Wilt u weten of uw OR instemmingsrecht heeft over pensioenen? Doe de test!

Werkgever en werknemer kunnen afspraken maken over de arbeidsvoorwaarde pensioen. Deze afspraken kunnen ook collectief gemaakt worden door werkgeversorganisaties en vakbonden of beroepsorganisaties. De gemaakte afspraken vormen de pensioenovereenkomst.

Een pensioenuitvoerder voert de pensioenovereenkomst uit. De werkgever sluit daarvoor een uitvoeringsovereenkomst met een pensioenuitvoerder. Het komt in de praktijk voor dat in de uitvoeringsovereenkomst onderwerpen geregeld zijn die de arbeidsvoorwaarde pensioen raken.

Instemmingsrecht ondernemingsraad over pensioen uitgebreid

Per 1 oktober 2016 is het instemmingsrecht van de ondernemingsraad (OR) over de arbeidsvoorwaarde pensioen uitgebreid. Het kabinet heeft dit besloten naar aanleiding van een advies van de SER. Het instemmingsrecht gaat over voorgenomen besluiten van de werkgever over onderwerpen als hoogte van de opbouwpercentages en de franchise, pensioenleeftijd, partnerpensioen en arbeidsongeschiktheidspensioen, systematiek voor premievaststelling, maatstaven en voorwaarden waaronder toeslag wordt verleend, keuze voor een pensioenuitvoerder. Dit voorlichtingsdocument gaat over het instemmingsrecht van de OR bij de arbeidsvoorwaarde pensioen op grond van artikel 27 WOR zoals dat per 1 oktober geldt.

Als de OR over pensioenen instemmingsrecht heeft, is het belangrijk dat werkgever en OR tijdig met elkaar in gesprek gaan als dit onderwerp aan de orde is. Ook als daarover vooraf geen afspraken zijn gemaakt. Het is verstandig een externe deskundige hierbij in te schakelen. Dat kan zowel de OR als de werkgever doen. Zie uitgebreider de door de SER Commissie Bevordering Medezeggenschap opgestelde Praktische tips over instemmingsrecht OR bij arbeidsvoorwaarde pensioen.

Geldt instemmingsrecht voor alle pensioenregelingen? En geldt dit voor alle ondernemingen?

Voor een groot deel van de werknemers geldt het instemmingsrecht over pensioenen doorgaans niet. Dit hangt onder meer af van de soort pensioenuitvoerder die het bedrijf heeft en van de mate waarin de cao zaken op pensioengebied regelt. Het instemmingsrecht geldt bijvoorbeeld niet voor werknemers die onder een verplichtgesteld bedrijfstakpensioenfonds vallen. Hoofdregel is dat als de werkgever geen mogelijkheid heeft te besluiten over de pensioenregeling, of onderdelen daarvan, de OR ook geen instemmingsrecht heeft.

U kunt in onderstaand schema nagaan of in uw situatie de OR in beginsel instemmingsrecht heeft. Zowel werkgevers als OR-leden kunnen deze test doen. Zoek eerst op welke pensioenuitvoerder u hebt (dat kunnen er meer dan één zijn) en houd de cao bij de hand.

Het kan zijn dat binnen uw bedrijf verschillende pensioenregelingen gelden. Doe de check dan per pensioenregeling.

Instemmingsrecht OR over pensioenen: Doe de test!

Opmerkingen over schema

Betreffende onderdeel pensioenregeling uitputtend geregeld in cao

Met ‘betreffende onderdeel’ wordt bedoeld: dat onderdeel van de pensioenregeling dat vastgesteld, gewijzigd of ingetrokken gaat worden. Laat u adviseren wanneer niet duidelijk is of het betreffende onderdeel uitputtend is geregeld in de cao.

Buitenlandse pensioenuitvoerder

Sommige ondernemingen onderzoeken de mogelijkheid om hun pensioenregeling in het buitenland onder te brengen. In het bijzonder wordt gekeken naar onderbrenging bij een OFP (organisme voor de financiering van pensioenen) in België. Een OFP kan verschillende pensioenregelingen uitvoeren. Door verschil in Nederlandse en Belgische wetgeving is onderbrengen van een pensioenregeling bij een OFP niet zonder risico’s. Wanneer u(w werkgever) dit overweegt, laat u dan vooraf goed adviseren.

Gepensioneerde man aan het water die aan het bellen is. © Shutterstock

Arbeidsvoorwaarde pensioen

Denk hierbij aan afspraken over onder meer:
  • Pensioensoort: ouderdoms-, arbeidsongeschiktheids-, nabestaandenpensioen
  • Systematiek: opbouwpercentage, franchise, toeslagverlening
  • Aard pensioenovereenkomst: uitkerings-, premie-, kapitaalovereenkomst.

Pensioenuitvoerder

De pensioenuitvoerder voert een of meer pensioenovereenkomsten uit. De meest voorkomende pensioenuitvoerders zijn:
  • Bedrijfstakpensioenfonds (Bpf);
  • Ondernemingspensioenfonds (Opf);
  • Algemeen pensioenfonds (Apf);
  • Premiepensioeninstelling (ppi);
  • Verzekeraar.

Per 1 oktober 2016 is het instemmingsrecht van de ondernemingsraad (OR) over de arbeidsvoorwaarde pensioen uitgebreid

Stb. 2016/249 Wet van 22 juni 2016 tot wijzing van de Wet op de ondernemingsraden en de Pensioenwet in verband met de bevoegdheden van de ondernemingsraad inzake de arbeidsvoorwaarde pensioen.
Inwerkingtredingsdatum: 1 oktober 2016 - Stb. 2016/331

WOR: Wet op de ondernemingsraden

Op een aantal andere items dat verband houdt met het instemmingsrecht van de OR bij de arbeidsvoorwaarde pensioen, wordt in dit voorlichtingsdocument niet ingegaan. Denk daarbij aan items zoals:
  • delegatieproblematiek: wijzigingsbevoegdheid pensioenovereenkomst is overgedragen aan het pensioenfondsbestuur;
  • doorwerkingsproblematiek: welke effecten heeft de instemming van de OR met een regeling, op een individuele arbeidsovereenkomst.

Verschillende pensioenregelingen

Denk aan aanvullende regelingen die getroffen kunnen worden voor ouderdomspensioen (=OP), voor nabestaanden (=PP) en/of arbeidsongeschiktheid (=AP). Doorgaans wordt dit ondergebracht bij een verzekeraar. Iemand heeft dan bijvoorbeeld een basisregeling bij een verplicht gesteld Bpf en een vrijwillige excedentverzekering voor OP, PP of AP bij een verzekeraar.