Nationaal Sustainability Congres 2021

Speech van SER-voorzitter Mariëtte Hamer op het 20e Nationaal Sustainability Congres op 11 november 2021.

11 november 2021 – Schouwburg Gooiland, Hilversum

Het gesproken woord geldt.


 

 

Geachte aanwezigen,

We willen geen samenleving van geluksvogels en pechvogels. Dat zei ik naar aanleiding van het SER-advies over het sociaal-economisch beleid voor de middellange termijn, dat enkele maanden geleden verscheen.

Nederland moet zich herstellen uit de coronacrisis. Tegelijkertijd staan we aan de vooravond van grote transities. De energietransitie, de introductie van nieuwe technologieën, digitalisering en de vergrijzing van onze bevolking. En we willen een brede welvaart. Een duurzame welvaart, met een duurzame economie als basis. Daar zijn we samen verantwoordelijk voor.

Brede welvaart

Verantwoordelijk voor een duurzame economie die ons verdienvermogen vergoot en waarbij we als samenleving groener, duurzamer en sterker uit de crisis komen.

Voor een kansrijke en inclusieve samenleving, waar iedereen kan meedoen, met gelijke kansen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs. Waarin ieder talent telt en mensen zoveel mogelijk van werk naar werk kunnen gaan. Waar aandacht is voor kwetsbare groepen, integratie, voor de aanpak van schulden en armoede, voor een leven lang ontwikkelen -want goed onderwijs is het beste medicijn tegen kansenongelijkheid op de lange termijn- en voor de hervorming van ons belasting- en toeslagenstelsel.

En uiteraard zijn we verantwoordelijk voor ons klimaat. Ik ben blij met de stappen die tot nu zijn gezet in Glasgow. Nu komt het aan op het houden van de beloftes en het omzetten daarvan in daden.

Het is nodig de wendbaarheid en veerkracht van onze economie te versterken.
Vandaag zijn investeringen nodig voor de noodzakelijke aanpassingen van morgen. Zodat we de groene transitie benutten voor een investeringsklimaat dat bedrijven stimuleert om toekomstgericht én duurzaam te innoveren en te produceren. Van de overheid verwachten we ondersteuning voor het stabiliseren en herstellen van de economie, zolang het economisch herstel nog kwetsbaar is. Ook zijn investeringen nodig in kennis en innovatie, in zorg en onderwijs, in een sterke publieke dienstverlening en in de verduurzaming van de economie.

Al deze investeringen dragen bij aan een brede welvaart, voor iedereen.

Sustainable Development Goals

De Sustainable Development Goals fungeren hierbij als richtinggevende stip op de horizon, hoewel deze met rasse schreden dichterbij komt. Veel van onze recente adviezen zijn ook gelinkt aan de SDG’s. Als coördinator van de SDG 8 alliantie voor Eerlijk Werk en Economische Groei maak ik mij daar ook hard voor.

Bedrijven kunnen aan de SDG’s bijdragen door maatschappelijk verantwoord te ondernemen, zowel nationaal als internationaal.

Internationaal MVO

Internationaal MVO betekent concreet dat bedrijven hun productieketens in kaart brengen en actief nagaan waar in hun ketens risico’s bestaan voor mens, dier of milieu. En deze risico’s zo mogelijk voorkomen of verminderen en misstanden aanpakken. De bedrijven volgen hierbij de richtlijnen van de OESO en de VN-beginselen voor mensenrechten en bedrijfsleven.

De SER heeft in 2019 in haar advies over de samenhang tussen de SDG’s en internationaal MVO bedrijven opgeroepen om te investeren in internationaal MVO en de overheid dit te ondersteunen.

In toenemende mate verwachten mensen, zeker jongeren, dat bedrijven weten waar hun grondstoffen vandaan komen en onder welke omstandigheden hun producten worden gemaakt.

De coronapandemie heeft ons nog eens met de neus op de feiten gedrukt hoe belangrijk internationaal MVO is. In diverse sectoren worden de meest kwetsbare medewerkers hard geraakt, vaak de mensen die onze producten maken. Dit heeft ook weer een effect op de bedrijven hier.

