Vrouwen naar de top

Toespraak van SER-voorzitter Mariëtte Hamer op het symposium Vrouwen naar de top, gehouden in het SER-gebouw te Den Haag.

20 maart 2019

Het gesproken woord geldt.

Welkom op deze speciale dialoogbijeenkomst over Vrouwen naar de top.

Allereerst een heel bijzonder welkom aan Prinses Laurentien. Koninklijke Hoogheid, wij zijn zeer vereerd dat u aanwezig bent en dat u het onderwerp van vandaag, Genderdiversiteit in de Top, een warm hart toedraagt.

Uiteraard ook een bijzonder hartelijk welkom aan u allemaal. Ik zie een mooie mix in de zaal van bestuurders, rolmodellen, topvrouwen en experts en ben zeer blij dat we met elkaar in gesprek gaan over de vraag hoe we meer vrouwen in topposities kunnen krijgen.

Want dat is ons gezamenlijk doel; hoe kunnen we stimuleren dat meer vrouwen naar topposities doorstromen. Welke belemmeringen zijn er en hoe kunnen we dit oplossen, dit zijn de twee hoofdvragen, die vandaag centraal zullen staan. Uw input is zeer welkom en zullen we deze input gebruiken bij de voorbereiding van het SER advies over diversiteit in de top.

En omdat het onderwerp van vandaag uiteraard geen zaak is van alleen vrouwen, ben ik blij dat er ook een aantal (top)mannen aan deze bijeenkomst deelnemen.

Voordat we gaan luisteren en met elkaar in gesprek gaan zal ik in het kort iets vertellen over de inhoud van de SER adviesaanvraag, onze aanpak bij de voorbereiding van het advies en de andere activiteiten die we op dit terrein organiseren.

Adviesaanvraag en inhoud adviesaanvraag

De adviesaanvraag, Diversiteit in de top van het bedrijfsleven, is vorig jaar bij de SER binnengekomen. Voor de voorbereiding van het advies is een ad-hoccommissie ingesteld (DiTop), waarin vertegenwoordigers van werkgevers, werknemers en onafhankelijke leden zitten. Een groot aantal leden van deze commissie is vandaag ook aanwezig.

De belangrijkste vraag in de adviesaanvraag is hoe er meer diversiteit in de top van het bedrijfsleven kan worden gerealiseerd. De vraag richt zich op zowel genderdiversiteit als culturele diversiteit. Het gaat dus om twee onderwerpen, die allebei aan bod zullen komen. Tussen deze onderwerpen zullen overeenkomsten bestaan, maar ook verschillen.

De minister van OCW heeft onlangs (op 8 maart) nogmaals aangegeven dat ze het langzaam vindt gaan, er worden te weinig vrouwen benoemd in de ‘boards’. Na de zomer zal zij de balans opmaken en nagaan of ‘stevigere’ maatregelen noodzakelijk zijn. Voor de invulling daarvan is het SER advies van belang. Dat een quotum de oplossing zou zijn staat niet vast. Dan zou ik vooruitlopen op ons onderzoek advies. Maar wat wel al duidelijk is, is dat een quotum alleen niet voldoende zal zijn. Ook de bedrijfscultuur en de randvoorwaarden moeten kloppen. En Hans de Boer, voorzitter van VNO-NCW, heeft met het bestuur van de Stichting Topvrouwen en een aantal topbestuurders van grote bedrijven op de beurs de ‘noodgong’ geluid. Ook zij vinden dat de opmars van vrouwen naar de top van het bedrijfsleven sneller kan.

Aanpak adviestraject

In het adviestraject richt de SER zich allereerst op het maken van een analyse en bedenken van oplossingsrichtingen. Bij de adviesvoorbereiding willen we nagaan hoe het feitelijk zit. Welke oorzaken, obstakels en mechanismen spelen nu precies een rol in ons land? Waarom stagneert de doorstroom terwijl er geen gebrek is aan talent?

Voor de advisering van het kabinet is het ook relevant om te gaan kijken welke maatregelen de afgelopen periode zijn getroffen. Hebben deze maatregelen wel of geen resultaat gehad en waarom? Wat zijn succesfactoren die werknemers wél in staat stellen de top te bereiken?

Naast deze analyse spreken we veel met betrokkenen, bijvoorbeeld door het organiseren van verschillende bijeenkomsten. Eind januari hebben we bijvoorbeeld veel belangstelling gekregen voor onze dialoogbijeenkomst over culturele diversiteit, waar ook Koningin Máxima aan deelnam. Een mooie en inspirerende bijeenkomst, waar een flinke stap voorwaarts is gezet ten aanzien van het bevorderen van culturele diversiteit.

Brede invalshoek: arbeidsmarktpositie van alle vrouwen en doorstroom van vrouwen

Maar het SER-advies zal niet alleen gaan over de top van bedrijven. De invalshoek zal breder zijn. Het zal ook gaan over de arbeidsmarktpositie van vrouwen, de deeltijdcultuur in Nederland, de segregatie op de arbeidsmarkt en de beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen.

