Denktank Coronacrisis komt met advies intelligent herstelbeleid

De Denktank Coronacrisis schetst in zijn advies aan het kabinet ‘contouren van een intelligent herstelbeleid’ hoe herstel van de economie en de werkgelegenheid met veerkracht van de samenleving op een evenwichtige manier gestalte kan krijgen. In het advies staan uitgangspunten voor een intelligent herstelbeleid, die zich richten op herstel van de economie en werkgelegenheid, maar ook op het overeind houden van maatschappelijke verworvenheden.
Bouwwerkzaamheden in de haven van Amsterdam aan het IJ HH | Ramon van Flymen

Centraal hierin zijn grip houden op de gezondheidszorg, ons verdienvermogen, de sociale bescherming van kwetsbare groepen en het tegengaan van kansenongelijkheid. Om toekomstige welvaart mogelijk te maken moet het overheidsbeleid ook voorsorteren op de middellange en lange termijn beleidsagenda’s: dit zijn de grote transities zoals digitalisering en robotisering, verduurzaming (doelen Klimaatakkoord, omschakeling naar een circulaire economie), een inclusieve arbeidsmarkt en inspelen op de vergrijzing.

De Denktank Coronacrisis bestaat uit een brede groep vertegenwoordigers van kennisinstituten, planbureaus en sociale partners, die onder leiding van SER-voorzitter Mariëtte Hamer en op verzoek van het kabinet tot dit advies zijn gekomen.

De Denktank richt zich in dit advies op de herstartfase van de economie en de maatschappelijke activiteiten. In deze fase is een vaccin of geneesmiddel nog niet beschikbaar maar met beperkende maatregelen kan het coronavirus min of meer onder controle worden gehouden. Diverse beschermende maatregelen hinderen nog steeds het economisch en maatschappelijk verkeer. Herstel naar pre-coronaniveaus van de economie en werkgelegenheid is nog niet aan de orde. We moeten ons blijven voorbereiden op een mogelijk nieuwe virusuitbraak zolang er geen vaccin of medicijn beschikbaar is.

Enkele kernelementen uit het advies zijn:

 Investeer en geef steun en vertrouwen aan bedrijven, sectoren en kwetsbare groepen

Het is belangrijk om publieke en private investeringen te blijven stimuleren. Deze gaan aan de ene kant vraaguitval tegen en vergroten de toekomstige verdiencapaciteit. Ondersteun en stimuleer zo veel mogelijk bedrijvigheid, behoud van werkgelegenheid en toekomstige verdienvermogen binnen de grenzen die een effectieve aanpak van de pandemie ons stelt.

 Werk samen in Europa aan het economisch herstel

Nederland heeft er belang bij dat zoveel mogelijk landen zo snel mogelijk de weg naar economisch en maatschappelijk herstel weten te vinden. Voor onze toekomstige welvaart is het belangrijk dat de ‘thuismarkt’ met rond 450 miljoen consumenten zo goed mogelijk blijft functioneren. 

Anticipeer met onderwijs en scholing op nieuwe omstandigheden

Werkenden en werkzoekenden moeten wendbaar kunnen inspelen op de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Daarom vraagt de Denktank met prioriteit aandacht voor onderwijs en het leren van volwassenen en werkenden. De komende tijd zal met voorrang moeten worden bekeken welke initiatieven levensvatbaar en kansrijk zijn, zodat ze opgeschaald en ondersteund kunnen worden.

Laat geen generatie verloren gaan

De crisis heeft naar verwachting een versterkend effect op het stapelen van knelpunten bij jongeren. Het is cruciaal om jeugdwerkloosheid te voorkomen, zowel door het aanjagen van bedrijvigheid en verdiencapaciteit als door het geven van specifieke aandacht aan deze groep. Ook pleit de Denktank voor een generatietoets.

Aan de slag met de nieuwe agenda voor de arbeidsmarkt en sociale zekerheid

Er is een gericht werkgelegenheidsbeleid nodig waarbij van werk naar werk trajecten belangrijk zullen zijn. Hierbij kunnen kansen worden benut in sectoren en beroepen die nodig zijn in de grote transities en in de sectoren waar nu extra werkgelegenheid ontstaat. Extra aandacht is naast jongeren nodig voor mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt, waaronder mensen met een arbeidsbeperking en voor vrouwen. Daarnaast is het van belang om snel oplossingen te zoeken voor nieuwe kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt met oog voor de wendbaarheid.

Zorg voor (nieuwe) kwetsbare groepen

Er zijn diverse aanwijzingen dat door de coronacrisis de ongelijkheid toeneemt. Er komt steeds meer zicht op mensen die schade hebben opgelopen zoals zorgmijders, mensen die huidige communicatie niet zo goed begrijpen, mensen met dagbesteding, kwetsbare kinderen, mensen in wijkverpleging of thuiszorg, inburgeraars of statushouders. Extra kwetsbaren moeten binnen deze groepen worden geïdentificeerd, om te voorkomen dat zij niet alsnog buiten de boot vallen.

Continueer waardering van publieke dienstverlening

Het gegroeide vertrouwen in de professionals - en ook de vrijwilligers - in de publieke sector tijdens de coronacrisis biedt een basis om de aantrekkelijkheid van de publieke sector als werkgever te vergroten. Samen met betrokkenen is het belangrijk dit vorm te geven en de tekorten aan personeel in deze sectoren weg te werken.

Geef ruimte aan maatwerk

Met de stapsgewijze herstart van het economisch en maatschappelijk leven verschuift het accent van uniforme maatregelen naar meer maatwerk en differentiatie. Differentiatie is mogelijk naar regio’s, doelgroepen en sectoren. Op die manier wordt de samenleving meegenomen in de gefaseerde overgang naar de volledige heropening van de economie. Dat vergt politieke keuzes, waarbij het van belang is dat de argumenten voor en tegen helder worden gecommuniceerd. Maatwerk kan uitmonden in regionale verschillen. Voorwaarde is wel dat er voldoende middelen beschikbaar zijn om gemeentelijk beleid goed te kunnen uitvoeren.

Zorg dat er een aanvalsplan komt voor de nieuwe pandemie

Een tweede lockdown moet voorkomen worden, want deze is ook zeer schadelijk voor de economie.