Home | Taken | OR en medezeggenschap | Ontheffing OR-plicht

Ontheffing OR-plicht

Wettelijke grondslag

Op basis van de Wet op de ondernemingsraden (WOR) kan een onderneming de SER verzoeken ontheffing te verlenen voor de instelling van een OR. De tekst van het betreffende artikellid luidt als volgt (artikel 5, lid 1 WOR):

“De Raad kan, indien bijzondere omstandigheden een goede toepassing van deze wet in de betrokken onderneming in de weg staan, aan een ondernemer op diens verzoek ten aanzien van een door hem in stand gehouden onderneming schriftelijk voor ten hoogste vijf jaren ontheffing verlenen van de verplichting tot het instellen van een ondernemingsraad.”

De WOR hanteert als uitgangspunt dat ontheffing kan worden verleend indien bijzondere omstandigheden een goede toepassing van de wet in de weg staan.
Uit de toelichting op de wet blijkt dat op zichzelf het bestaan van een andere overlegvorm dan een ondernemingsraad geen bijzondere omstandigheid is. Wel kan een reden voor ontheffing gelegen zijn in de omstandigheid dat alle werknemers al betrokken zijn bij het bestuur van de rechtspersoon, zodat de hoogste zeggenschap in de onderneming bij de werknemers zelf berust (sociocratische kringorganisatie of werknemerszelfbestuur). Geen bijzondere omstandigheid kan worden gevonden in het ontbreken of in onvoldoende mate aanwezig zijn van belangstelling bij het personeel voor een ondernemingsraad.

Vereisten aan een ontheffingsverzoek

Bij de behandeling van verzoeken om ontheffing zal de verzoeker moeten aantonen op welke wijze de (mede)zeggenschap van de in de onderneming werkzame personen op andere wijze gestalte krijgt. De SER voert hierbij het volgende beleid:
Een ontheffingsverzoek moet worden ingediend bij het SER secretariaat, vergezeld van 

  • een deugdelijke motivering van de bijzondere omstandigheden; 
  • de uitslag van een enquête onder het personeel waarin hen wordt gevraagd of de huidige beslissingsstructuur in de onderneming een bevredigend alternatief is en of zij het ontheffingsverzoek steunen; en 
  • de statuten van een onderneming, waaruit blijkt dat de (mede)zeggenschap materieel niet onderdoet voor hetgeen de WOR ter zake regelt.

De vakbonden, in de hoedanigheid van belanghebbenden, wordt gevraagd of zij geen bezwaar hebben tegen inwilliging van het ontheffingsverzoek.

Feitelijk betekent dit beleid dat in hoge mate terughoudendheid wordt betracht bij het verlenen van ontheffing. Tot op heden heeft slechts een klein aantal ondernemingen, dat volgens sociocratisch kringorganisatie-model of werknemerszelfbestuur is ingericht, ontheffing verkregen.

Overzicht verleende ontheffingen


Naam onderneming Periode ontheffing Reden
Holland Colours N.V. Aanvangsdatum: 19 april 2013
Duur: 5 jaar
Enerzijds sprake van vertegenwoordiging via een vertrouwenscommissie en anderzijds sprake van werknemerszelfbestuur
Het Buitenschoolse Net Aanvangsdatum: 25 april 2014
Duur: 5 jaar
Toepassing van de sociocratische kringmethode
BügelHajema Adviseurs B.V. Aanvangsdatum: 23 september 2016
Duur: 5 jaar
Sprake van werknemerszelfbestuur
Contact
Commissie Bevordering Medezeggenschap
Postbus 90405
2509 LK Den Haag 
Tel. 070 - 3 499 563