Home | Publicaties | SER-adviezen | 2010 - 2017 | 2012 | Verschuivende Economische Machtsverhoudingen

Verschuivende economische machtsverhoudingen

Advies nr. 2012/04: 15 juni 2012 (ad hoc-Commissie Verschuivende Economische Machtsverhoudingen)

Nederland kan blijven profiteren van welvaartsgroei in de wereld

Verschuiving mondiale verhoudingen noopt tot aanpassingen

Ook in de toekomst kan de handelsnatie Nederland blijven profiteren van de welvaartsgroei in andere delen van de wereld. In het advies Verschuivende economische machtsverhoudingen schetst de Sociaal-Economische Raad een brede beleidsagenda die zicht geeft op een eerlijke en duurzame vorm van globalisering en het mogelijke profijt dat Nederland in de komende jaren daarbij kan hebben.

Een ad hoc-commissie onder leiding van SER-voorzitter Alexander Rinnooy Kan heeft het ontwerpadvies samengesteld. Om de toekomstige welvaart veilig te stellen is volgens de commissie een brede aanpak op meerdere niveaus nodig: nationaal, Europees en mondiaal.

Download:Volledig advies (4482 kB)Samenvatting (771 kB)

Verbetering vestigingsklimaat

Nederlandse beleidsmakers moeten zorgen voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat en het vergemakkelijken van aanpassingsprocessen voor burgers, werknemers en ondernemers. De commissie constateert dat vooral in deze periode van recessie mensen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt zich zorgen maken over hun werk en toekomstperspectieven. Dat de Nederlandse economie in sterke mate van internationale ontwikkelingen afhankelijk is, draagt bij aan het gevoel de grip op het eigen leven te verliezen.

Buitenlandse investeerders, ook uit opkomende economieën, zien vooral kansen in Nederland. Ons land scoort goed met een gekwalificeerde beroepsbevolking, het fiscale klimaat, de bereikbaarheid (Schiphol) en de loon- en huisvestingskosten. De commissie vindt het vooral zaak om deze vestigingsfactoren op peil te houden. Hiervoor zijn verbeteringen nodig, onder meer door investeringen in goed, betaalbaar onderwijs. Een dynamisch onderwijssysteem met goede universiteiten en kennisinstellingen trekt volgens de commissie niet alleen buitenlandse investeerders aan, maar zorgt ook voor verankering van economische activiteiten. Nederland moet daarnaast ook aantrekkelijk zijn voor kennismigranten.

Een van de uitdagingen voor ons land is om met landen als China, India en Brazilië tot gezamenlijke R&D-projecten te komen. De commissie vindt dat nader moet worden onderzocht welke kansen Nederlandse ondernemingen en instellingen hebben in ieder van de Chinese topsectoren. De bescherming van patenten, een gelijkwaardige behandeling van Nederlandse partners in China en het respecteren van fundamentele arbeidsnormen zijn daarin wel aandachtspunten.

Verschuiving machtsverhoudingen

Om de uitdagingen van de snel veranderende wereldeconomie aan te kunnen, is een economisch èn sociaal Europa nodig. Alleen dan kan de bevolking goed worden beschermd tegen de grillen van de internationale kapitaalmarkten. Economische concurrentiekracht zal gepaard moeten gaan met blijvende evenwichtige, sociale grond- en werknemersrechten èn een vergroening van de economie.

Door de opkomst van landen als China en India is de dominantie van westerse landen afgenomen en zijn de machtsverhoudingen in oostelijke richting geschoven. Via internationale kanalen moet Nederland volgens de commissie invloed uitoefenen om de globalisering in een eerlijke en duurzame richting bij te sturen. De commissie wijst er op dat een relatief klein land als Nederland niet in staat is om de spelregels voor het globaliseringsproces wezenlijk te beïnvloeden, laat staan vorm te geven. Samen met de andere EU-lidstaten kan dat wel.

De stagnatie van de wereldhandelsbesprekingen en de moeizame onderhandelingen over klimaatverdragen illustreren dat wereldwijde afspraken over eerlijke en duurzame globalisering een proces van lange adem is. De commissie beveelt tegen deze achtergrond daarom aan om bilaterale handelsakkoorden tussen de EU en afzonderlijke landen te sluiten, zoals met Zuid-Korea is gebeurd. Op die manier kan maatwerk worden geleverd en zijn afspraken mogelijk over investeringen, concurrentie, bescherming van intellectueel eigendom en duurzaamheidsissues als decent work en milieunormen. Het is wel van belang deze akkoorden zo vorm te geven dat andere landen er zo min mogelijk last van hebben. Het streven op lange termijn moet gericht blijven op modernisering van de wereldhandelsregels binnen WTO-verband.

Achtergrond

Het advies is een vervolg op het advies Duurzame globalisering: een wereld te winnen uit 2008. Dat advies verscheen vlak voor de financiële en economische crisis waarmee de westerse wereld eind 2008 werd geconfronteerd. Demissionair minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie heeft in mei vorig jaar de SER gevraagd advies te geven over de gevolgen van de sinds 2008 verschuivende machtsverhoudingen in de wereld.