Home | Publicaties | SER-adviezen | 2010 - 2017 | 2010 | Overheid én markt: Het resultaat telt!

Overheid én markt: het resultaat telt! Voorbereiding bepalend voor succes

Advies nr. 2010/01: 19 maart 2010 (Commissie Marktwerking en Publieke Belangen)

De SER heeft een advies uitgebracht over marktwerking en publieke belangen. Dit is een reactie op een adviesaanvraag van de Tweede Kamer over de introductie van (verdere) marktwerking in de toekomst.
De insteek van de SER is geweest om vast te stellen hoe het ordeningsbeleid van de overheid verbeterd kan worden. Er is gebruikgemaakt van ervaringen met marktwerking en marktwerkingsbeleid in sectoren zoals energie, gezondheidszorg en re-integratie. De aanbevelingen zijn echter voor alle vormen van ordeningsbeleid en voor alle sectoren relevant.

Download:Volledig advies (2314 kB)Samenvatting (124 kB)

Publieke belangen
Bij publieke belangen is de behartiging voor de samenleving als geheel wenselijk; om die reden trekt de politiek die zich aan. De SER behandelt verschillende beleidsinstrumenten van de overheid om publieke belangen te realiseren. Ook gaat de SER in op randvoorwaarden gesteld door de Europese Unie (EU-Verdrag en Hof van Justitie) over vrij verkeer, mededingingsregels en staatssteun.
Het benoemen van publieke belangen en al dan niet overgaan tot overheidsingrijpen is uiteindelijk een taak van de politiek. Aanleiding hiervoor kunnen zijn: sociale overwegingen, consumentenbescherming of de beperkingen van de markt (marktfalen). Wel moet de politiek zich daarbij rekenschap geven dat ook de overheid kan falen (overheidsfalen).

Ordeningsbeleid: geen tweedeling, maar overheid én markt
In de praktijk doen zich vele mengvormen van overheidsbemoeienis en marktwerking voor. Daarom spreekt het ontwerpadvies over ‘ordeningsbeleid’: een mix van uiteenlopende instrumenten met een rol voor én de markt én overheid.
Het gaat het volgens de SER niet simpel om de keuze tussen (meer) ‘markt’ of (meer) ‘overheid’. Markt en overheid vullen elkaar aan. De uitdaging is om per situatie díé combinatie van beleidsinstrumenten te vinden die publieke belangen en maatschappelijke welvaart (welstand, sociale vooruitgang, milieu) het beste waarborgt. De keuze hangt af van de risico’s van marktfalen dan wel overheidsfalen in een sector, en van sociale overwegingen.

Markteffectentoets (MET)
De Tweede Kamer heeft ook gevraagd om de SER-visie op de Markteffectentoets (MET), ingevoerd door het ministerie EZ. De MET brengt de verwachte gevolgen van ordeningsbeleid in kaart voor de kwaliteit, toegankelijkheid en doelmatigheid en de sociaal-economische effecten. Het SER-advies dringt aan op bepaalde verbeteringen van de MET, waarbij de vragen van de SER-effectanalyse als leidraad kunnen dienen.

SER-effectanalyse: een voorstel
Een zorgvuldige beleidsvoorbereiding van ordeningsbeleid is essentieel. Hiertoe heeft de SER een effectanalyse opgesteld. De SER-effectanalyse bevat verschillende stappen om tijdig de juiste vragen te stellen bij beleidsvoorbereiding, zoals over publieke belangen, consumentengedrag, aannames en risico’s.
Bij beleidsveranderingen vraagt de positie van werknemers bijzondere aandacht. Ook speelt een rol wat de belangen voor bedrijven, burgers en toekomstige generaties (kunnen) zijn. Dit wordt meegenomen in de SER-beleidsanalyse.

Zie verder:
Het advies is het antwoord op een adviesaanvraag van de Tweede Kamer d.d. 25 november 2008, en is uitgebracht door de SER-commissie Marktwerking en Publieke Belangen. Voor nadere inhoud en conclusies: zie: ‘samenvatting’, het ‘volledige advies’ en de afzonderlijke hoofdstukken. Zie ook: ‘persberichten’.

Videoverslag
 
Overheid én markt: het resultaat telt! Voorbereiding bepalend voor succes