Home | Publicaties | SER-adviezen | 1951 - 1959 | 1951 | Ontstaan en ontwikkeling van de spanning tussen lonen en prijzen

Ontstaan en ontwikkeling van de spanning tussen lonen en prijzen

Adviesnr. 1951/02 - 16 februari 1951

De nota bevat een onderzoek naar de oorzaken van het verschijnsel ‘spanning tussen lonen en prijzen’.

Download:Volledig advies (1155 kB)

De volgende oorzaken van het verschijnsel ‘spanning tussen lonen en prijzen’ worden in deze nota in hun ontstaan en ontwikkeling onderzocht:
Psychologische overblijfselen uit de tijd van schaarste-economie, te weten:
1. de distributiementaliteit,
2. de kwaliteitseis;
Economische feiten, die de terugkeer van de schaarste-economie naar een meer normale economie begeleiden, te weten:
3. verbreding van de consumptie,
4. inhaalvraag;
En tenslotte ‘normale’, dat wil zeggen niet van oorlog of rantsoenering afhankelijke reacties van de consumenten, namelijk:
5. vertraagde aanpassing van het verbruik aan welvaartswijzigingen (kwantitatief conservatisme) en
6. langzame aanpassing aan nieuwe artikelen en mogelijkheden (kwalitatief conservatisme).

In de nota wordt aangetoond, hoe deze factoren de ‘spanning tussen lonen en prijzen’ in het leven hebben geroepen. Er wordt op gewezen, dat de door velen als welvaartsvermindering gevoelde naoorlogse ontwikkeling wellicht het gevolg is van factoren, die juist een welvaartsvermeerdering inhouden. Eén en ander wordt toegelicht met cijfermateriaal uit de naoorlogse detailhandel.
Stilgestaan wordt bij de middelen, welke de handel in het algemeen en de detailhandel in het bijzonder, pleegt te hanteren om ‘de spanning tussen lonen en prijzen’ te verminderen: price-lining en opslagdifferentiatie. Bij de statistische meting van de ‘spanning tussen lonen en prijzen’ wordt gebruik gemaakt van de indexcijfers van kosten van levensonderhoud.
In deze nota wordt besproken, dat om theoretische en praktische redenen deze indexcijfers geen geschikt uitgangspunt vormen voor een juiste meting van het onderzochte verschijnsel.

Deze publicatie is een overdruk van de nota, uitgebracht door G. van der Wal aan de Subcommissie Prijzen van de Commissie Lonen en Prijzen ingesteld door de Sociaal-Economische Raad.