Er zal ook moeten worden nagedacht over de kinderopvang of het gelijktrekken van de salarissen tussen man en vrouw, zodat uiteindelijk het niet altijd de vrouw is die gaat zorgen voor de kinderen omdat zij het minste verdient. Om te komen tot een integrale aanpak, zullen we die verschillende aspecten in samenhang moeten bezien.

Van belang is dat we dit proces samen doen. In overleg met meerdere en verschillende partijen en uiteraard heel veel deskundigen. Zowel uit de praktijk als de wetenschap. We gaan op zoek naar nieuwe aanpakken en maatschappelijk draagvlak voor het bevorderen van diversiteit. Het is nu echt tijd voor verandering. Meisjes zijn hogeropgeleid en succesvoller in het onderwijs dan jongens, maar dat betekent niet dat vrouwen het beter doen op de arbeidsmarkt. Vrouwen werken vaker in deeltijd en er zijn nog steeds erg weinig vrouwen in topfuncties.

Het is daarom nu dan ook echt van belang om gezamenlijk op te trekken, gezamenlijk actie te ondernemen en gezamenlijk ‘massa’ te kunnen maken om te kunnen komen tot een culturele verandering. Daarom ben ik echt ontzettend blij dat wij vandaag deze bijeenkomst hebben en dat u tijd heeft vrijgemaakt om uw ervaringen met ons te delen, na te denken over de belemmeringen die er zijn en te verkennen welke creatieve oplossingen er mogelijk zijn.

Andere activiteiten: Alliantie Culturele Diversiteit en vacaturesite

Naast de adviesvoorbereiding zijn we ook bezig met het organiseren van allerlei activiteiten in het kader van culturele diversiteit. Zoals ik net al zei, heeft de SER in januari voor de tweede keer een bijeenkomst gehouden over culturele diversiteit aan de top van het bedrijfsleven. De hele zaal zat vol met CEO’s van bedrijven als Shell, Rabobank, Randstad en Unilever. Een aantal van u was ook aanwezig. Er was veel positieve energie, maar ook het besef van urgentie was aanwezig. Er is commitment van de top nodig om serieus aan de slag te gaan met diversiteit. Het bijeenbrengen van zoveel prominenten geeft het thema een goede impuls.

Commitment van de top is namelijk een belangrijke voorwaarden voor een succesvol diversiteitsbeleid; dat geldt voor zowel gender als culturele diversiteit. Het is nodig dat de managers het diversiteitsbeleid uitdragen naar de medewerkers. Goed voorbeeld doet volgen.

Individuele actie en resultaten

Maar verschil kun je ook zelf maken. Ik vond het bijvoorbeeld zeer krachtig om te horen dat Prins Constantijn weigert om aan panels deel te nemen waar alleen mannen in zitten. Zo kan ieder een steentje bijdragen en zelf zorgen voor verandering, op deze verandering hoef je niet te wachten. Mijn motto is daarbij: ‘ga je zelf omhoog, neem dan  iemand  mee’. We weten dat de ‘sponsoring’ en mentoring effectieve instrumenten zijn voor talentontwikkeling.

En ook binnen de organisatie is het vaak kritisch kijken en uiteindelijk gewoon een kwestie van benoemen. De SER heeft een hele lange tijd alleen mannen als voorzitter gehad. U bent wellicht via de trap naar boven gekomen en hebt de portretten zien hangen; allemaal (witte) mannen. Ook daar is gelukkig verandering in gekomen. Wij doen het als SER nu heel goed; de voorzitter en algemene secretaris zijn vrouw, ook bij de benoeming van de kroonleden is rekening gehouden met de m/v verhouding. Maar het bevorderen van de diversiteit (zowel gender als cultureel) blijft continu aandacht vragen, want de stereotypen en de vooroordelen blijven hardnekkig.

Ik ga ervan uit dat ieder van u uw eigen successtory kunt vertellen. Verhalen die duidelijk maken dat er veel meer mogelijk is wanneer we ons inspannen voor het bevorderen van diversiteit. Ik zie en hoor dat we vinden dat er nu echt iets moet veranderen. Maar we zijn er nog lang niet, laat dat duidelijk zijn. Er is meer commitment nodig, meer individuele acties en meer onderlinge verbondenheid om genderdiversiteit te bevorderen. Het is van groot belang dat we daarin gezamenlijk optrekken.

Daarover gaan we vandaag met elkaar in gesprek. Ik kijk er naar uit en ben benieuwd wat u ervan vindt, welke thema’s u echt van belang vindt en hoe onze SER advies daadwerkelijk een bijdrage kan leveren aan het bevorderen van gender en culturele diversiteit in onze samenleving.

 

 

 

Mariëtte Hamer aan het woord bij Dialoogbijeenkomst Vrouwen naar de top. © Dirk Hol
Dialoogbijeenkomst Vrouwen naar de top. © Dirk Hol