Home | Publicaties | SER-adviezen | 2010 - 2016 | 2013 | Handmade in Holland: vakmanschap en ondernemerschap in de ambachtseconomie

Handmade in Holland: vakmanschap en ondernemerschap in de ambachtseconomie

Advies 2013/02 : 21 juni 2013 (Ad hoc Commissie Toekomst Ambachtseconomie)

Meer aandacht voor het ambacht is hard nodig. Dit advies gaat in op het belang van de ambachten voor de Nederlandse economie en samenleving en bevat diverse aanbevelingen om de oplopende tekorten aan vakmensen te stoppen.

Download:Volledig advies (3436 kB)Bijlagen (3063 kB)

Ambacht en werkgelegenheid
Hoe kunnen technisch werk en ambacht aantrekkelijker worden voor jongeren? Meer aandacht voor de vakmensen in talrijke ambachten is hard nodig. De komende jaren ontstaan er oplopende tekorten aan ambachtelijke vakmensen: een grote vervangingsvraag, mede door uitstroom vanwege vergrijzing. Terwijl steeds minder jongeren kiezen voor zo’n specialistische vakopleiding in ambacht/handwerk.
Dit is enerzijds een urgent probleem. Anderzijds biedt het ook perspectieven op werkgelegenheid voor jongeren, werkzoekenden en zij-instromers. Maar het is dan nodig ambachtssectoren toekomstbestendig te maken. Hoe?

Ambacht: belangrijk voor economie en samenleving
Ambachten vormen een onmisbare schakel in de Nederlandse economie en samenleving . Ze bestrijken veel terreinen van de economie: bouw, reparatie, voeding, gezondheid, schoeisel, tandtechnici, installatie, specialistische productie, creatieve industrie, IT, uiterlijke verzorging e.d. Er werken 774.000 mensen, er zijn 285.000 ambachtsbedrijven en er is sprake van een jaaromzet van 110 miljard euro. Zonder ambachten zijn veel speciale benodigdheden niet te maken en diensten niet te leveren. Ambachten zijn belangrijk voor innovatie (zoals 3D-printen) en voor de lokale economieën.

Aanbevelingen voor beleid over de ambachtseconomie, onder meer 

  • Zorg voor een beter en reëler imago / beeldvorming van ambachten bij leerlingen/ jongeren en hun ouders. Je kunt ook ‘hoog’ komen als je voor en ambacht kiest. Middelen zijn bijv. thema-ouderavonden. 
  • Invoering van een Capaciteitentoets op de basisschool, naast de Cito-toets, om praktische vaardigheden te toetsen (talent voor handwerk). 
  • Doorgaande leerlijn: Betere doorstroommogelijkheden in de onderwijskolom vmbo, mbo en hbo. 
  • In stand houden bekostiging van kleinschalige opleidingen voor specialistische ambachten met overheidssteun. 
  • Profilering van goed vakmanschap door invoeren meestertitel. \
  • Verruimen dat zzp’ers als leerbedrijf / leerwerkplaats kunnen optreden (zonder arbeidsovereenkomst aan te gaan) d.m.v. de nieuwe stimuleringsregeling per 2014. 
  • Meer aandacht voor ondernemersvaardigheden. De ambachtseconomie bestaat voor 70 procent uit zzp’ers. Dit kan bijvoorbeeld op de nieuwe ondernemerspleinen. 
  • Zorg voor coördinatiestructuur van onderzoek over ambachten.

De SER sluit aan bij adviezen van de stichting Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) over meestertitel en financiering vakopleidingen. Ook kijkt de SER als voorbeeld naar Duitsland met zijn echte ambachtscultuur.

Het advies is het antwoord op een adviesaanvraag van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) van 4 december 2012.