2.3 Is er een duidelijk beeld van de risico’s via toeleveranciers?

Waarom is dit nodig?

Bedrijven kunnen via hun toeleveranciers bijdragen aan een negatieve impact op mensenrechten. Het gaat dan bijvoorbeeld om dwang- of kinderarbeid in de keten of het produceren in brandgevaarlijke of slecht gebouwde fabrieken die grote risico’s opleveren voor werknemers. Hierbij speelt ook een rol welke prikkels bedrijven aan toeleveranciers geven. Door bijvoorbeeld zeer strakke deadlines te hanteren of zeer lage prijzen te eisen, kan een toeleverancier zich gedwongen zien risico’s te nemen door extreem veel overuren te laten maken of het werk verder uit te besteden aan onderaannemers of thuiswerkers waardoor het risico op slechte arbeidsomstandigheden groter wordt.

Hoe kunnen risico’s in kaart worden gebracht?

  1. Als eerste is van belang dat een bedrijf zijn toeleveranciersketen in kaart brengt.
  2. Ook is van belang om te weten welke risico’s kunnen optreden in het desbetreffende land en welke risico’s verbonden zijn aan de activiteiten die het bedrijf onderneemt. De Risico Checker van MVO Nederland kan bij deze inventarisatie helpen. Een goed middel om de keten in kaart te brengen is de ‘value chain map’.
  3. Op basis van deze stappen kunnen de risico’s via specifieke toeleveranciers in kaart worden gebracht. Specifieke databases zijn hiervoor bruikbaar. Op internet is bijvoorbeeld een database beschikbaar waarin alle leveranciers staan die beschikken over een SA 8000 managementsysteem (voor arbeidsomstandigheden). Op basis hiervan kan informatie aan de vaak bestaande supplier evaluation checklist worden toegevoegd.
  4. Als een risico is geïdentificeerd moet er een (preventieve) actie worden uitgevoerd voor het beperken van de impact van het risico indien dit risico onaanvaardbaar hoog is. Preventieve acties worden in Stap 3 paragraaf 6 toegelicht.

Certificaten en keurmerken kunnen een indicatie geven, maar zijn geen garantie in situaties waar risico’s onverminderd hoog zijn. Er mag niet blind op worden vertrouwd. Zo was het bedrijf Ali Enterpises in Pakistan, waar 300 arbeiders door brand de dood vonden toch SA 8000 gecertificeerd.

Een bedrijf kan ook zelf een gesprek met een toeleverancier aangaan, inspecties uitvoeren, en lokale belanghebbenden zoals NGO’s en vakbonden betrekken. Voor voorbeelden van dit laatste zijn Philips en Akzo Nobel.

Stappenplan duurzaam inkopen

Een duidelijke aanpak voor het uitvoeren van een MVO-risicoanalyse in de toeleveringsketen wordt uitgelegd in hoofdstuk 4 van het Stappenplan Maatschappelijk Verantwoord Inkopen van MVO Nederland en NEVI.