Katrien Termeer, hoogleraar en nieuw kroonlid: 'Kleine stapjes zijn de sleutel tot transitie'

Klimaatverandering, circulaire economie, maar ook voedselzekerheid en duurzame landbouw. Hoogleraar Katrien Termeer houdt zich bezig met de bestuurskundige kant van weerbarstige maatschappelijke vraagstukken. Jarenlang onderzoek leerde haar dat verandering vaak niet groots en meeslepend tot stand komt, maar in kleine, betekenisvolle stapjes.
© Branko de Lang

Small wins

Katrien Termeer is de vrouw achter de theorie van de small wins. Die komt erop neer dat kleine stapjes de sleutel zijn tot transitie. 'Hartstikke leuk hoor', hoort ze vaak, 'maar daar ga je toch de wereld niet mee redden?''Dan zeg ik: "jawel, mits het betekenisvolle stapjes zijn". De initiatiefnemers daarvan plukken niet simpelweg het "laaghangende fruit', maar overwinnen maatschappelijke, juridische of politieke weerstand. Ze stellen niet alleen een intentieverklaring op maar komen daadwerkelijk in actie.'

In het interview met SERmagazine onderscheidt de hoogleraar, van huis uit cultuurtechnicus, twee dominante reacties op complexe maatschappelijke opgaven. Of:'dat fiksen we wel even'. Of:'het wordt toch niets, laat maar zitten'. 'Simplificatie versus cynisme. Beide zijn funest, want er gebeurt uiteindelijk niets. Daarnaast streven mensen vaak naar snelle, grootschalige én diepgaande veranderingen. Maar die drie gaan niet samen. Grootschalig en snel is per definitie oppervlakkig. Dan kan je dus maar beter beginnen met small wins.'

SER-kroonlid Katrien Termeer

SER-kroonlid Katrien Termeer

'Omdat het belang ogenschijnlijk niet zo groot is, zijn de risico's kleiner en is er geen competitie over wie met de eer gaat strijken. Bovendien kun je snel aan de slag. Als mensen blijven hangen in het stadium van nog meer informatie verzamelen, bestaat het risico dat het allemaal steeds groter en ingewikkelder wordt. Dan haken ze af.'

Vacuüm

Als kroonlid gaat Termeer zich onder meer bezighouden met de IMVO-convenanten. Deze convenanten zijn volgens haar een goed middel om internationale ketens te laten werken met respect voor mensenrechten en milieu. ‘Het is goed dat de ketenpartners zélf de afspraken maken en dat de voortgang wordt gemonitord. Omdat het om grensoverschrijdende kwesties gaat, kan er gemakkelijk een vacuüm vallen: wie is er verantwoordelijk? Als kandidaat voor het volgende IMVO-convenant denk ik bijvoorbeeld aan de Nederlandse watersector. Een feel good-sector. Maar overal ter wereld actief, bijvoorbeeld in grote infrastructurele projecten, en dus ook kwetsbaar.’

Lees het hele interview met Katrien Termeer in het SERmagazine van deze maand.