SER

Lees voor

Tijdschriftartikelen

Literatuurlijst Vergrijzing

SER-publicaties - Boeken - Tijdschriftartikelen - Standaardwerken

Olsthoorn, S. ; Meijerink, R., Vernieuwing. Kies voor radicale aanpak
In: FD special, (2012) (mrt), p. 8-12
De zorg wordt duurder, de kwaliteit gaat achteruit. Vergrijzing maakt het nog erger. Rien Meijerink, voorzitter van de Raad voor de volksgezondheid en Zorg, pleit ervoor om de zorgverleners alleen te betalen voor gezondheidswinst. (TA17246)
Maarseveen, J. van ; Harmsen, C., Demografische levensloop van babyboomers: terugblik en perspectief
In: CBS, bevolkingstrends, (2011) 4e kw (dec), p. 15-26
In demografisch opzicht is de naoorlogse geboortegolf een opvallend verschijnsel in de dalende reeks geboortecijfers vanaf 1870. De babyboomers staan nu volop in de belangstelling. En beslist niet altijd in positieve zin. Ze worden in de media nogal eens neergezet als tijdbommen, potverteerders, asociale levensgenieters, die de AOW en het pensioen van jongeren opeten en de gezondheidszorg in de nabije toekomst onbetaalbaar maken. (TA17168)
Henkens, K. ; Dalen, H. van, De gouden Kooi van de oudere werknemer : Demografische katers
In: Idee, 32 (2011) 04 (jul/aug), 5 p.
Veel oudere werknemers met een vast contract zijn ongemotiveerd als het gaat om hun werk. Een Gouden Kooi, waarbij nu alleen nog het pensioen de bevrijding biedt. Maar dat kan en moet anders. Niet zozeer door de arbeidsmarkt te flexibiliseren. maar door werknemers deelgenoot te maken van het vergrijzingsrisico. (TA16941)
Garssen, J., Demografie van de vergrijzing
In: Bevolkingstrends, (2011) (2e kwartaal), p. 15-27
Vooral door een naar Europese maatstaven langdurig hoog geboortecijfer is Nederland nu nog minder sterk vergrijsd dan zijn buurlanden en de meeste andere Europese landen. Binnen ons land bestaan echter wel zeer grote verschillen in vergrijzing. In perifere en welvarende gemeenten is de grijze druk tot bijna vijf keer zo hoog als in de jongste gemeenten. De toename van het aantal 65-plussers is in het afgelopen decennium onder mannen twee keer zo groot geweest als onder vrouwen. Deze ontwikkeling hangt sterk samen met de historische seksespecifieke trends in de sterfterisico’s. In absolute zin hebben de dalende sterftecijfers voor hart- en vaatziekten in de afgelopen vier decennia het meest bijgedragen aan de stijging van de levensverwachting. Sinds 2002 neemt de levensverwachting, en daarmee de vergrijzing, sneller toe dan voorheen en loopt ons land weer in de pas met andere West-Europese landen. Vanaf 2011 vergrijst Nederland in versneld tempo. De omvangrijke babyboomgeneratie en het snel gegroeide aantal niet-westerse allochtonen leveren in de komende decennia een grote bijdrage aan de vergrijzing. (TA16910)
Immerzeel, M. van, Arbeidsmarkt & vergrijzing
In: UWV Magazine, (2010) 2 (okt), p. 8-12
In deze tijden van teruggang, herstel en dubbele dipjes blijkt eens te meer hoe moeilijk het is om ontwikkelingen in de economie en op de arbeidsmarkt te voorspellen. Dit noopt tot enige bescheidenheid in beleid. Vooral als het om ouderen gaat. (TA16572)
Wijst, C. A. van der, Vergrijzing en ouderdomspensioenen
In: Demos, 25 (2010) 10, 2
Wat weten wij over de gevolgen van de veroudering van de bevolking voor de pensioenen? Hoe zal de AOW moeten worden gefinancierd bij een te verwachten verdubbeling van het aantal bejaarden? (TA16277)
Wijst, C. A. van der, Omzien in verwondering? Vergrijzing en ouderdomspensioen in perspectief
In: Demos, 25 (2010) 10, p. 3-4
Ook de SER heeft zich met de vraag over de toekomstige financiering van de AOW beziggehouden. De kernvraag is nog steeds uiterst actueel. Dat geldt ook voor de pensioenproblematiek. (TA16278)
N. N., Doorrekening flankerende maatregelen AOW-voorstel
In: PS Documenta, (2010) 2 (feb), p. 221-232
