SERmagazine

Klimaatakkoord op hoofdlijnen: ‘Het moet snel, maar ook gedegen en met draagvlak’

De eerste mijlpaal is bereikt. Op dinsdag 10 juli werd het voorstel voor de hoofdlijnen van het Klimaatakkoord gepresenteerd. Het resultaat van vier maanden overleg aan vijf sectortafels, twee taakgroepen en inbreng vanuit de samenleving.
Corien Lambregtse

Annemieke Nijhof, voorzitter sectortafel mobiliteit, en Pieter van Geel, voorzitter sectortafel landbouw en landgebruik, vertellen wat er de afgelopen maanden achter de schermen is gebeurd om tot een akkoord op hoofdlijnen te komen.

‘Wij hebben eerst met alle partijen aan de mobiliteitstafel verkend wat we willen, wat onze dromen zijn en of we tot een gemeenschappelijke visie voor 2050 konden komen’, vertelt Nijhof – in het dagelijks leven bestuursvoorzitter van advies- en ingenieursbureau Tauw. ‘De belangen in onze sector zijn zo versnipperd en uiteenlopend, we komen alleen verder als we het eens zijn over de richting en met een integrale aanpak.’

De mobiliteitstafel had de opdracht om 7,4 megaton CO2 te besparen en daar oplossingen voor te bedenken. ‘We hebben een zee aan mogelijkheden geïnventariseerd. Als we alles doen wat mogelijk is, kunnen we zelfs het dubbele aan CO2 besparen. Maar alles heeft consequenties. Daarom moeten de komende maanden keuzes worden gemaakt, ook op basis van de berekeningen van de planbureaus. Daarbij moeten we niet alleen naar CO2- reductie kijken, maar ook naar leefkwaliteit, luchtkwaliteit en kosten. Het ideaal is: zorgeloze mobiliteit voor iedereen.’

Landbouw

Hoewel de afspraken nog niet heel concreet zijn, zijn aan de sectortafel landbouw en landgebruik belangrijke dingen gebeurd, benadrukt Van Geel, zelfstandig adviseur en oudstaatssecretaris Milieu. ‘Het moet snel, maar het moet óók gedegen en met draagvlak. Het gaat om een sector waar tienduizenden boeren bij betrokken zijn, die allemaal in hun belangen worden getroffen. Daarom moeten we het eens zijn over de toekomst van de sector. Zover zijn we nu. Alle partijen willen toe naar grondgebonden landbouw, waarbij productie en land met elkaar in evenwicht zijn, naar het sluiten van kringlopen en een landbouw die binnen de kaders van de milieugebruiksruimte blijft.’

Op bijvoorbeeld het gebied van de opslag van CO2 in bodem en groen had hij verder willen komen, maar Van Geel blijft nuchter. ‘De verwachtingen op dat gebied zijn hoog, alleen zijn er nog helemaal geen bewezen technieken, geen financieringsmodellen en weten we nog niet hoe we de voortgang kunnen meten en monitoren. De komende jaren moeten we een vliegwiel op gang brengen, laten we zien hoe snel het daarna gaat.’Hij ziet geen enkele reden voor teleurstelling over de tot nu toe bereikte resultaten. ‘Er zijn zeer belangrijke stappen gezet. Nu moeten de plannen eerst worden doorgerekend door de planbureaus. Daarna wil de politiek er ook iets over zeggen. We wachten af wat daaruit komt en dan gaan we na de zomer verder.’

Verwondering

Nijhof vond de afgelopen maanden bijzonder. ‘Ik heb me enorm verwonderd over wat iedereen aan onze tafel inbracht, hoe groot de bereidheid is om samen met een integrale blik naar de toekomst te kijken. Het belangrijkste resultaat is dat we elkaar hebben gevonden in wat we willen. Denk niet dat wij deze gigantische opgave in vier maanden even konden oplossen. Maar we weten nu wel welke kant we uitmoeten en dat we daar alles en iedereen bij moeten betrekken: fietsen, auto’s, vrachtwagens, treinen, bussen, schepen en vliegtuigen. We moeten nieuwe technieken ontwikkelen, maar we moeten ook ons gedrag veranderen. We zullen nog heel veel moeten leren.’

Na de zomer verwacht zij de deelnemers weer aan de tafel. ‘Dan gaan we keuzes maken die na te rekenen en toetsbaar zijn. Dat kunnen wij niet alleen, daar moet de politiek ook iets van vinden. Het gaat hier niet zomaar om een project, het gaat om een veranderingsproces in de samenleving. Voor de komende dertig jaar.’

Nijhof ziet de kritiek dat er nog te weinig concrete keuzes zijn gemaakt, als een positief teken. ‘Het is mooi dat mensen willen dat het sneller gaat en concreter wordt. Daar gaan wij het komend half jaar mee aan de slag. En tegen de mensen die denken dat wij als klein landje de klimaatverandering niet kunnen tegenhouden, zeg ik: elk land moet zijn verantwoordelijkheid nemen – los van wat anderen doen. En als wij het in Nederland goed doen, kunnen wij onze techniek en oplossingen straks inzetten om andere landen te helpen.’


Voorstel voor hoofdlijnen Klimaatakkoord

Het doel van het Klimaatakkoord, waaraan ruim honderd organisaties meewerken, is om in 2030 de CO2-uitstoot met 49 procent te verlagen ten opzichte van 1999. De opdracht was ‘om het betaalbaar te houden, voor draagvlak te zorgen en eerlijke keuzes te maken in lusten en lasten’, zoals Ed Nijpels in het voorwoord schrijft. Als voorzitter van het Klimaatberaad had hij de taak om de voortgang en samenhang van de besprekingen te bewaken. De sectortafels werken aan de volgende doelstellingen:

  • Elektriciteit: transitie naar een CO2-vrij elektriciteitssysteem door versnelling van de omslag van fossiele bronnen naar hernieuwbare opwekking.
  • Gebouwde omgeving: wijk voor wijk aan de slag met de transformatie van 7 miljoen woningen en 1 miljoen gebouwen. De woningen en gebouwen worden goed geïsoleerd, met duurzame warmte verwarmd, gebruiken schone elektriciteit en wekken die ook op.
  • Industrie: transitie naar een circulaire industrie die geen broeikasgassen uitstoot en internationaal concurrerend blijft. Dit vraagt elektrificatie, efficiëntie van processen en warmtegebruik, circulair gebruik van grondstoffen en tijdelijke afvang en opvang van CO2 (Carbon Capture and Storage: CCS).
  • Landbouw: transitie naar een internationaal concurrerende agrofoodsector die met innovatieve methoden bijdraagt aan een duurzame voedselvoorziening. Emissies van broeikasgassen worden beperkt, CO2 wordt vastgelegd in bodems en vegetatie.
  • Mobiliteit: transitie naar zorgeloze mobiliteit, met uitstekende bereikbaarheid, optimale aansluiting tussen modaliteiten, hoge verkeersveiligheid en zonder emissies.

De volledige tekst van het voorstel voor de hoofdlijnen van het Klimaatakkoord en veel meer informatie is te vinden op www.klimaatakkoord.nl.