Anastasia Kellermann werkte als projectmanager maatschappelijk verantwoord ondernemen bij een Nederlandse bank. Dat ging niet over rozen en teleurgesteld verliet ze haar werkgever. Nu zet ze zich met nog meer motivatie voor maatschappelijk verantwoord ondernemen in. Ze schreef het boek The S-Factor over duurzaam leiderschap. “Ik wil dat leidinggevenden zich niet bedreigd, maar gesterkt voelen door medewerkers die creatief en ondernemend zijn.”
Christel Witteveen
“Dit is het soort boeken waar de wereld behoefte aan heeft,” zei SER-voorzitter Herman Wijffels toen hij het eerste exemplaar van Kellermanns boek over duurzaam leiderschap overhandigd kreeg. Kellermann: “Ik begrijp wel waarom hij dat zegt. Wijffels en ik zitten op dezelfde lijn. We vinden allebei dat duurzaamheid begint bij jezelf. Uiteindelijk gaat het ook om een vertaalslag naar je eigen leven.”
Ondertussen vragen veel mensen zich af hoe je concreet invulling kunt geven aan duurzaamheid binnen een organisatie. Ook de bank waar Kellermann (37) zelf werkte, worstelde met die vraag. Kellermann besloot daarom om, in vervolg op de postdoctorale opleiding duurzaam ondernemen die ze in Nijmegen volgde, een gids voor duurzaam leiderschap te maken. De gids is vooral bedoeld om anderen te inspireren en op weg te helpen.
Kellermann toonde altijd al belangstelling voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. Ze studeerde internationaal milieurecht en kwam na vier jaar commerciële advocatuur als jurist terecht bij een bank. Later kreeg ze er een functie als projectmanager maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Ze had als ambitie om het bedrijfsleven van binnenuit te veranderen, zo schrijft ze in haar boek.
Maar Kellermann stuitte op een cultuur van angst en onbegrip. Daarom legde ze haar werk als projectmanager neer. Het was niet gelukt om binnen de gestelde zes maanden een heel beleid voor MVO binnen de bank te implementeren. Kellermann: “Ik denk dat ik voor liep op de organisatie. Een aantal mensen was in MVO geïnteresseerd, maar er was geen afdeling voor. Er heerste bij het management nog weinig steun voor dit onderwerp.”
Crisis In diezelfde periode eindigde ook haar huwelijk. Volgens Kellermann hebben mensen, maar ook bedrijven, soms een crisis nodig om tot vernieuwing te komen. De situatie zette haar in ieder geval flink aan het denken.
Kellermann: “Mensen bij de bank zochten erg naar zekerheden. Zelf was ik ook altijd gewend geweest aan zogenaamde zekerheden als een goed inkomen en een mooi huis. Op het moment dat je die kwijt bent, moet je heel anders te werk gaan. Ik ben toen veel meer een beroep gaan doen op mijn creativiteit en mijn eigen inzichten.”
Vanuit die kracht besloot ze haar eigen bedrijf, Sustainability Unlimited, op te zetten. Nu kan ze als consultant, trainer en coach haar ambities op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen volop de ruimte geven.
Koffie
Duurzaam leiderschap betreft de kernactiviteiten van een organisatie. Het gaat veel verder dan dubbelzijdig kopiëren en Max Havelaar-koffie drinken. Het is ook een manier van leven. Kellermann: “Ik probeer zelf zoveel mogelijk biologische producten aan te schaffen. En als ik een bijeenkomst heb, weeg ik telkens af of ik met de trein, fiets of auto zal gaan. Ik kijk ook of ik misschien met iemand mee kan rijden of iemand met mij.”
Zingeving Maar grote bedrijven zo’n nieuwe manier van leven aanleren, is lastiger. Ze hebben moeite om bij hun kernactiviteiten tegelijkertijd te sturen op de drie kompassen van mens, milieu en meerwaarde, zoals Kellermann het noemt. “Het lijkt veel makkelijker om alleen te sturen op meerwaarde. Maar sturen op de drie kompassen tegelijk levert uiteindelijk meer op, bijvoorbeeld in de vorm van extra motivatie en zingeving bij medewerkers. Soms levert het zelfs kansen op die ook financieel interessant kunnen zijn.”
In haar boek raadt Kellermann bedrijven die met duurzaamheid aan de slag willen aan om eerst de balans op te maken van waar het bedrijf nu eigenlijk staat. Dat kan met een zogeheten sustainability audit en een sustainability inquiry. Bij dat eerste komen vragen aan de orde als hoe hoog het energieverbruik van de organisatie is, hoeveel afval er wordt geproduceerd en hoe hoog het ziekteverzuimpercentage is. Bij dat tweede gaat het om het interne draakvlak te meten en te organiseren. Pas als de huidige stand van zaken duidelijk is, kunnen de duurzame doelen in zicht komen.
Het boek geeft geen beschrijving van bedrijven die de kern van hun interne bedrijfsvoering al helemaal duurzaam hebben ingericht. Bestaan die bedrijven eigenlijk wel? Volgens Kellermann niet, maar is er wel een handjevol voorlopers. Zo heeft ABN AMRO een stap voorwaarts gemaakt door duurzaam ondernemen onder te brengen onder risk management. Op die manier staat het dichter bij de kern van het bedrijf. Ook DSM, dat vroeger vooral keek naar winst, stuurt nu meer op drie kompassen tegelijk. Kellermann: “DSM heeft laten zien dat duurzaamheid ook winstgevend kan zijn.”
Creatief Al wordt er dagelijks vooruitgang geboekt op het gebied van duurzame bedrijfsvoering, bedrijven blijven het nog moeilijk vinden om hun kernactiviteiten aan te passen. Volgens Kellermann ligt daar nog een grote uitdaging. Ze ziet zichzelf voorlopig niet teruggaan als werknemer bij een groot bedrijf. Tenzij daar echt ruimte is voor persoonlijk, creatief ondernemerschap.
“Persoonlijk, creatief leiderschap en duurzaam leiderschap binnen organisaties zijn dingen waar ik me met mijn eigen bedrijf op richt”, zegt Kellermann. “Ik wil bereiken dat leidinggevenden zich in plaats van bedreigd, juist gesterkt voelen door medewerkers die creatief en ondernemend zijn. Maar ik denk dat er nog een lange weg te gaan is, voor we dat stadium bereiken.”
Kellermann stelt in haar boek dat iedereen zelf het goede voorbeeld kan geven en een duurzaam leider kan zijn. Ze heeft haar boek vooral geschreven vanuit een praktische invalshoek en hoopt dat lezers er ook echt mee aan de slag kunnen.
The S-Factor. A Personal Guide to Sustainable Leadership. Anastasia A. Kellermann, Business Contact, € 24,50