Werkplekinstructiekaarten: handig hulpmiddel bij gezond en veilig werken met gevaarlijke stoffen

Een werkplekinstructiekaart (WIK) is kortgezegd de ‘vertaling’ van de informatie op een veiligheidsinformatieblad (VIB). Vaak is een VIB té technisch en uitgebreid om door werknemers op de werkvloer toe te passen. Werkgevers kunnen met behulp van een WIK duidelijke voorlichting en instructie opstellen. Deze is bestemd voor de werknemer die wordt of kan worden blootgesteld aan gevaarlijke stoffen.
Werkplekinstructiekaarten: handig hulpmiddel bij gezond en veilig werken met gevaarlijke stoffen © Shutterstock

Wat moet er op een WIK staan?

Op een WIK wordt aangegeven wat een werknemer moet doen om veilig te kunnen werken. Ook toont het wat hij moet doen in geval van een noodsituatie, zoals bijvoorbeeld bij een ongeval.

Op een WIK moet in ieder geval de volgende informatie staan:

  • de gevaren van een specifieke stof;
  • een inschatting van de werkgever over de mogelijke blootstelling;
  • instructies voor het veilig werken met deze stof;
  • Instructies wat te doen in geval van een calamiteit.

Zijn de WIK en VIB verplicht?

Vanuit hun wettelijke verantwoordelijkheid voor een gezonde en veilige werkomgeving, zijn werkgevers verplicht om goede voorlichting en instructie te geven over het gebruik van gevaarlijke stoffen. Maar in welke vorm zij dat doen, mogen zij zelf bepalen.

Het maken van een WIK is daarom aan te raden, maar het is niet wettelijk verplicht.

Leveranciers en fabrikanten zijn wel verplicht om informatie over een product in een VIB te zetten en deze door te geven aan hun afnemers. Dit is vastgelegd in de Europese chemicaliënwetgeving REACH.

Bedrijven die een VIB ontvangen (‘downstreamers’) zijn verplicht te controleren of het VIB voldoet aan de belangrijkste eisen uit de Europese verordeningen REACH en CLP die te maken hebben met gezond en veilig werken. Dit kunnen zij doen met de VIB-check.

Ga voor meer informatie naar het dossier gevaarlijke stoffen. Daar vind je onder andere verwijzingen naar artikel 4.10d uit het arbobesluit en de helpdesk van REACH.

Werkplekinstructiekaarten: handig hulpmiddel bij gezond en veilig werken met gevaarlijke stoffen
© Shutterstock

WIK en preventie

Een WIK kan een hulpmiddel zijn om werknemers bruikbare en leesbare informatie te geven over het product waar zij mee werken. Het bevordert de bewustwording van de risico’s die zij lopen en de maatregelen die zij moeten nemen om calamiteiten te voorkomen.

Indien zich een incident of noodsituatie met gevaarlijke stoffen voordoet, kan de WIK een belangrijk naslagwerk zijn. Daarom moet de informatie op de WIK altijd actueel zijn. Want als er informatie niet klopt of ontbreekt, kan dat gevaar opleveren voor de werknemers.

Ook dienen werknemers instructie te krijgen om de WIK te raadplegen voorafgaand aan de werkzaamheden. De WIK moet dus altijd aanwezig zijn op de werkplek.

Gevaarlijke stoffen en RI&E

Iedereen moet gezond en veilig kunnen werken. Ook als het aankomt op werken met gevaarlijke stoffen. Bij het werken met producten met gevaarlijke stoffen is de registratie van alle stoffen waaraan werknemers kunnen worden blootgesteld een verplicht onderdeel van de Risico-inventarisatie en -Evaluatie (RI&E).

Zie: Artikel 4.2 Arbeidsomstandighedenbesluit

In een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) brengen werkgevers de arbeidsrisico’s in kaart en maken zij een plan van aanpak om deze risico’s op te lossen.

Wil je meer informatie over de RI&E? Zoek je tools om zelf een RI&E te maken?

Ga naar het dossier RI&E

Arbocatalogus

Veel sectoren hebben een eigen arbocatalogus. Daarin staan maatregelen voor bepaalde gezondheidsrisico’s binnen de sector. Ook als het gaat om werken met gevaarlijke stoffen. Sommige arbocatalogi bieden ook instructies en voorbeelden van werkplekinstructiekaarten.