Het CPB is gevraagd de houdbaarheid van flankerende maatregelen rond de verhoging van de AOW-leeftijd door te rekenen. Het CPB komt tot de conclusie dat de overbruggingsuitkering voor oudere werklozen en de mogelijkheid tot vervroeging van de ingangsdatum van de AOW een klein negatief effect hebben op de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Verder geeft het CPB aan dat de maatregelen inzake duurzame inzetbaarheid nog onvoldoende uitgewerkt zijn om mee te nemen in de berekeningen. (TA16279)
Praag, B. van, Naschokken van de crisis (4). Het hete hangijzer van de vergrijzing
In: S&D, 67 (2010) 1/2 (feb),
De huidige moeilijkheden zijn in belangrijke mate terug te voeren naar de demografische structuurverandering, waarbij de verhouding sterkeren/zwakkeren is gaan schuiven. Deze trend is nog niet uitgewerkt, zij begint pas zichtbaar te worden. Wanneer de overheid denkt aan een significante bezuinigingsoperatie, dan lijkt het goed haar expliciet in een demografisch kader te plaatsen, waarbij men tenminste een periode van enige decennia zal moeten inplannen. (TA16285)
Kam, F. de, Ouderen in het vizier (1) : Vergrijzing : gevolgen voor de overheidsfinanciën
In: S&D, 66 (2009) 12, p. 10-20
Nederlanders leven steeds langer. Het vergrijzingsproces is al enkele decennia gaande. Het CPB heft 3 jaar geleden de gevolgen van de vergrijzing voor de overheidsfinanciën voor het laatst in kaart gebracht. Daaruit blijkt dat de bestaande belastingtarieven onvoldoende zijn om de huidige arrangementen van de verzorgingsstaat te blijven financieren. Door uit te stellen wat uiteindelijk onvermijdelijk is komen de lasten van noodzakelijke aanpassingen onevenredig terecht op de schouders van toekomstige generaties. (TA16235)
Beek, K. van ; Verhoeven, I. ; Steen, M. van der ; Roosma, F., Ouderen in het vizier (2) : anders gaan denken over ouderdom
In: S&D, 66 (2009) 12, p. 21-26
Het kabinet heeft met zijn voornemen de pensioengerechtigde leeftijd te verschuiven een dappere stap gezet richting houdbare overheidsfinanciën. Alleen klopt het beeld dat het kabinet hiermee 'iets aan de vergrijzing heeft gedaan' niet. De uitdaging van de vergrijzing schuilt in het ontwikkelen van arrangementen die de leefstijlen en de behoeften van de toekomst optimaal ondersteunen. (TA16236)
Hofland, H. J. A., Ouderen in het vizier (3) : de negers van de toekomst
In: S&D, 66 (2009) (dec), p. 27-29
Het grootste politieke conflict dat ons op dit moment bezighoudt gaat over de vraag op welke leeftijd de AOW van kracht wordt, op je 65ste, je 67ste, of misschien je 70ste zoals minister Donner destijds geopperd heeft. De ouderen zijn en masse tegen. Maar de demografische omstandigheden zijn veranderd. Nood breekt wet. (TA16237)
Jacobs, B., Politieke economie en methodologie van vergrijzingssommen
In: Openbare financiën, 41 (2009) 4, p. 199-218
De vergrijzing heeft grote gevolgen voor de overheidsfinanciën en de aanvullende pensioenen, maar ook voor de economische ontwikkeling en de welvaart. Sinds 2000 brengt het CPB de economische gevolgen van de vergrijzing in kaart. De vergrijzingssommen van het CPB kunnen in veel opzichten worden verbeterd. Verder moeten die sommen worden gebaseerd op realistische beleidsregels. (TA16133)
Kam, C. A. de, Op weg naar Ageing III
In: Openbare financien, 41 (2009) 4, p. 219-225
Het voorbeeld van de AOW laat goed zien hoe overheidsmaatregelen de inkomensverdeling tussen generaties beïnvloeden. Het is belangrijk dat beleidsmakers over zulke informatie kunnen beschikken. Het CPB vervult hierbij een essentiële rol. Het moet zich weren tegen politiek druk en uitgaan van lagere groei van de productiviteit. (TA16134)
Mooij, R. A., Het houdbaarheidstekort: een omlijning
In: Openbare financiën, 41 (2009) 4, p. 189-198
De vergrijzing van de bevolking heeft belangrijke gevolgen voor de overheidsfinanciën. Dankzij generatierekeningen is het CPB in staat het houdbaarheidstekort te kwantificeren. Ook kan het CPB generatieplaatsjes maken van de verdelingseffecten van maatregelen om dat tekort weg te werken. Zodoende krijgen beleidsmakers informatie die behulpzaam is bij de besluitvorming over de overheidsfinanciën. (TA16135)
Kune, J. B., Bevolkingsveroudering en welvaart
