SERmagazine

Met kleine geschillen naar de e-kantonrechter: briefadvies over geschillenbeslechting

Voor consumenten en ondernemers is het vaak lastig om bij geschillen hun recht te halen. De Commissie voor Consumentenaangelegenheden (CCA) van de SER wil dat het gemakkelijker wordt om kleine geschillen voor te leggen aan de e-kantonrechter.
Elke van Riel

Eenvoudiger, laagdrempeliger en sneller. Dat worden de kenmerken van de geschillenbeslechting-nieuwe stijl, als het aan de CCA ligt. De SER-commissie adviseert de overheid over alles wat met consumentenrecht en -aangelegenheden te maken heeft. Begin april stuurde ze het briefadvies Snel en toegankelijk geschillen oplossen aan de minister van Veiligheid en Justitie, Ard van der Steur.Een belangrijke aanbeveling is om het voor zowel consumenten als ondernemers gemakkelijker te maken om zaken voor te leggen aan de e-kantonrechter. ‘Je kunt dan bij eenvoudige zaken digitaal een procedure aanspannen, zonder hulp van een deskundige of advocaat’, vertelt Koos Peters, campagneleider consumentenrecht bij de Consumentenbond en CCA-lid. ‘Je hoeft dus niet eerst een deurwaarder te benaderen of een dagvaarding te laten opstellen.’ Arnold Koopmans, lid van de CCA namens VNO-NCW, sluit daarbij aan.

Maak de procedure zo gemakkelijk dat ook
lageropgeleiden ermee uit de voeten kunnen


‘Bij eenvoudige geschillen kunnen partijen de rechter als het ware een mail sturen met hun zienswijze. De rechter kan het geschil dan beslechten. Dat zorgt voor kortere doorlooptijden en simpeler procedures.’ Volgens hem is laagdrempelige toegang tot de rechter ook in het belang van ondernemers. ‘Veel ondernemers hebben kleine bedrijfjes. Zij vinden het nu vaak veel te ingewikkeld om hun recht te halen en laten dat daarom liggen.’

Ervaring opdoen

Er loopt al enige tijd een (kleine) pilot voor een e-kantonrechter van de Raad voor de Rechtspraak. Die zou in oktober 2015 geëvalueerd worden, maar die evaluatie is nog niet afgerond. De CCA wil daar niet op wachten. Koopmans: ‘We moeten nu snel meer ervaring opdoen met de digitale rechtsgang en daarmee ook echt volume gaan maken. Pas dan zie je welke zaken wel en welke niet geschikt zijn voor de e-kantonrechter.’

Een procedure bij de e-kantonrechter is nu nog alleen mogelijk als beide partijen daarmee instemmen. De CCA pleit voor het afschaffen van deze verplichting voor een gezamenlijk verzoek. Ook zou er een mogelijkheid tot hoger beroep moeten komen. Die ontbreekt nu nog.

Peters vindt het belangrijk dat consumenten voorlichting en ondersteuning krijgen over het voorleggen van een geschil aan de e-kantonrechter: ‘Er is een hoge drempel in de toegang tot de rechter vanwege de kosten, maar ook omdat de regels en procedures erg ingewikkeld zijn. De procedure moet zo gebruiksvriendelijk worden dat ook lageropgeleiden ermee uit de voeten kunnen.’ Bij het geven van voorlichting over de e-kantonrechter ziet hij een taak voor zowel de Consumentenbond als voor ConsuWijzer: het overheidsloket voor consumenten van de Autoriteit Consument en Markt (ACM) en het Juridisch Loket, gefinancierd door de overheid. Kantonrechters moeten volgens hem ook toezien op equality of arms. De processuele positie van een consument mag niet minder zijn dan die van een professioneel bedrijf, die mogelijk rechtskundige bijstand inhuurt.’

Vereenvoudiging

In het briefadvies constateert de CCA dat de regels, wetten en procedures te ingewikkeld zijn voor zowel de gemiddelde consument als ondernemer. Daarom is vereenvoudiging nodig. Verder wil de commissie ‘minnelijke oplossingen’ van geschillen in een vroeg stadium met behulp van nietjuridische beoefenaren stimuleren.

Als partijen geen advocaat meer hoeven in te schakelen,
kan dit voorkomen dat een zaak op de spits wordt gedreven

‘Een gerechtelijke procedure kan natuurlijk een oplossing zijn, maar leidt ook vaak juist tot verdere escalatie’, zegt Koopmans. ‘Als partijen geen advocaat meer hoeven in te schakelen, kan dit voorkomen dat een zaak op de spits wordt gedreven.’ Minder escalaties bij eenvoudiger procedures zal naar zijn verwachting ook schelen in de kosten voor rechtsbijstand.

De gefinancierde rechtsbijstand staat onder druk, want vorig jaar heeft de Commissie-Wolfsen de mogelijkheden om daarop te bezuinigingen onderzocht. In mei 2015 heeft de Tweede Kamer het vernieuwingsprogramma KEI aangenomen met daarin elementen uit eerdere CCA-adviezen uit 2007 en 2011. Dit ligt sindsdien bij de Eerste Kamer.

‘Naar aanleiding van de eerdere adviezen zijn ook al wel stappen gezet, maar er moet echt nog meer gebeuren’, vindt Peters. Het verschil tussen de rechten die mensen op papier hebben en in de praktijk is volgens hem nu te groot. ‘Dat is niet alleen een probleem van individuen, maar ook een maatschappelijk belang, want het vertrouwen in de rechtsstaat is in het geding, zeker nu de rechtsbijstand minder dreigt te worden.’

Knelpunten

Een van de knelpunten die Peters signaleert, is dat er nog altijd veel bedrijven zijn zonder toereikende klachtenafhandeling. Ook zijn niet alle ondernemers aangesloten bij een geschillencommissie. De Consumentenbond zou dit graag verplicht stellen, maar daarvoor is geen meerderheid binnen de CCA. Ook Koopmans is hiertegen, omdat het primair een taak van de overheid is om te zorgen voor laagdrempelige toegang tot de rechtspraak. Een geschillencommissie is een privaat initiatief. ‘Maar als consumenten massaal kiezen voor bedrijven die aangesloten zijn bij een geschillencommissie, zullen vanzelf meer bedrijven beslissen om zich aan te sluiten.’

De Consumentenbond heeft sinds een paar jaar een digitaal klachtenplatform Klachtenkompas. ‘Dat is laagdrempelig en transparant.’ Peters: ‘Veel bedrijven blijken bereid om mee te doen, want het is ook in hun belang om geschillen vroegtijdig op te lossen.’