Tweede Verwey-Jonker/SER Lezing: Nieuwe maakbaarheid
8 oktober 2009
De Verwey-Jonker/SER lezing is een initiatief van de SER en het Verwey-Jonker Instituut. Het is bedoeld als een impuls voor het debat over maatschappelijke samenhang en vernieuwing. Het is tevens een eerbetoon aan Hilda Verwey-Jonker, die als eerste vrouw in de SER zat en bijna vijftien jaar kroonlid was.
Voorwoord
De honderdste geboortedag, in 2008, van Hilda Verwey-Jonker was aanleiding voor het Verwey-Jonker Instituut en de SER om een lezingencyclus in haar naam te starten. Verwey-Jonker was een bijzondere vrouw: socioloog, senator, denker, publicist en feminist. Een kritische wetenschapper die in veel gezaghebbende gremia vóór en na de Tweede Wereldoorlog de eerste vrouw was; een vrouw die zich daarin ook sterk maakte voor de emancipatie van vrouwen.
Het Verwey-Jonker Instituut werd in 1993 naar haar vernoemd. Dat was niet haar eigen keuze, maar ze was er wel een beetje trots op. Het instituut houdt een wetenschappelijke houding in ere waarin Hilda Verwey-Jonker voorging: het doen van onafhankelijk onderzoek met intellectuele diepgang en maatschappelijk engagement.
De SER heeft ook een bijzondere relatie met Verwey-Jonker: ze had gedurende vijftien jaar (van 1956 tot 1972) als kroonlid zitting in de raad. Zij was het eerste vrouwelijke raadslid en bleef al die jaren ook het enige vrouwelijke lid.
De thema’s waarvoor Hilda Verwey-Jonker zich sterk maakte, zijn nog steeds actueel: de verruiming van de arbeidsmogelijkheden van gehuwde vrouwen en de emancipatie van ouderen. Niet alleen in denken, maar ook in doen was ze haar tijd ver vooruit. Zij gebruikte als eerste het woord allochtoon en stelde al vroeg vragen bij de gevolgen van de migratie. ‘Doorwerken na 65 jaar’ was voor haar geen theorie, maar praktijk. Na haar 65e jaar werkte ze nog enkele jaren als wetenschappelijk hoofdmedewerker sociologie aan de Rijksuniversiteit te Utrecht.
Het Verwey-Jonker Instituut en de SER willen met de lezingencyclus in de geest van Hilda Verwey-Jonker bijdragen aan een kritisch debat over actuele vraagstukken. Een debat waarin oprechte zorg en betrokkenheid doorklinken en ferme standpunten niet worden geschuwd. Bij deze tweede editie van de Verwey-Jonker/SER Lezing staat het thema ‘nieuwe maakbaarheid’ centraal.
Marjolein van Asselt, hoogleraar Risk Governance aan de faculteit Cultuur- en Maatschappijwetenschappen van de Universiteit Maastricht en lid van de WRR en De Jonge Akademie, verzorgt dit jaar de hoofdlezing. Zij gaat in op de motivaties die achter het concept maakbaarheid schuil kunnen gaan. Daarbij stelt ze zich onder meer de vraag tot welke verwachtingen de beloftevolle rol van de overheid leidt. Het dromen over maakbaarheid plaatst ze vervolgens in de context van het omgaan met onzekerheid. Daarin refereert ze mede aan het thema ‘sociaal vertrouwen’, dat centraal stond tijdens de eerste Verwey-Jonker/SER Lezing.
Haar betoog wordt becommentarieerd en aangevuld door twee coreferenten. Dat zijn Barbara Baarsma, directeur van SEO Economisch Onderzoek en bijzonder hoogleraar Marktwerking- en Mededingingseconomie aan de Faculteit Economie en Bedrijfskunde van de Universiteit van Amsterdam en Yvonne Zonderop, zelfstandig journalist, vakdocent journalistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen en voormalig adjunct-hoofdredacteur van de Volkskrant. Zij gaan achtereenvolgens in op de vraag welke rol de overheid wel of juist niet heeft, en het verschil in attitude tussen de generaties ten opzichte van de overheid.
Wij hopen en verwachten dat de lezingen aanzetten tot discussie in woord en geschrift, tot een betrokken debat waar Hilda Verwey-Jonker van genoten zou hebben.