Internationaal MVO is niet makkelijk. Ketens zijn vaak lang en complex.
Inzichten en oplossingen zijn niet 1-2-3 voor handen. Echter, het advies is om vandaag te beginnen, of met kracht door te gaan op de reeds ingeslagen weg.

Actie

Actie is nodig om ervoor te zorgen dat het bedrijfsleven verdere stappen kan zetten om de SDG’s te behalen.

Ten eerste op EU-niveau.

De Europese Commissie bereidt een wetsvoorstel voor over duurzaam ondernemingsbestuur, waar internationaal MVO deel van uitmaakt. Wij brachten enkele weken geleden hierover een advies uit. We roepen het kabinet op om ambitieus in te zetten op Europese wetgeving, omdat dit leidt tot de meeste impact in internationale ketens. Ons voorstel gaat hierin verder dan de huidige wetgeving in Franrijk en Duitsland en zet meer bedrijven aan tot actie.

De uitdagingen waar we als wereld voor staan, zijn alleen op te lossen vanuit internationaal perspectief. Een gelijk speelveld op de Europese markt is een voorwaarde om echt stappen te kunnen zetten naar een duurzamere economie.

Ten tweede op sectorniveau.

Het is zonneklaar dat je er met wetgeving alleen niet bent. Wetgeving op het gebied van internationaal MVO en samenwerking binnen sectoren zijn twee kanten van dezelfde munt. Ze versterken elkaar. Alleen de combinatie van verplichten door wetgeving en verbinden via samenwerking, levert de meeste slagkracht om risico’s voor mens en milieu te voorkomen en misstanden aan te pakken.

We willen daarbij voortbouwen op de kennis en ervaring die de afgelopen jaren is opgebouwd in de sectorconvenanten en deze doorontwikkelen tot een nieuwe generatie sectorovereenkomsten op Europees niveau.

Dit zijn bij voorkeur multi-stakeholder overeenkomsten, die worden opgezet als een gezamenlijk initiatief van bedrijven, vakbonden en ngo’s. De wetgeving zou deze overeenkomsten moeten stimuleren en erkennen.

Er is één element dat ik hierbij wil uitlichten, en dat is de vrijheid van vakvereniging en het voeren van collectieve onderhandelingen. Dit zijn voorwaarden om structurele verbeteringen in arbeidsomstandigheden mogelijk te maken, die vaak de basis vormen voor meer mogelijke verbeteringen in productieketens. De sectorovereenkomsten zouden daarom deze rechten in alle bedrijfssectoren moeten bevorderen.

Het is niet nodig te wachten in actie te komen tot er wetgeving is. Mijn oproep richt zich dan ook op bedrijven, vakbonden en ngo’s om onderling meer te gaan samenwerken binnen hun sectoren. Indien er risico’s zijn in de productieketen of er zich misstanden voordoen, zijn lokale partners van vakbonden en ngo’s in productielanden heel belangrijk om dit te signaleren.

Ook spelen ze een belangrijke rol in de gezamenlijke aanpak om tot oplossingen te komen. Denk bijvoorbeeld aan

  • het betalen van een leefbaar loon,
  • de bescherming van vrouwenrechten,
  • het stoppen van kinderarbeid en gedwongen arbeid,
  • het tegengaan van vervuiling en onveilige werkomstandigheden.

Allemaal concrete en meetbare activiteiten, die de SDG’s dichterbij brengen.

En dat brengt me op het derde en laatste actiepunt en dat is een beroep op u, vandaag hier in de zaal, werkzaam bij een bedrijf. Ik doe een beroep op uw ambitie en bereidheid tot samenwerking! Zoek elkaar op als bedrijven in dezelfde sector, stap over je eigen schaduw heen en kijk waar je samen het verschil kunt maken. Ga in gesprek met bonden en ngo’s en betrek de direct belanghebbenden in je keten daarbij. Wees transparant en communiceer over je doelen, je acties en je resultaten. Dat is spannend maar ga ervoor!

We leven in een periode die bol staat van transities en waar we lef en verantwoordelijkheid moeten tonen. Voor onszelf en voor de generaties na ons.

Uiteindelijk willen we immers geen geluksvogels en pechvogels zien vliegen aan de horizon, maar alleen paradijsvogels.

Dank je wel.