Het is een langgekoesterde wens die eindelijk in vervulling lijkt te gaan. Watersportvereniging HISWA wil al jaren een bedrijfschap oprichten voor de watersportindustrie. Nu de SER groen licht heeft gegeven, is enkel nog het wachten op een ministeriële handtekening. HISWA-topman Wieger de Vries legt uit waarom jachtbouwers, havenbeheerders en zeilscholen een eigen publiekrechtelijk orgaan nodig hebben. “Nu heeft iedereen nog werk, maar wij moeten vijftien jaar vooruit kijken.”
Christel Witteveen
Watersportliefhebbers uit de hele wereld willen maar wat graag het roer in handen hebben van een FEAD Ship, een door Nederlandse werven vervaardigde boot. Hoog gekwalificeerde jachtbouwers hebben ervoor gezorgd dat Nederland wereldmarktleider is geworden als het gaat om de bouw van luxe jachten. Die koppositie wordt nu serieus bedreigd. De sector kampt met een scholingsprobleem. ‘’Ik heb te maken met zeven verschillende scholingsfondsen, ieder met een eigen beleid”, vertelt De Vries, die bij de HISWA hoofd algemene belangen is. ‘’Een deel van de bestaande opleidingen zal de poorten moeten sluiten omdat zich te weinig mensen aanmelden. De industrie zal zelf de taak op zich moeten nemen om een scholingsinfrastructuur op te zetten wil ze over voldoende hoog gekwalificeerd personeel kunnen blijven beschikken.”
Dat opleidingen niet goed zijn afgestemd op de specifieke behoeften van de watersportindustrie is slechts een van de problemen die De Vries signaleert. Nieuwe regels op het gebied van milieu maken het de anderhalf miljoen watersporters die Nederland telt ook steeds moeilijker. In jachthavens merken ze bijvoorbeeld de gevolgen van de Habitat- en Vogelrichtlijnen. De Vries laat een plaatje zien van aanlegpalen in een haven waar een vogel zijn nest heeft gebouwd. ‘’Die ligplaats mag volgens de wet een paar jaar niet meer gebruikt worden.”
Dat de watersportindustrie onder druk staat, heeft ook grote gevolgen voor afgeleide activiteiten. Als het minder gaat met de sector zullen de campings en horecagelegenheden in de watersportgebieden daar ook onder lijden. ‘’Mede door de watersport en het enorme uitstralingseffect daarvan zijn de IJsselmeersteden destijds weer tot bloei gekomen”, zegt De Vries. “We zien nu dat ook andere oude stadshavens weer worden opgeknapt. Het zou dus zonde zijn als de watersport als stimulerende factor wegvalt.’’
Halverwege de jaren tachtig voorzag De Vries al dat de sector een enorme bak regelgeving over zich uitgestort zou krijgen. In die tijd werkte hij zelf als zeilschipper en stond hij op de bres voor de belangen van zijn collega-ondernemers. Inmiddels worden de ongeveer vierduizend ondernemingen in die sector overspoeld door tientallen milieu- en Arbo-regels. Dat levert ook steeds meer werk op voor de HISWA, die zowel aanspreekpunt is voor de overheid als voor de verschillende leden. De vereniging blijkt steeds meer kennis nodig te hebben om de leden te bedienen.
Uiteindelijk ontstond vijf jaar geleden het idee om een bedrijfschap op te richten om zo de uiteenlopende belangen van de branche vanuit een centraal punt te behartigen.
Platbodems Dat schap moet ook een oplossing bieden voor een ander probleem. HISWA merkte dat veel bedrijven in de branche wel willen profiteren van wat de vereniging allemaal voor elkaar bokst, maar er liever niet voor willen betalen. Waarom zouden we lid worden, het gaat toch uitstekend? Dat is een opmerking die De Vries regelmatig van zijn consulenten hoort die het land in trekken om met ondernemers te praten.
Bovendien vinden velen de bijdrage van vijftienhonderd euro die ze gemiddeld moeten betalen voor het lidmaatschap veel te hoog.
“Ondertussen halen wij wel de kolen voor ze uit het vuur’’, zegt De Vries. Zo dreigde onlangs nieuwe stabiliteitregelgeving het platbodems onmogelijk te maken nog langer te varen op de Nederlandse wateren. De HISWA heeft er toen flink voor gelobbyd dat die regeling zodanig werd aangepast dat platbodems gewoon mochten blijven varen. “Alle bouwers van platbodems hadden daar profijt van”, zegt De Vries. “Maar velen hebben er geen kwartje voor betaald.” Met de komst van een bedrijfschap verwacht De Vries dat een groot deel van dit free riders probleem wordt opgelost.
Maar het nieuwe schap dat op 1 januari 2004 van start zou moeten gaan, krijgt nog meer te doen. Naast het opzetten van de scholingsinfrastructuur, moet het ook de professionele bedrijfsvoering in de sector bevorderen, de arbeidsomstandigheden verbeteren en een platformfunctie bieden. Ook gaat het gegevens verzamelen die nodig zijn om nieuw beleid te maken. Wat is de omvang van de bedrijven? Wat zijn de trends in vrijetijdsbesteding? Hoeveel buitenlandse watersporters bezoeken Nederland?
Ambachten De Vries wil de nieuwe organisatie klein en overzichtelijk houden, onder meer door de administratie onder te brengen bij het Hoofdbedrijfschap Ambachten in Zoetermeer. Voor projecten wil hij tijdelijke capaciteit inhuren. Toch zal het nieuwe schap extra kosten met zich meebrengen. Die zullen dan niet langer op de schouders van de HISWA terechtkomen maar beter over de hele sector verdeeld worden.
265.000 Boten varen door Nederland Sinds de jaren vijftig brengen steeds meer mensen in Nederland hun vrije tijd door op het water. Naar schatting maken 150.000 zeilboten en 115.000 motorboten gebruik van de Nederlandse kanalen, rivieren en meren en zijn er inmiddels zo´n anderhalf miljoen actieve watersporters.
De watersportindustrie vaart daar wel bij. Een kleine vierduizend ondernemingen verdient gezamenlijk zo’n twee miljard euro aan deze zomerse vrijetijdsbesteding. De jachtbouw neemt met 45 procent het grootste deel voor haar rekening. De groot- en detailhandel in pleziervaartuigen en aanverwante artikelen levert met 30 procent ook een belangrijke bijdrage. Horecabedrijven en campings in watersportgebieden drijven mee met de voorspoed van de sector.
Uit onderzoek blijkt dat de consumptieve bestedingen rond ligplaatsen ongeveer een half miljard euro bedragen.
Naar verwachting blijft watersport een belangrijke vrijetijdsbesteding, al is de sector wel gevoelig voor economische omstandigheden. Bovendien maakt aanscherping van de normen op het gebied van veiligheid en milieu de sector kwetsbaar. Door de bescherming van natuurgebieden blijft bijvoorbeeld steeds minder water over voor recreatie.