SER brengt advies uit over diepere, eerlijker interne markt: Profiteren van Europa

In de maand voor de Europese verkiezingen brengt de SER een advies uit over een diepere, eerlijker interne markt. De liefde voor Europa staat buiten kijf, maar volgens werkgeversvoorzitter Hans de Boer en werknemersvoorzitter Han Busker zijn er wel dingen die Europa beter moet doen.

Corien Lambregtse

De kernboodschap van het Europa-advies van de SER is een boodschap waar de sociale partners unaniem achter staan: Nederland heeft de EU nodig om de mondiale vraagstukken aan te pakken die bepalend zijn voor onze welvaart, zoals klimaatverandering, migratie, toenemend protectionisme en digitalisering. Tegelijkertijd moet er volgens VNO-NCW-voorzitter Hans de Boer en FNV-voorzitter Han Busker wel wat gebeuren om het draagvlak voor Europa te versterken. Het advies Prioriteiten voor een fair Europa: samen sterker in een onzekere wereld benoemt de onderwerpen die de komende vier jaar hoog op de agenda moeten staan.

De Britten willen eruit, waarom blijven wij?

De Boer: ‘Als open handelsland hebben wij economisch gezien enorm veel profijt van Europa. Maar dat vind ik nog niet eens het belangrijkste. Het belang van Europa is veel groter dan alleen een economisch belang. Europa is een open democratie, een continent met een rijke geschiedenis en cultuur. Europa is een way of life. Daarom moeten we Europa koesteren. We hebben Europa nodig om tegenwicht te bieden aan andere machtspolitieke blokken in de wereld. En heus, ik zie de tekortkomingen van Europa. De ongecontroleerde migratie van buiten de EU en de problemen met de arbeidsmigratie binnen de EU, bijvoorbeeld. Maar dat laat onverlet dat ik mij Europeaan voel.’

Busker: ‘Europa heeft ons land heel veel gebracht. Je kunt de Nederlandse economie en de arbeidsmarkt simpelweg niet loskoppelen van Europa. Europa is buitengewoon waardevol. Dat is een verhaal dat we graag uitleggen aan onze leden. Tegelijkertijd zijn er zorgen over hoe Europa zich ontwikkelt en over de breuklijnen die er ontstaan. Daar moeten we dus iets aan doen. Als we het draagvlak voor Europa willen behouden, moeten we ervoor zorgen dat Europa socialer wordt. Anders gaan mensen denken dat Europa hen werkloosheid en oneerlijke concurrentie uit andere lidstaten brengt. Dan wordt het beeld negatief.’

Hoe diep zit de liefde voor Europa bij gewone burgers?

De Boer: ‘Ik weet zeker dat de steun voor Europa bij heel veel mensen heel diep zit. Tegelijkertijd zien veel mensen ook dat Europa er niet in slaagt om de dingen die voor hen zo belangrijk zijn, goed te regelen. Dan hebben we het bijvoorbeeld over immigratie en veiligheid, maar ook over veel te ver doorgeschoten Europese aanbestedingsregels. Veel burgers vinden dat Europa zich te veel met kleine onderwerpen bezighoudt en te weinig met de grote lijnen. We moeten meer benadrukken wat Europa ons oplevert. We hebben Europa nodig om grote problemen als migratie en klimaatverandering op te lossen, en ook om China en Amerika bij te benen op het gebied van technologie en innovatie.’

Wat moet de komende vier jaar de eerste prioriteit voor Europa worden?

Busker: ‘Gelijk werk voor gelijk loon, oftewel decent work. Dat heeft voor onze leden de hoogste prioriteit. Europa moet dus maatregelen nemen tegen bedrijven die werknemers uitbuiten door te lage lonen te betalen of door slechte arbeidsomstandigheden. De regels zijn er wel, maar die moeten strenger worden gehandhaafd.’
De Boer: ‘Alles wat unfair is of als unfair wordt gevoeld, daar moeten we iets aan doen. Op dat punt zit er geen licht tussen wat de werknemers en de werkgevers willen. Als we mensen in de kou laten staan, krijgen we problemen. Het kan dus niet zo zijn dat een Nederlandse werknemer zich beconcurreerd voelt door een Poolse werknemer.’

Welke bijdrage leveren de sociale partners aan een socialer Europa?

