Xiao Yunliang (58) en Yao Fuxin (53) zitten sinds 2002 in de gevangenis. Omdat ze bij protesten van Ferro-Alloy-werknemers geweld zouden hebben gebruikt, zijn ze veroordeeld tot respectievelijk vier en zeven jaar. De slechte omstandigheden in hun cel zorgden ervoor dat ze ernstig ziek werden. Begin dit jaar stuurde Lodewijk de Waal een brief aan de Chinese minister van Justitie met het verzoek om beide arbeidsactivisten vrij te laten.
Christel Witteveen
Brieven schrijven is een van de activiteiten die FNV Mondiaal organiseert om iets te doen aan de slechte situatie op het gebied van vakbondsrechten in de wereld. Behalve de FNV-voorzitter kunnen ook FNV-leden brieven sturen. Marjan Brunner, medewerker van de afdeling Lobby & Campagnes, vertelt dat de FNV per jaar vier à vijf schrijfacties organiseert waarbij zo’n 500 leden van het schrijversnetwerk in de pen klimmen.
In januari lanceerde de FNV de website
www.vakbondsrechten.nl die nog meer mensen moet stimuleren om zich aan te sluiten bij het schrijfnetwerk. Volgens Brunner kunnen de brieven, die vaak aansluiten bij internationale acties van protestbrieven, veel effect sorteren. “Vorig jaar kwam een vakbondslid uit Maleisië op bezoek die jaren in de gevangenis had doorgebracht. Hij vertelde dat de speldenprikken van de brievenacties veel invloed hebben. Regeringsleiders merken dat de wereld op hen let.”
De komende vier jaar hoopt de FNV postzakken vol brieven te kunnen sturen naar Colombia, Zimbabwe, Wit-Rusland en China. In die landen zijn de mensen- en vakbondsrechten allerbelabberdst en is het vooruitzicht op snelle verbetering gering. In Wit-Rusland werkt de overheid de bonden tegen. In Zimbabwe worden vakbondsleiders vervolgd en geïntimideerd, in Colombia soms zelfs vermoord. In China bestaan überhaupt geen vakbonden. Vrije bonden zijn er bij wet verboden. “Het is niet de bedoeling dat we de situatie in andere landen over het hoofd zien”, zegt Brunner. “We concentreren ons alleen op de vier ergste gevallen. We kunnen niet de hele wereld redden.”
De site is niet alleen bedoeld om schrijfacties te stimuleren, maar geeft ook meer algemene informatie over vakbonds- en mensenrechten in Colombia, Zimbabwe, Wit-Rusland en China. Dat is nuttig voor ngo´s die daar activiteiten willen ontplooien, lidbonden van de FNV zoals Abvakabo die een organisatie voor verpleegkundigen in Zimbabwe ondersteunt, en scholieren die werkstukken moeten maken.
De informatie komt uit verschillende bronnen. Brunner: “We gebruiken de overkoepelende Internationale Vereniging van Vrije Vakbonden (IVV) in Brussel als nieuwsbron. Maar ook via de internationale vakbonden die per sector zijn georganiseerd ontvangen we nieuws.” In januari publiceerde de site alleen nieuws over China, maar dat is volgens Brunner puur toeval. Inmiddels is er ook een bericht over Zimbabwe verschenen. “We willen een keer per week een goed bericht plaatsen”, zegt Brunner. “En in juni komt het jaarverslag van het IVV met verhalen over de situatie per land, daar zullen we ook over schrijven.”
Op de site staat onder andere het verhaal van de Chinese dissident Han Dong Fan. Hij werd in 1989 zonder proces in de gevangenis gezet nadat hij in het openbaar op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking sprak over zijn ervaringen als elektricien bij de nationale spoorwegen. In de gevangenis werd hij ziek en na maandenlange campagnes van mensenrechtenorganisaties mocht hij naar Amerika voor een operatie. Sindsdien is hij in eigen land niet langer welkom.
Ook verhaalt vakbondsrechten.nl over de steun die FNV Mondiaal geeft aan de nationale vakbondsschool in Colombia. Die ondersteunt niet alleen de vakbeweging maar is inmiddels ook specialist op het gebied van arbeidsvraagstukken. Verder probeert de school kinderen uit de sloppenwijken van Medellín uit handen van gewapende bendes te houden en ze terug te laten keren naar school.
De steun blijft niet beperkt tot verhalen. Binnenkort organiseert FNV Mondiaal voor Colombiaanse vakbondsleiders een lobby-reis door Europa. Bij vakbonden, werkgeversorganisaties en overheden zullen ze aandacht vragen voor de dramatische vakbondssituatie in hun land. Ze willen dat de internationale arbeidsorganisatie (ILO) een speciale paragraaf opneemt over Colombia.
Brunner: “Bij de ILO zijn zowel werkgevers, werknemers en regeringen vertegenwoordigd. Als al die drie partijen het er met elkaar over eens zijn dat de situatie in Colombia zeer ernstig is, is dat winst. Dat een ILO-standpunt effect kan hebben, zagen we een paar jaar geleden met Birma, toen de ILO daar speciaal onderzoek verrichte.”
Volgens Brunner vinden regeringen het niet leuk als de ILO hen een onvoldoende geeft voor hun vakbondsrechten. Dat proberen ze dan ook te voorkomen. Voor de Colombiaanse vakbondsleiders is het te hopen dat de ILO wel zo fel zal uithalen zodat de situatie daar eindelijk zal verbeteren. Voorlopig is het niet zover en zullen er nog volop brieven moeten worden geschreven.
Prijs voor riskant vakbondswerk Bij FNV Mondiaal werken 21 mensen die over een budget beschikken van 10,4 miljoen euro om wereldwijd projecten te financieren. De afdeling Lobby & Campagnes mag jaarlijks in Nederland een kwart miljoen besteden voor het mobiliseren van steun voor ontwikkelingssamenwerking en armoedebestrijding.
Mondiaal beperkt zich zeker niet tot lobbyen en voorlichting geven alleen. Eens per twee jaar reikt de buitenlandpoot van de vakcentrale de Febe Elizabeth Velasquez-prijs (5000 euro en een kunstwerk) uit aan de man of vrouw die zich met gevaar voor eigen leven sterk heeft gemaakt voor de vakbondsrechten in zijn of haar land.
De prijs, die vernoemd is naar de vakbondsleidster uit El Salvador die in 1989 om het leven kwam, ging twee jaar geleden naar Gift Chimanikaire uit Zimbabwe. Chimanikaire is al ruim twintig jaar actief voor een lokale vakbond. Hij werd meerdere keren gearresteerd, zijn huis is overvallen door gewapende agenten, zijn familie bedreigd. Met bodyguards aan zijn zijde sluit hij CAO’s en leidt hij stakingen. Op het komende FNV-congres in mei reikt Lodewijk de Waal de prijs opnieuw uit.
Over de grens (3) WAO, WW, arbeidstijden en een paar procenten loon meer of minder. Allemaal hartstikke belangrijk in Nederland, maar in het grootste deel van de wereld hebben mensen wel andere zaken aan hun hoofd. Nederlandse sociale partners zijn daar doorgaans niet blind voor. In het SER-bulletin besteden we aandacht aan wat zij doen over de grens.