27 april 2010, SER-gebouw Den Haag Brancheorganisaties spreken bij de SER over ketenverantwoordelijkheid

Op 27 april ontving de SER een zestigtal vertegenwoordigers van brancheorganisaties en productschappen. Zij spraken met vertegenwoordigers van VNO-NCW, MVO Nederland en de SER, en vooral ook met elkaar, over de knelpunten en kansen van internationaal ketenbeheer. De rol die brancheorganisaties daarin richting ondernemingen kunnen vervullen, stond daarbij centraal.

De bijeenkomst, die was belegd in de Raadzaal van de SER, betrof de vijftiende editie in een serie intervisiebijeenkomsten die MVO Nederland sinds enkele jaren voor brancheorganisaties organiseert. Deze vijftiende editie stond in het teken van ketenverantwoordelijkheid. De coproductie met de SER kwam tot stand omdat de partijen in de SER sinds december 2008 ketenverantwoordelijkheid actief steunen en de activiteiten in het bedrijfsleven op de voet volgen. In december 2008 ondertekenden deze partijen namelijk de verklaring Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (IMVO). Om het MKB ook met ketenbeheer bekend te maken, spelen brancheorganisaties volgens de speciale commissie IMVO een cruciale rol.

De deelnemers werden welkom geheten door Willem Lageweg, directeur van MVO Nederland en sinds kort ook lid van de commissie IMVO. Bernedine Bos, programmamanager Internationaal en ketenprogramma, lichtte vervolgens de stand van zaken van ketenverantwoordelijkheid toe. Zij ging in op de toenemende verwachtingen als het gaat om duurzaam ketenbeheer, de richtlijnen die bestaan, en de concrete stappen die ondernemingen en brancheorganisaties kunnen treffen.

SER werkplan
Cees Oudshoorn, directeur Economische Zaken van VNO-NCW, sprak vervolgens over het werkplan dat de commissie IMVO onlangs publiceerde. In dit werkplan staan concrete activiteiten aangekondigd. Zo wordt het grote bedrijfsleven gevraagd beleid te formuleren voor ketenbeheer, en hierover te rapporteren conform de recent herziene Richtlijn 400 van de Raad voor de Jaarverslaggeving. Voor het MKB wil de SER geen rapportageverplichting. Daar is het vooral belangrijk dat brancheverenigingen ondernemingen stimuleren oog te hebben voor verantwoord ketenbeheer, en hen concrete handvatten en tips aanreiken. Om brancheorganisaties in deze rol te ondersteunen, heeft MVO Nederland op haar beurt speciaal het internationale brancheprogramma ontwikkeld.

Inventarisatie
Hoe kunnen brancheorganisaties het beste hun leden bijstaan in verantwoord ketenbeheer? Deze vraag stond centraal in het panelgesprek dat volgde. Philip den Ouden, directeur van de Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI), merkte allereerst op dat er vaak al veel meer gebeurt dan zichtbaar is in de branche. Een brancheorganisatie moet dus eerst goed inventariseren wat ondernemers al doen, en vervolgens nagaan waar behoefte aan is.

Ook Paul van de Heuvel van de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Houtondernemingen (VVNH) is te spreken over wat er allemaal al gebeurt, al kan het altijd nog beter. Volgens onafhankelijk onderzoek naar zijn branche blijkt dat inmiddels reeds 60% van de Nederlandse importen van hout afkomstig zijn van als duurzaam gecertificeerd bos. Cruciaal is nu dat er voldoende vraag naar duurzaam hout wordt gegeneerd. Zijn vereniging speelt hierin namens zijn branche een belangrijke rol.

Duurzaam assortiment
In de promotionele branche is duurzaam inkopen wat minder eenduidig dan in de houtsector, volgens Patricia van den Broek van het Platform Promotional Products (PPP). De inkoop van promotionele producten betreft heel veel verschillende type producten. Er is dan ook sprake van heel diverse mvo-issues. Een geheel duurzaam assortiment is in de branche nog geen gemeengoed.

Ondernemingen starten veelal met het aanbieden van een speciaal duurzaam of groen assortiment. Het PPP ondersteunt haar leden met cursussen en workshops om hen bijvoorbeeld wegwijs te worden in de wildernis aan keurmerken.

Eigen ambitieniveau bepalen
Dat het niet altijd makkelijk is om voor de gehele branche een gezamenlijk ambitieniveau te formuleren, bleek tijdens de rondetafelgesprekken en de plenaire terugkoppeling onder leiding van Willem Lageweg en SER-voorzitter Alexander Rinnooy Kan. Elke branche kent zijn koplopers, maar er is ook altijd een groep achterblijvers die ketenbeheer geen prioriteit vinden. Dit is ook niet verwonderlijk, want ketenbeheer kost tijd, en geld. Toch is het voor een branchevereniging onontbeerlijk zoveel mogelijk ondernemers op een lijn krijgen. Brancheorganisaties zullen hun leden moeten aanspreken op de mogelijke kansen die ketenbeheer biedt. Ze moeten mvo zien te presenteren als investering in plaats van louter kosten, opperde Rinnooy Kan. In de praktijk is dit niet altijd eenvoudig. Brancheorganisaties kunnen hooguit handzame tools aanreiken in de hoop dat ondernemers er mee aan de slag gaan, aldus een deelnemer.

Goede voorbeeld
Dat de branchevereniging een mooie rol kunnen vervullen in de invulling van ketenbeheer op sectorniveau, laat het succesvolle Fair Wear formule zien. De landelijke ondernemersorganisatie voor mode, interieur, tapijt en textiel, MODINT, is mededrager van dit multistakeholderinitiatief. De Fair Wear formule viert dit jaar zijn tienjarig bestaan. Alle reden bij de ervaringen stil te staan in een speciaal boekje, dat voor alle deelnemers van de bijeenkomst klaarlag.

Over de commissie IMVO Op 19 december 2008 ondertekenden centrale werkgevers- en werknemersorganisaties in de SER de Verklaring Internationaal MVO. Hiermee roepen zij het bedrijfsleven op een positieve invloed uit te oefenen op sociale en milieu aspecten in de productieketens waarin zij actief zijn. De basis hiervoor is het normatieve kader van de verklaring, dat o.a. bestaat uit de fundamentele arbeidsnormen van de ILO en de OECD richtlijnen. Een speciale commissie volgt de invulling van de verklaring en presenteert jaarlijks een voortgangsrapportage. In februari 2010 publiceerde de commissie haar werkplan voor de periode tot 2012, wanneer het initiatief wordt afgesloten met een evaluatie. MVO Nederland en internationaal MVO Als onafhankelijk kenniscentrum op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen heeft MVO Nederland voor het bedrijfsleven een faciliterende en stimulerende rol. Extra aandacht is er voor het midden- en kleinbedrijf. Voor MVO Nederland is ketenverantwoordelijkheid en internationaal MVO een speerpunt in de activiteiten. MVO Nederland onderneemt verschillende activiteiten om Nederlandse (MKB-)ondernemingen te ondersteunen op het gebied van internationaal MVO en ketenverantwoordelijkheid. Deze zijn veelal gericht op brancheorganisaties. Een belangrijk programma, dat het SER initiatief IMVO ondersteunt, is het Internationaal Brancheprogramma, dat zich richt op bewustwording bij het MKB en het aanreiken van praktische hulpmiddelen voor het thema ketenverantwoordelijkheid.