De Boer: ‘Wij laten zien dat het in Europa niet alleen over economie gaat, maar over welvaart in brede zin – voor iedereen. Daarom is de sociale dialoog zo van belang. Daar vragen wij bij de Europese politici en bestuurders op allerlei manieren aandacht voor.’
Busker: ‘Wij komen in het hart van Europa op voor de versterking van sociale rechten van Europese burgers en voor duurzame inclusieve groei. Natuurlijk zouden we willen dat de verbeteringen sneller gaan, maar besluitvormingsprocessen gaan nu eenmaal langzaam.’

Wat ziet u als de meerwaarde van dit Europa-advies?

Busker: ‘De meerwaarde is dat we het eerlijke verhaal vertellen over wat we aan Europa hebben en wat er nog misgaat. We laten zien dat er zaken verbeterd moeten worden, zoals de oneerlijke concurrentie op arbeidskosten. We zijn het erover eens dat alle landen en burgers in Europa het beter moeten krijgen en dat we de onderlinge verschillen tussen landen willen verkleinen. Dat noemen we in het advies “opwaartse sociale convergentie”. Een heel belangrijk begrip.

Een Nederlandse werknemer mag geen concurrentie voelen van een Poolse werknemer

Daarmee geven we aan dat we geen concurrentie willen op de laagste kosten en de laagste prijzen, en ook niet gaan middelen tussen hoge en lage kosten. Maar dat we er alles aan willen doen om heel Europa op een hoger welvaartsniveau te krijgen, zodat alle EU-burgers daar op gelijke wijze van profiteren.’


De agenda voor Europa

Het SER-advies Prioriteiten voor een fair Europa: samen sterker in een onzekere wereld bevat een agenda voor Europa waarin mondiale en interne uitdagingen worden aangepakt.

Mondiale uitdagingen

  • Verschuivende machtsverhoudingen in de wereldeconomie, minder bereidheid tot multilaterale samenwerking.
  • Snelle technologische ontwikkelingen (digitalisering) met nog onduidelijke gevolgen voor arbeidsmarkt en werkgelegenheid.
  • Oplopende politieke spanningen aan de buitengrenzen van de EU die mede leiden tot migratie.
  • De noodzaak van aanpak van en aanpassing aan klimaatverandering.

Interne uitdagingen

  • Meer samenhang en vooruitgang in levensomstandigheden, productiviteit, werkgelegenheid en arbeidsvoorwaarden
  • Verdere ontwikkeling van de interne markt met als doel het bereiken van opwaartse convergentie

SER-voorzitter Mariëtte Hamer

‘Eerlijker en dieper moeten hand-in-hand gaan’

‘We hebben een krachtig en eensgezind Europa nodig om mondiale uitdagingen aan te pakken. Dat lukt alleen als we de breuklijnen herstellen die zich nu aftekenen tussen en binnen lidstaten. Daarom is het van belang om de levensomstandigheden, werkgelegenheid, productiviteit en inkomens van burgers in de Europese Unie te verbeteren en om de verschillen tussen en binnen lidstaten te verkleinen. Dit proces van “opwaartse sociale convergentie” moet een belangrijke prioriteit zijn in de nieuwe meerjarenstrategie van de Europese Unie.

Het eerlijker maken van de interne markt en de verdieping van de markt moeten hand-in-hand gaan. We willen een gelijk speelveld met fatsoenlijke condities voor iedereen. Goede regelgeving die effectieve bescherming biedt aan werknemers, consumenten en milieu, en tegelijkertijd ondernemers een gelijk speelveld biedt. Die regelgeving moet vervolgens ook worden gehandhaafd, want dat is essentieel voor het vertrouwen in de goede werking van de interne markt.

Om het draagvlak voor Europa te versterken, moet Europa een doeltreffend en voor burgers overtuigend antwoord vinden op de uitdagingen waar we voor staan. Ik ben er blij mee dat alle partijen binnen de SER eensgezind achter dit advies staan, omdat we daarmee laten zien dat de Europese Unie veel meer is dan een technische of economische eenheid. Europa heeft ook een sociaal doel.’

SERmagazine mei 2019
FNV-voorzitter Han Busker, SER-voorzitter Mariëtte Hamer en VNO-NCW-voorzitter Hans de Boer © Serge Ligtenberg