Home | Publicaties | SERmagazine | 2015 | april 2015 | Productieve governance en medezeggenschap

Alliantie komt met initiatieven

Productieve governance en medezeggenschap

Een alliantie van bedrijven en organisaties heeft zich in maart verenigd om medezeggenschap en governance hoger op de agenda te krijgen. Doel is dat de ‘gouden driehoek’ van ondernemingsraden, raden van commissarissen en raden van bestuur beter gaat samenwerken.

Felix de Fijter

Medezeggenschap en governance structureel onder de aandacht brengen van de drie raden. In dat gemeenschappelijke doel heeft een alliantie van vakcentrales, medezeggenschapsexperts, trainingsinstituten en andere bedrijven elkaar gevonden. De alliantie werd op 5 maart op een ‘kick-off’-bijeenkomst bezegeld in het SER-gebouw in Den Haag. De SER en het Nationaal Register, een organisatie die zich sterk maakt voor professionalisering van commissarissen en toezichthouders, zijn de initiatiefnemers hiervan.

De samenwerking is het resultaat van een al eerder ingezet overleg. In november vorig jaar was er een rondetafelconferentie over deze thematiek. SER-voorzitter Mariëtte Hamer lanceerde toen de informatieve website OR-en-commissaris.nl. Ze sprak de wens uit dat dit het begin zou zijn van een verbeterde relatie tussen toezicht en medezeggenschap en dat die relatie vanuit wederzijdse betrokkenheid verder vorm zou krijgen.

Vanuit de nieuwe alliantie wordt de komende tijd onder meer een denktank opgestart. Daarnaast komt er een contactgroep voor voordrachtscommissarissen om ideeën, vragen en best practices uit te wisselen.

Gouden driehoek

Is het met de relatie tussen governance en medezeggenschap zo dramatisch gesteld dat er zulke initiatieven nodig zijn? Dat valt wel mee, zegt Trude Maas, een van de trekkers van het initiatief en zelf lid van diverse raden van toezicht en raden van commissarissen. ‘Wel is bij veel organisaties een praktijk ontstaan van ‘de regels passen we toe, maar dat is het dan’. Als de handelswijze strookt met de Wet op de ondernemingsraden, is het al gauw goed. Zo’n klimaat is natuurlijk niet bevorderlijk voor creativiteit en innovatie.’

En creativiteit en innovatie zijn juist nodig voor het goed en fris functioneren van de ‘gouden driehoek’ van ondernemingsraad, raad van commissarissen en raad van bestuur, vinden de partijen die de alliantie hebben opgericht.

Met name de schakel tussen de raad van commissarissen/toezicht en de ondernemingsraad functioneert in veel gevallen nauwelijks, terwijl de rol van de raad van commissarissen/ toezicht voor werknemers juist van groot belang is. Deze raad controleert bijvoorbeeld het meerjarenplan en het financieel beleid en adviseert bij ingrijpende beleidsvoornemens.

Zorg ervoor dat iedereen
kan meedenken
 

Bedrijven realiseren zich in toenemende mate dat het beter moet, zegt Maas. ‘Dat is deels door externe ontwikkelingen ingegeven. De economie van vandaag vraagt om wendbare organisaties: bedrijven die snel op veranderende omstandigheden kunnen inspelen. Om wendbaar te kunnen zijn, is het belangrijk dat mensen binnen een organisatie – van boven tot onder – op elkaar zijn ingespeeld en elkaar begrijpen.’

Daarvoor is de ondernemingsraad bij uitstek een instrument. ‘Organiseer je organisatie dan ook op zo’n manier dat iedereen kan meedenken. Kom niet eerst van bovenaf met allerlei in beton gegoten procedures en richt je anderzijds ook vanuit de ondernemingsraad op samenwerking met de hoogste bestuurslaag.’

‘Toen ik commissaris was bij Philips had ik als vast contactpersoon eens een benen-op-tafelgesprek met de centrale ondernemingsraad. Philips had destijds problemen met de later verkochte tv-tak en de mensen van de OR zeiden tegen me: ‘Het kan toch niet zo zijn dat Philips failliet gaat aan de televisies? Ze moeten niet denken dat wij het erg vinden als ze ermee stoppen, hoor.’ Kijk, denk ik dan, je moet je eigen mensen nooit onderschatten.’

Projectgestuurd

Anno 2015 is de medezeggenschap wel veranderd. ‘Medezeggenschap is, door de opkomst van sociale media bijvoorbeeld, niet meer voorbehouden aan de OR. Iedereen kan meepraten en dat is ook te merken op de werkvloer. We communiceren anders en werken anders samen. Dat moet je ook terug kunnen zien in de manier waarop medezeggenschap is georganiseerd.’ Daarvoor is dus modernisering nodig. Maas: ‘Dat is een onderwerp waarover de denktank zich gaat buigen.’

Bedrijven realiseren zich steeds
meer dat het beter moet
 

Zelf denkt ze bijvoorbeeld aan een meer projectmatige benadering van medezeggenschap: flexibel ingerichte ondernemingsraden die op basis van een concrete situatie projecten aanpakken. ‘Dat houdt de boel levendig en voorkomt dat er clubjes ontstaan waarin altijd maar dezelfde mensen deelnemen. Bovendien is zo’n projectgestuurde aanpak beter toegerust op het betrekken van de flexibele schil in medezeggenschap.’

Maas ziet tot haar genoegen een gevoel van urgentie voor de thematiek ontstaan. ‘De oprichting van de alliantie onderstreept dat. Het heeft me blij verrast dat ook advocatenkantoren actief betrokken willen zijn. Het is niet in hun belang om bedrijfsconflicten te voorkomen. Maar je ziet dat geen van de stakeholders op zo’n manier in het gesprek zit. Integendeel. Iedereen is het eens over nut en noodzaak. De partijen die ervoor willen gaan, hebben elkaar nu opgezocht. Deze alliantie is dus pas een vertrekpunt.’ 

Alliantie voor medezeggenschap

De alliantie voor medezeggenschap en governance die in maart dit jaar is opgericht, is een initiatief van de SER en het Nationaal Register. Partners zijn onder meer FNV, CNV, de Stichting MultiNationale Ondernemingsradenoverleg (MNO), de Nederlandse vereniging van Commissarissen en Directeuren (NCD) en accountants- en advieskantoren.

De alliantie heeft meteen een reeks initiatieven aangekondigd. Zo komt er een ‘innovatieve denktank’ die nadenkt over de vraag hoe kennis en inzichten kunnen worden ingezet om de link tussen medezeggenschap en governance te verbeteren. Daarnaast wordt een netwerk/contactgroep van voordrachtscommissarissen opgericht om de discussie ook binnen het commissarissenveld te voeden. Deelnemers in de contactgroep kunnen op vertrouwelijke basis de uitdagingen en dilemma’s uit de boardroom delen.

Beide initiatieven gaan de komende maanden van start. Door een grootschalig launching event wil de alliantie een breed publiek bereiken om de discussie, waarin nu vaak dezelfde stemmen klinken, te voeden met frisse inbreng.