Algemene informatie over pensioen

Inkomensrisico’s tijdens je leven

Iemand kan zijn inkomen op verschillende manieren verzekeren. Het gaat om het afdekken van het:

  • Risico van een lang leven (ouderdomsvoorzieningen)
  • Risico van een kort leven (nabestaandenvoorzieningen)
  • Risico van arbeidsongeschiktheid (arbeidsongeschiktheidsvoorzieningen). 
    Hieronder valt zowel een uitkering als een premievrije voortzetting bij arbeidsongeschiktheid.

Pensioenpijlers

De inkomensvoorzieningen zijn gegroepeerd in zogeheten pijlers.

De eerste pijler wordt gevormd door de volksverzekeringen. De overheid heeft deze verzekeringen wettelijk ingesteld. Het kenmerk van een volksverzekering is dat iedere ingezetene van Nederland gedurende een bepaalde periode van zijn leven verzekerd is. De belangrijkste volksverzekering is sinds jaar en dag de Algemene Ouderdomswet (AOW). De AOW-leeftijd stijgt al enkele jaren en zal in 2021 67 jaar zijn. Er is sprake van een koppeling aan de levensverwachting. Als deze verder stijgt dan kan de AOW-leeftijd ook verder oplopen.

De tweede pijler wordt gevormd door pensioen als arbeidsvoorwaarde. Pensioen is ouderdomspensioen, arbeidsongeschiktheidspensioen of nabestaandenpensioen, zoals tussen werkgever en werknemer is overeengekomen. Pensioen is een belangrijke arbeidsvoorwaarde. Zonder arbeidscontract met een werkgever kan er dus, een enkele uitzondering daargelaten, geen sprake zijn van pensioenopbouw in de tweede pijler.

De derde pijler bestaat uit individuele oudedagsvoorzieningen, zoals lijfrentevoorzieningen. Iedere belastingplichtige kan tot het bereiken van de AOW-gerechtigde leeftijd nagaan of er een mogelijkheid bestaat voor aftrek wegens uitgaven aan privé inkomensvoorzieningen. Deze voorzieningen moeten dan wel worden ondergebracht bij een bank of verzekeraar. In tegenstelling tot de eerste en de tweede pijler moet u deze inkomensvoorzieningen zelf regelen.

In de praktijk wordt weleens gesproken over een vierde pijler (spaargeld, beleggingen, woningbezit) en zelfs een vijfde pijler (het menselijk kapitaal).

In dit voorlichtingsdocument gaat het uitsluitend om de tweede pijler, het instemmingsrecht van de Ondernemingsraad (OR) bij de arbeidsvoorwaarde pensioen.

Pensioendriehoek

Hoewel een groot aantal bedrijfstakken een verplichte pensioenregeling kent, heeft Nederland geen algemene pensioenplicht. Maar ook als een werkgever vrijwillig pensioen aan zijn werknemer(s) aanbiedt, moet het pensioen buiten de onderneming worden gebracht bij een pensioenuitvoerder.

Pensioendriehoek

De pensioenuitvoerder is verplicht om een pensioenreglement op te stellen. Dit reglement beschrijft de verhouding tussen pensioenuitvoerder en deelnemer. In alle gevallen is het van belang dat pensioenovereenkomst, uitvoeringsovereenkomst en pensioenreglement inhoudelijk overeenkomen.

Pensioenuitvoerders

Direct nadat een werkgever een pensioenovereenkomst heeft gesloten met zijn werknemer(s), moet hij een uitvoeringsovereenkomst sluiten met één van de hierna vermelde pensioenuitvoerders. Ook een combinatie van één of meer pensioenuitvoerders is mogelijk.

Een pensioenuitvoerder kan zijn een:

  • Bedrijfstakpensioenfonds (Bpf), een pensioenfonds ten behoeve van een of meer bedrijfstakken of delen van een bedrijfstak;
  • Ondernemingspensioenfonds (Opf), een pensioenfonds dat verbonden is aan een onderneming of groep van ondernemingen;
  • Algemeen Pensioenfonds (Apf), een (paraplu)pensioenfonds dat een of meerdere pensioenregelingen in afzonderlijke kringen met afgescheiden vermogens uitvoert;
  • Premiepensioeninstelling (ppi), een ppi voert beschikbare premieregelingen uit door middel van sparen of beleggen;
  • Verzekeraar, een verzekeraar die in Nederland het bedrijf van levensverzekeraar of schadeverzekeraar mag uitvoeren; of een
  • Buitenlandse pensioenuitvoerder, een pensioenuitvoerder, pensioeninstelling uit een andere lidstaat of verzekeraar met zetel buiten Nederland (Als bedoeld in artikel 23 lid 1 Pensioenwet).

Pensioenbegrippen

Op de website van Pensioenkijker staat een alfabetische lijst met veel voorkomende pensioenbegrippen.

Ook veel informatie staat op de sites van: