Als in een maatschappij de gemengde samenstelling van de bevolking, ook in etnisch en religieus opzicht, voortdurend onderwerp is van fel debat, dan hebben sociale harmonie en stabiliteit het moeilijk. Een deel van de bevolking zal steeds moeten aantonen dat zij net zozeer hecht aan democratie, rechtsstaat en een fatsoenlijk leven als het andere deel van de bevolking. Voor sommige inwoners zal dat reden zijn zich stil en defensief op te stellen, anderen zullen van de daken schreeuwen dat zij net zo goed burger van dit land zijn en weer een andere groep zal de kont tegen de krib gooien en zonder omhaal van woorden ‘respect’ eisen.
Hoogoplopende sociale spanningen belemmeren contacten over etnische en religieuze scheidslijnen heen en bemoeilijken de maatschappelijke participatie. Die spanningen dragen bij aan verkavelde, gesloten gemeenschappen die nauwelijks met elkaar communiceren. En ze zorgen ervoor dat nieuwkomers worden beperkt in hun mogelijkheden om kritisch te staan ten opzichte van hun eigen oorspronkelijke gemeenschappen. Een strategie van ‘stemverheffing’ tegen onwelgevallige praktijken en normen in de eigen gemeenschap wordt immers snel beoordeeld ‘als bij de tegenpartij horen’. Etnische spanningen bevorderen zo de reflex tot opsluiting in eigen kring(en), waardoor de individuele vrijheid teloorgaat in groepsdwang. Sociale spanningen kosten de samenleving geld, want welvaart gedijt alleen bij sociale stabiliteit. De pijlers van de samenleving moeten, zeker ook in tijden van polarisatie en spanningen, gevonden worden in de rechtstaat en in een economische ontwikkeling die iedereen gelijke kansen biedt.

Sadik Harchaoui
Voorzitter raad van bestuur FORUM