Jonge werknemers willen perspectief

De Jongeren Denktank Coronacrisis (JDC) benaderde in 2020 Nederlandse jongeren (16-35 jaar) over de gevolgen van de coronacrisis en het perspectief op de toekomst. De uitkomsten van de gesprekken staan in het advies ‘En nu… daden!’ dat inmiddels aan het kabinet is overhandigd. Waarom zijn daden nodig en waarom juist nú?

Illustratie van verschillende mensen met actie!-bord

Jongeren worden hard getroffen door de huidige crisis. Volgens het Centraal Planbureau (CPB) komen in 2021 steeds meer jongeren zonder werk te zitten. De crisis legt misstanden bloot die al vóór de crisis bestonden, zoals het gebrek aan werkzekerheid doordat jongeren in verhouding vaak flexibele arbeidscontracten hebben. Tijdens onlinedialogen van de JDC bleken jongeren zich zorgen te maken over hun kansen op de arbeidsmarkt. Ze zijn bang dat werkgevers in onzekere tijden eerder kiezen voor ervaren krachten en dat voor starters in de gewenste functies minder vacatures beschikbaar zijn.

Jongeren met een fysieke of psychische beperking verwachten dat werkgevers voor hen minder arbeidsplaatsen beschikbaar stellen en minder in hen willen investeren. CBS-cijfers laten bovendien zien (figuur 1) dat jongeren met een niet-westerse migratieachtergrond nog meer dan anderen tot de verliezers van de crisis behoren. De werkloosheid onder hen is al opgelopen van 9 procent (2019) naar 11 procent (2020).
Statistiek met informatie over de arbeidsdeelname (netto) van 15-25-jarigen en 25-35-jarigen (in procent) naar migratieachtergrond
Arbeidsdeelname (netto) van 15-25-jarigen en 25-35-jarigen (in procent) naar migratieachtergrond. Toelichtingen migratieachtergrond: NL = Nederlands, WES = Westers, N-W = Niet-westers, MAR = Marokkaans, TUR = Turks, SUR = Surinaams. Bron: CBS Open Data StatLine.

Jongeren willen werkervaring opdoen

De JDC adviseert werkgevers om meer stage- en werkervaringsplekken aan te bieden. Voor hun entree op de arbeidsmarkt hebben jongeren in opleiding namelijk werkervaring nodig. Juist jongeren in praktische opleidingen moeten hun vaardigheden kunnen ontwikkelen. Belangrijke randvoorwaarden voor een goede stageplek zijn dat de beloning juist is, er geen verdringing van reguliere arbeidsplaatsen plaatsvindt en er sprake is van een duidelijke leeropdracht of -component. Arbeidsmarktplatforms kunnen een rol spelen door stagevacatures te promoten zodat jongeren en werkgevers sneller gekoppeld worden. Verder pleit de JDC voor een loonkostenvoordeel voor werkgevers die meer jongeren in dienst willen nemen, net zoals dat nu bij oudere werknemers het geval is.

Op de arbeidsmarkt streven jongeren naar betere arbeidsvoorwaarden. Een van de jongeren stelde: “Focus op stabiele werkgelegenheid, vooral voor jongeren. Zorg dat werkgevers worden gestimuleerd of desnoods gedwongen om jonge werknemers een perspectief te geven van langer dan een jaar. Dan ontstaat rust en vertrouwen in de toekomst, minder onzekerheid, minder stress, betere kwaliteit van leven en uiteindelijk duurzame groei.”

Nieuwe handvatten voor generatiebestendig werken

Verder suggereert de JDC de mogelijkheid om studieschuld af te lossen met behulp van de verplichte pensioenafdracht of dat werkgevers de studieschuld kunnen overnemen. Hierbij zou dan sprake zijn van een omgekeerde pensioenopbouw: zoals iedere werkgever doet aan pensioenopbouw, doet de werkgever dan aan een ‘schuldenafbouw’ en verrekent dit met het salaris.

In 2019 presenteerde het SER-jongerenplatform de generatietoets. Daarmee kan een organisatie toetsen of het eigen beleid eerlijke en generatiebestendige keuzen bevordert. De JDC vindt dat gebruik van deze generatietoets kan bevorderen dat, bij voorstellen voor herstel van de economie, ook de effecten daarvan op toekomstige generaties worden meegenomen. Dit zou een eerlijker en duurzamer herstel van de huidige crisis bevorderen, een herstel waar alle generaties werknemers baat bij zullen hebben.

Publicaties