitgroeien tot (top)bestuurder, hoewel vrouwen nog steeds gemiddeld vanaf 20 procent minder salaris ontvangen voor hetzelfde werk. 

Ook ik heb binnen één generatie veel geleerd over ondernemen en besturen. Ik ben een dochter van gastarbeiders. Mijn vader werkte in een kaas- en tapijtfabriek in respectievelijk Bodegraven en Moordrecht. Hij had twee banen tegelijk. Hard werken leerde ik van hem. Ik was de eerstgeborene in ons gezin in Bodegraven. Altijd leuk: 

‘Waar kom je vandaan?’ 

‘Uit Bodegraven.’ 

‘Maar waar kom je écht vandaan?’ 

‘Uit Bodegraven.’

De vader van mijn vader, opa Choho, was een zeer succesvol ondernemer in Noord-Marokko en werd gekozen in het eerste onafhankelijke parlement van Marokko. De naam Choho was geen reden om een sollicitatie af te wijzen. Integendeel. Wel wist mijn opa, net als ik in Nederland, wat ‘minderheid’ betekent. Niet alleen nadat de Spanjaarden en Fransen Marokko hadden verlaten, maar ook als oorspronkelijk bewoner van de Rif, als Berber in een Arabischtalig land. Mijn opa bleef groeien op het vlak van invloed, marktaandeel en aanzien. Mijn vader koos voor zijn onafhankelijkheid. Voor vrijheid. Hij kwam naar Europa. Mijn moeder steunde hem in elke keuze die hij maakte, loyaliteit die ze van haar moeder leerde.

Eén ding weet ik zeker. Zowel mijn opa als oma waren meesters in het onderhouden en ontwikkelen van relaties.  Zij zagen en hoorden wat een ander nodig heeft en stelden zich vervolgens dienstbaar op, waardoor zij steeds meer invloed kregen. Hun empathie, openheid en luistervermogen trok steeds meer mensen aan. 

Anno 2020 zie ik dat deze kwaliteiten klassiekers zijn. Degenen die hoog scoren op de lijstjes van invloedrijken zijn vaak bestuurders met deze kwaliteiten. ‘Vriendelijk en behulpzaam zijn. Dat is leiderschap,’ zegt één van deze topbestuurders. Een ander iets gunnen. Je ellebogen thuislaten. Het is deze les die ik van mijn voorouders leerde. En aan mijn dochter hoop door te geven.

Naschrift:

Nu ik velen van jullie al langer persoonlijk en/of via social media spreek en je mij via deze column ook beter leert kennen, is het tijd prangende kwesties nader uit te werken. Ik hoop je met deze column te helpen bij jouw doelen Inclusie en Diversiteit (ID). Want zonder inclusie geen diversiteit – een inzicht dat het succes van ID-projecten bepaalt. Meer daarover in de volgende column.

Tekst Esma Choho

Choho is ondernemer, CEO en schrijver. In 1991 is zij Europa’s eerste vrouwelijke oprichter van een consultancybureau met eigen onderzoek, publicaties en methodieken op het vlak van ID (Inclusie & Diversiteit). Op dit moment pioniert zij in verschillende sectoren: uitvaart, technologie en AI.