In: Kwartaalschrift economie, 6 (2009) 1 (maart), p. 7-27
Het proces van bevolkingsveroudering in Nederland en de westerse wereld in de komende decennia impliceert een aanmerkelijk groter aantal postactieven ten opzichte van het aantal actieven en een meer dan navenant groter bedrag aan pensioeninkomen ten opzichte van het verdiende nationaal inkomen. Onder de veronderstelling van een tamelijk voorspoedige jaarlijkse toeneming van de arbeidsproductiviteit van 1,7 procent en nog enige verdere toeneming van de arbeidsparticipatie ligt het consumptiepotentieel per hoofd van de bevolking in 2025 zo'n 27 procent hoger dan in het jaar 2007. Zonder bevolkingsveroudering zou de welvaartstoeneming nog groter zijn geweest, ruim 37 procent. Het écart tussen deze twee ter grootte van 10 procent-punt betreft het verouderingseffect ofwel representeert de 'grijze last'. Dit lijkt alleszins dragelijk te zijn. Bij een gelijkblijvende arbeidsproductiviteit kan alleen een toeneming van de arbeidsparticipatie van 0,73 in 2007 tot 0,81 in 2025 bewerkstelligen dat de welvaart gelijk blijft. In een pessimistisch scenario met negatieve productiviteitsontwikkeling daalt onvermijdelijk het consumptiepotentieel per hoofd van de bevolking. In een zonnig scenario met een jaarlijkse groei van de productiviteit van 2 procent of meer ligt een vrij spectaculaire toeneming van de welvaart de komende decennia - 41 procent en meer in 2025 ten opzichte van het jaar 2007 - nog in het verschiet. Een veelheid van ingrijpende beleidsmaatregelen moet bewerkstelligen dat de arbeidsparticipatie de komende jaren nog met tenminste zo'n 3 a 4 procent-punt omhoog gaat en bovenal dat de voorwaarden gecreëerd worden voor een voortgaande toeneming van de arbeidsproductiviteit. (TA16055)
Dalen, H. van, De angst voor de bevolkingskrimp, vergrijzing en bevolkingspolitiek
In: B en M, 35 (2008) 4, p. 257-273
Bevolkingskrimp en vergrijzing boezemen angst in en zetten menig regering aan om een groei van het kindertal te stimuleren. In werkelijkheid is de krimp de komende 30 jaar beperkt. Geleidelijke afname van bevolkingsgroei zou echter wel eens een verborgen zegen voor de wereld kunnen zijn. (TA15759)
Eggink, E. ; Pommer, E. ; Woitiezz, I., Collectieve uitgaven aan verpleging en verzorging in tijden van vergrijzing
In: B en M, 35 (2008) 4, p. 299-310
De uitgaven aan collectieve verpleging en verzorging via de AWBZ en WMO zijn het afgelopen decennium met 2,8% per jaar gestegen. Toch zal het volume wat sterker groeien dan in het verleden door een sterkere vergrijzing. De gevolgen van de bevolkingskrimp voor de uitgaven zijn daarmee ongewis. (TA15760)
Lange, J. de, Awbz in de toekomst: vergrijzingslast of lust?
In: TSG, 87 (2009) 1 Spectrum, p. 7-8
In 2020 gaan de eerste babyboomers, dan 75 jaar oud, een beroep doen op de AWBZ. In 2050 zal het aantal 75-plussers zijn verdubbeld (12%) ten opzichte van nu (6%), dat betekent 2 miljoen mensen van 75 en ouder. Kunnen zij zich nog wel verzekerd zien van de nodige zorg en is die zorg nog wel betaalbaar?
Hoe willen we dat de zorg voor ouderen er in de toekomst uitziet, en hoe valt dat te bereiken? Jacomine de Lange stelt een aantal probleemvelden in de Awbz-zorg voor ouderen aan de orde: de onduidelijke verantwoordelijkheid voor voldoende aanbod op regionaal niveau, de mogelijke personeelstekorten, de rol van de informele zorg en de benodigde expertise van de nieuwe zorgprofessional. Op basis van haar onderzoek suggereert zij enkele oplossingsrichtingen.
Spectrum over het SER-advies Langdurige zorg verzekerd : over de toekomst van de AWBZ. (TA15769)
Verkaart, S. ; Broekhuis, J., De gevolgen van vergrijzing voor het Europese monetaire beleid
In: ESB, 93 (2008) 4542 (5 sep), p. 538-540
De vergrijzing zal gepaard gaan met een geleidelijke daling van de reële rente en de bbp-groei en een lichte opwaartse druk op de inflatie. Ook zullen aandelen- en huizenprijzen belangrijker worden bij de doorwerking van het monetaire beleid. (TA15607)
Stellinga, M., Pensioen : wie draait op voor de vergrijzing?
In: Elsevier, 64 (2008) 36 (6 sep), p. 56-59
Over de financiering van de geschatte kosten voor de AOW (zo'n 50 miljard) lopen de meningen uiteen. Politici durven er hun vingers niet aan te branden. De kosten van AOW en zorg lopen drastisch op. Moeten alleen werkende jongeren daarvoor opdraaien of ook ouderen? Hoe zit het ook weer met de vergrijzing? (TA15611)
Storm, S. ; Naastepad, R., Wat de commissie Bakker weten moet
In: ESB, 93 (2008) 4534 (2 mei), p. 260-263
Om de kosten van de vergrijzing duurzaam te financieren is een hogere groei van de arbeidsproductiviteit noodzakelijk. Een hogere arbeidsparticipatie is niet voldoende. Arbeidsmarktflexibilisering werkt in dit verband contraproductief, omdat het de productiviteitsontwikkeling schaadt. (TA15480)
Schippers, J., Werkgevers in een krappe arbeidsmarkt
In: ESB dossier, (2008) 4533S (apr), p. 10-15
Als gevolg van de ontgroening en de vergrijzing van de beroepsbevolking zullen steeds meer werkgevers in Nederland worden geconfronteerd met krapte op de arbeidsmarkt. Hier komt aan de orde in hoeverre de werkgevers de nieuwe schaarsteverhoudingen op de arbeidsmarkt al probleem ervaren en welke gedragsreacties van hun kant moge worden verwacht. (TA15466)
Soest, A. van, Geleidelijke pensionering lijkt in ieders belang te zijn
In: Pensioen Magazine, 13 (2008) apr, p. 29-33
Er valt veel te zeggen voor een proces van geleidelijke uittreding. Terwijl er weinig bereidheid lijkt te bestaan om in voltijd door te werken na 65, zien velen er wellicht wel iets in om in deeltijd te blijven werken. Beknopt overzicht van bestaande literatuur over dit onderwerp in de VS, Europa en Nederland. (TA15457)
Dalen, H. P. van ; Henkens, C. J. I. M. ; Schippers, J. J., Vergrijzing en het onderschatte belang van informele kennisverwerving
In: M&O, 62 (2008) 1 (jan/feb), p. 52-65
Terwijl een meerderheid van de werkgevers zich ervan bewust is dat het aandeel ouderen binnen hun organisatie de komende tien jaar zal stijgen, is het veel minder duidelijk hoe productiviteitsverlies met het ouder worden het beste kan worden voorkomen. Dit artikel wijst op het belang van het informele leren. (TA15404)
Buiter, W. H. ; Dalen, H. P. van ; Eijffinger, S. C. W. ; [et. al.], Vergrijzing is en verborgen zegen
In: Kwartaalschrift Economie, 4 (2007) 4, p. 421-436
De kern van het vergrijzingsprobleem is een gebrek aan dynamiek in instituties (op terrein van arbeid, pensioen, zorg en onderwijs) en normen die niet meer bij de tijd zijn. Vergrijzing en bevolkingskrimp zijn een verborgen zegen en zeker geen verschijnselen die tot wanhoop nopen. Studies zoals de betaalbaarheidsanalyse van het CPB of die van de Studiegroep Begrotingsruimte, gaan aan zwaarmoedigheid ten onder. (TA15370)
Kolnaar, A. ; Meulendijks, P., De visie van de 'Tilburgse school' op de vergrijzing : een samenvatting
In: Kwartaalschrift Economie, 4 (2007) 4, p. 497-516
Korte samenvatting van de Tilburgse visie op de vergrijzingsproblematiek versus de heersende opvattingen. Naar hun overtuiging wordt in de gebruikelijke analyses eenzijdig de nadruk gelegd op de Openbare financiën en wordt voorbijgegaan aan de feitelijke (reële) stand van zaken en ontwikkelingen in de Nederlandse economie. In de Nederlandse economie is er geen reden voor grote bezorgdheid over de vergrijzing. (TA15372)
Derks, W., Bevolking, arbeidsmarkt en economie
In: Kwartaalschrift Economie, 4 (2007) 4, p. 517-525
Vergrijzing heeft invloed op de arbeidsmarkt en de economie. Maar andere demografische ontwikkelingen zoals ontgroening en zeker de daling van de potentiële beroepsbevolking zijn minstens even belangrijk. Is de invloed van de vergrijzing op de economie wel zo groot? (TA15373)
Lookeren Campagne, F. van ; Bovenberg, L., Doorwerken in dienstverlening : Een rijke oude dag
In: Intermediair, (2008) 25 jan, p. 41
De vergrijzing kost ons geen geld, zij gaat ons geld opleveren, voorspelt Lans Bovenberg, hoogleraar economie aan de Universiteit van Tilburg en oud-directeur van Netspar, een onderzoeksnetwerk voor vergrijzingsvraagstukken. Op verzoek laat hij zich interviewen in 2038. (Het themanummer van Intermediair gaat over situaties in 2038). (TA15362)
Helleman, J. ; Jong, G. de ; Giezen, A. van der, Fiscalisering AOW niet door vergrijzing
In: ESB, 93 (2008) 4527 (25 jan), p. 36-39
Het snel groeiende tekort in het AOW-fonds wordt betaald uit de schatkist (fiscalisering). Het tekort wordt deels veroorzaakt door de stijging van de uitgaven door de vergrijzing, maar veel meer door (onvoorziene) verminderde premie-inkomsten als gevolg van de financiering van de heffingskortingen. (TA15359)
Verhoeff, A. A., Vergrijzing, levensfasebeleid en de cao
In: Arbeidsvraagstukken, 23 (2007) 3, p. 261-273
De oplossing voor het vraagstuk van vergrijzing wordt vaak gezocht in afspraken in de cao. Onderzoek naar de condities waaronder cao-afspraken over vergrijzing zijn te maken. Verder aandacht voor beperkingen, samenvatting van condities en aanbevelingen voor onderzoek. Onder bepaalde condities kan de cao bijdragen aan levensfasebeleid. (TA15218)
Nimwegens, N. van, Vergrijzing in perspectief : enkele feiten en ontwikkelingen
In: Idee, (2007) sep, p. 4-9
Iedereen heeft het over vergrijzing. Maar waar hebben we het over? Wat zijn de feiten, waar komen we vandaan en waar gaan we heen? De vergrijzingsfeiten op een rij. (TA15207)
Hollanders, D. ; Kok, L., De Zweedse oplossing van het vergrijzingsprobleem
In: ESB, 92 (2007) 4517 (7 sep), p. 537-538
Vergrijzing is in essentie een verdelingsprobleem. Zonder hervorming van aow en aanvullend pensioen zullen de inkomens van ouderen blijven stijgen, ten koste van de inkomens van jongeren. hervormingen stuiten echter op weerstand van de oudere generaties. Zweden heeft hervormingen weten door te voeren door de discussie buiten de verkiezingsstrijd te houden. De hervormingen zijn toekomstbestendig omdat zij de herverdeling tussen generaties beperken. (TA15205)
Fase, W. J. P. M., Geen antwoord op de ontgroening, vergrijzing en verzilvering
In: SMA , 62 (2007) 5 (mei), p. 175-177
Demografisch zal in de komende 40 jaar een drietal ontwikkelingen de betaalbaarheid van de AOW bedreigen: de ontgroening (afname van beroepsbevolking), de vergrijzing (toename van 65-plussers) en de verzilvering (ouderen worden steeds ouder). (TA15086)
Dalen, H. van, Valkuilen van het vergrijzingsdebat
In: Demos , 22 (2006) nov, p. 81-86
Zullen er zware tijden aanbreken in vergrijzend Nederland? Leidt dat tot hogere kosten of premies voor burgers? Of valt het wel mee met de vergrijzing. Wie heeft er gelijk? Is de angst voor vergrijzing nu overdreven of niet? (TA14928)
Beets, G., Vijf manieren om de vergrijzing te lijf te gaan : nieuwe voorstellen van de Europese Commissie
In: Demos , 22 (2006) nov, p. 86-87
Afgelopen maand heeft de Europese Commissie nieuwe voorstellen bekendgemaakt (De demografische toekomst van Europa - probleem of uitdaging?). Een ongekende uitdaging die nu moet worden aangegaan. De lidstaten kunnen de problematiek van een krimpende beroepsbevolking en geen vergrijzende bevolking aanpakken via het bevorderen van demografische verjonging, van meer werkgelegenheid en een langer werkzaam leven, van een hogere productiviteit, van integratie van migranten en van duurzame overheidsfinanciën. (TA14929)
Heuvel, F. van den, Vergrijzing : probleemanalyse en mogelijke oplossingen
In: Arbeidsvoorwaarden , (2006) 11, p. 11-13
Het rapport van het CPB over vergrijzing is ingeslagen als een bom. In letterlijke zin zelfs bij de PvdA omdat lijsttrekker Bos zich naar aanleiding van dit rapport heeft laten verleiden tot controversiële uitspraken over het laten meebetalen van ouderen aan de vergrijzingspolitiek. (TA14920)
Kolnaar, A., Houdbare overheidsfinanciën en vergrijzing volgens het CPB
In: Kwartaalschrift Economie , 3 (2006) 3 (okt), p. 245-254
In zijn studies over de vergrijzing maakt het CPB eenzijdige en onvoldoende gemotiveerde keuzen uit meerdere mogelijke en denkbare alternatieven. Met name betreft het de keuzen voor het aflossen van de staatsschuld en voor het niet aanpassen van de belasting- en premietarieven. Het bureau laat voorts na in zijn afwegingen tussen heden- en toekomstgeneraties de grotere welvaart te betrekken die de toekomstgeneratie ook volgens het CPB ten deel zal vallen. Door zo te handelen werpt het CPB zich op als advies- in plaats van als analysebureau. Het maakt keuzen die niet door wetenschappers maar door de politiek dienen te worden gemaakt. Het doet voorkomen alsof die keuzen voortvloeien uit analyses en onontkoombaar zijn. (TA14919)
Gessel, M. van ; Groot, L. ; Weistra, T., Vergrijzingsdruk en ruimte op de arbeidsmarkt
In: ESB , 91 (2006) 4492 (15 aug), p. 388-391
Vijftien OESO-landen worden vergeleken wat betreft de maximaal beschikbare ruimte op de arbeidsmarkt en de vergrijzingsdruk van publieke pensioenuitgaven. (TA14833)
Ekamper, P.; Henkens, K., Vergrijzing : kansen en knelpunten op de arbeidsmarkt
In: Demos , 22 (2006) 6 (jun/jul), p. 57-59
Nederland vergrijst. Daardoor zijn steeds meer ouderen beschikbaar voor de arbeidsmarkt die op termijn in omvang zal gaan krimpen. Hoe kijken werknemers en werkgevers aan tegen de dilemma's die ons staan te wachten en welke kansen zien zij? (TA14814)
Westerhout, E. W. M. T. ; [et al.], Vergrijzing vraagt om aanvullend beleid
In: Overheidsfinanciën , 38 (2006) 2, p. 48-61
Weergave van de belangrijkste bevindingen van de vergrijzingsstudie van het CPB. (B24642) Samenvatting van de gehanteerde veronderstellingen over demografische ontwikkelingen, arbeidsmarktparticipatie, rente en collectieve uitgaven. Verder worden de belangrijkste elementen van het gehanteerde GAMMA-model uiteengezet. Er is sprake van verslechtering en aandacht voor mogelijke oplossingen. De uiteindelijke keuze van beleidsmaatregelen is politiek van aard. (TA14804)
Jacobs, B. ; Bovenberg, A. L., Voortschrijdend inzicht in de vergrijzing
In: Overheidsfinanciën , 38 (2006) 2, p. 62-79
Nadruk op de onzekerheden van de langetermijnprojecties van het CPB voor de houdbaarheid van de openbare financiën. Mede geïllustreerd door onzekere factoren. Identificatie van de belangrijkste risico's. Het CPB zou moeten werken met de duiding en waardering van financieel-economische en politieke onzekerheden en het modelleren van arbeidsmarkteffecten van vergrijzing. Met beleidsconclusies. (TA14805)
Verbon, H. A. A., Vergrijzing is nog steeds een verdelingsprobleem
In: Overheidsfinanciën , 38 (2006) 2, p. 105-115
De vergrijzingsstudie van het CPB uit 2006 berekent een fors grotere ombuigingslast om de overheidsfinanciën houdbaar te maken dan de studie uit 2000. Dit is vooral het gevolg van hogere zorgkosten. Maatregelen om de houdbaarheid te verzekeren komen vooral ten laste van ouderen. Het CPB zou ook andere welvaartscriteria kunnen gebruiken. Een van de beleidsopties wordt gevormd door maatregelen die aanzetten tot het krijgen van (meer) kinderen, zoals stortingen door de overheid in het levensloopfonds van mensen die kinderen opvoeden. (TA14806)
Vries, B. de, Heeft Nederland een serieus vergrijzingsprobleem?
In: Overheidsfinanciën , 38 (2006) 2, p. 116-123
Het probleem van de overheidsfinanciën hoeft niet te worden overdreven. De uitgangspositie van onze economie en van het overheidsbudget is gunstig. Andere beleidsoptie dan die van het CPB zijn: verhoging van de BTW, verdere fiscalisering van de AOW, beperking van de hypotheekrente-aftrek en maatregelen ter bevordering van de arbeidsparticipatie van oudere werknemers. (TA14807)
Salverda, W., Vergrijzing in Nederland: argumenten voor een betere balans in het debat
In: Arbeidsvraagstukken , 22 (2006) 2, p. 126-139
Het Nederlandse vergrijzingsdebat ziet ten onrechte over het hoofd dat de vergrijzing op cohortbasis slechts langzaam toeneemt en daarmee ook de financieringsbehoefte van beroepspensioenen. De auteur dingt af op de ernst van de demografische ontwikkeling en de financiële gevolgen. Centraal staan demografie en het inkomen van ouderen. Gekeken wordt naar de demografische ontwikkeling en de financiering van de oude dag. Daarna richt ik mij daarbinnen op ongelijkheden. Afsluitend conclusies en opmerkingen over het beleid. (TA14779)
Bovenberg, L., Verzekerde vergrijzing
In: Economenblad , 29 (2006) apr/mei, p. 7-8
De vergrijzing en een aantal andere ontwikkelingen resulteren in grotere risico's op het terrein van inkomen en gezondheid. Welke uitdagingen vloeien hieruit voort voor de verzekeringssector. Sociale en financiële innovatie is geboden om mensen beter te beschermen tegen allerlei risico's en tegelijkertijd onderhoud van menselijk kapitaal te bevorderen. (TA14767)
Koolmees, W., Vergrijzing in de EU
In: ESB , 91 (2006) 4487 (2 jun), p. 261
Als gevolg van de vergrijzing zal de samenstelling van de bevolking in de EU drastisch veranderen. De Europese Commissie heeft nieuw onderzoek laten doen naar de gevolgen daarvan voor de economie en de overheidsfinanciën in de periode 2004-2050. (TA14761)
Polder, J. J. ; [et al.], Ontketent de grijze golf een tsunami in de zorgkosten?
In: ESB , 91 (2006) 4484 (21 apr), p. 181-184
Door de vergrijzing nemen de zorgkosten in de komende periode toe. Maar minder dan vaak wordt gedacht, omdat de kosten in het laatste levensjaar doorschuiven naar hogere leeftijden. (TA14694)
Derks, W., Bevolkingsafname vereist ander beleid
In: ESB , 91 (2006) 4483 (7 apr), p. 160-162
De structurele bevolkingsafname is al begonnen in een aantal regio's. Bestuurders hebben daar grote problemen mee. De gevolgen voor diverse beleidsterreinen zijn omvangrijk. (TA14680)
Ginkel, T. van, Maatwerk seniorenregeling gewenst: Oud en wijs
In: Mens(en)werk , (2006) 1, p. 6-7
Met de vergrijzing voor de deur laait de discussie over seniorenregelingen weer op. In cao's worden ouderen zoveel mogelijk ontzien door werktijdaanpassingen en leeftijdsregelementen. Maar goed seniorenbeleid blijkt vooral een kwestie van maatwerk. Dar is in cao's weinig ruimte voor. (TA14597)
Westerhout, E. W. M. T. ; Pellikaan, F., Langer leven in goede gezondheid
In: ESB , 90 (2005) 4408 (12 aug), p. 350-352
De levensverwachting blijft onverminderd toenemen, terwijl de gezondheid van de oudere bevolking gestaag verbetert. Dat is goed nieuws, maar niet voor beleidsmakers. Langer leven in goede gezondheid biedt geen oplossong voor de budgettaire problemen die het gevolg zijn van een vergrijzende bevolking. (TA14410)
Westerveld, M., Weg met de 65-jaargrens! Of niet?
In: SMA , 60 (2005) 7/8 (jul/aug), p. 346-354
Aandacht voor de 65-jaargrens als de onbetwiste scheidslijn tussen het werkende en het rustende leven. Zal deze scheidslijn er op termijn ook aan moeten geloven? Biedt leeftijdsdiscriminatie uitgelezen kansen om het eigen potentieel tot het gaatje te benutten. Analyse van een evoluerende norm. (TA14413)
Berkhout, P.H.G.; Graaf, D. de, Geef deeltijders meer keus
In: ESB , 90 (2005) 4467 (29 jul), p. 330-331
Met het oog op de vergrijzing gaan steeds meer stemmen op om voltijders weer veertig uur te laten werken. Hun bereidheid tot langer werken is echter beperkt. Het effect van prikkels in de financiële sfeer is marginaal. Veel meer arbeidspotentieel is te vinden bij de deeltijders. (TA14393)
Bovenberg, L., De uitdagingen van de vergrijzing
In: CDV , (2004) winter, p. 59-72
Europa vergrijst. We moeten de zaken anders gaan aanpakken. Er moet meer geïnvesteerd in mensen door hen slimmer, flexibeler en langer te laten werken. Verder moet er een nieuwe sociale agenda komen. De derde hoofduitdaging is te komen tot nieuwe verantwoordelijkheden voor sociale partners. Hervormingen zijn nodig om de solidariteit met degenen, die het nodig hebben te waarborgen. Tegelijkertijd zijn regelingen nodig voor hen die zich onvoldoende op de veranderingen kunnen instellen. (TA14137)
Zurlohe, F. E. M., De strijd voor de betaalbaarheid van de vergrijzing
In: Beursbengel , 67 (2004) 738 (okt), p. 16-19
Er is sprake van een harde confrontatie tussen vakbeweging, werkgevers en kabinet. Het gaat hierbij over de vraag hoe ons pensioenstelsel zodanig vorm kan worden gegeven dat het kan voldoen aan haar sociale doelstelling, financieel houdbaar is én toekomstige maatschappelijke veranderingen het hoofd kan bieden. (TA14019)
Boonstra, W. W., Extern vermogen en de gevolgen van vergrijzing
In: ESB , 89 (2004) 4438 (23jul), p. 341-343
Het Nederlandse spaaroverschot van de afgelopen decennia heeft niet geresulteerd in een sterke externe vermogenspositie. Met het oog op de vergrijzing van de bevolking is dit een betreurenswaardige ontwikkeling. Het begrotingsbeleid dient rekening te houden met de overige spaarsaldi in de economie. (TA13919)
Snels, B., Vutten kan niet meer
In: FEM Business , (2004) 15 mei, p. 20-22
De kosten van vervroegde pensionering zijn hoog. Met een vergrijzende bevolking worden die onbetaalbaar. De sociale partners en het kabinet onderschatten de kosten. Zij voeren een achterhoedegevecht. (TA13854)
Beek, E. van de, Langer doorwerken
In: Elsevier , (2004) 15 mei, p. 58-59
Alleen al om demografische redenen moet kabinet vasthouden aan afschaffing vut en prepensioen. Vakbonden en werkgevers tonen geen langetermijnvisie. (TA13855)
Bovenberg, L. ; Knaap, T., Vergrijzing, aanvullende pensioenen en de Nederlandse economie
In: TPE , 25 (2004) 2 (mrt), p. 60-91
De pensioenen staan onder druk, zowel door de gedaalde vermogens van pensioenfondsen als door de vergrijzing, die gevolgen kan hebben voor de toekomstige rendementen. Analyse van deze macro-economische problematiek met behulp van een (empirisch) algemeen evenwichtsmodel voor de Nederlandse economie met onderscheiden generaties. De auteurs besteden aandacht aan de verdelingsproblemen tussen generaties, in het bijzonder de gevolgen van verschillende maatregelen om de houdbaarheid van pensioenen te waarborgen. De kosten van vergrijzing moeten niet worden opgevangen door migratie en risico van pensioentekort moet breed gespreid. (TA13780)
Kamminga, T. ; Kuné, J. B., Demotie, deeltijdpensioen en gewoon doorwerken als panacee voor het vergrijzingsprobleem
In: Pensioen magazine , 9 (2004) 2 (feb), p. 6-9
Als we allemaal doorweken, maar vanaf een bepaalde leeftijd wel in een lagere functie en bij voorkeur ook nog in combinatie met deeltijdpensioen, zijn we in één klap van alle problemen rond de financiering van de oude dag af. Dat vergt dan wel een enorme cultuuromslag en daar heeft Kuné nog een zwaar hoofd in. Want bij de huidige generaties zit het 'Zwitserleven-gevoel' goed tussen de oren geramd. (TA13720)
Sijben, J. J., Vergrijzing en pensioenen in Euroland : een macro-economische visie
In: Pensioen magazine , 8 (2003) 2 (feb), p. 26-30
Aandacht voor de financieringswijze van een pensioensysteem en de mogelijke gevolgen van de komende vergrijzing, zowel voor de ontwikkeling van een aantal cruciale macro-economische variabelen als voor de financiële markten. En verder voor wat er gebeurt als er een 'vergrijzingsbom' gaat tikken onder de overheidsbudgetten in de EU-landen met een pensioensysteem gebaseerd op een omslagstelsel. In het bijzonder de houdbaarheid van een financieringssysteem, het inflatiegevaar, de kracht van de euro en de noodzaak van hervormingen op de arbeidsmarkt en van het daarmee verbonden pensioensysteem. (TA13271)
Swenker, P., Generatiebewust beleid
In: Liberaal reveil , 44 (2003) 1 (feb), p. 22-27
De vergrijzing en de gevolgen daarvan voor de jongere generaties zullen zich op tal van terreinen manifesteren, zoals op de arbeidsmarkt, in de kosten van de gezondheidszorg, mbt de inkomensverhoudingen en de solidariteit binnen en tussen generaties. Generatiebewust beleid is verantwoordelijk handelen naar de toekomst, maar daarbij moeten nu keuzes worden gemaakt. (TA13288)
Koning, J. de ; Kunnen, R., Sociaal kapitaal en vergrijzing
In: ESB , 88 (2003) 4398 (27 mrt), p. D26-D27
Het menselijk kapitaal en de benutting ervan worden negatief beïnvloed door de vergrijzing. Dit kan negatieve gevolgen voor de economie hebben. Het sociaal kapitaal loopt ook gevaar, maar wordt minder bedreigd. (TA13344)
ECB, Uitgebreide hervormingen noodzakelijk om aan vergrijzing het hoofd te bieden
In: ECB maandbericht , (2003) apr, p. 39-52
De vergrijzing zal van grote invloed zijn op de economieën van het eurogebied. Overheidspensioenen die worden gefinancierd via omslagstelsels zullen steeds meer onder druk komen te staan naarmate het aantal gepensioneerden in verhouding tot het aantal premiebetalenden stijgt. In dit artikel wordt gesteld dat op korte termijn uitgebreide hervormingen tot stand moeten wordt gebracht om aan de gevolgen van de vergrijzing het hoofd te bieden. (TA13366)
Schouten, D. B. J. ; Kolnaar, A. H. J., De macro-economische betekenis van een kapitaaldekkingsstelsel
In: Maandschrift economie , 67 (2003) apr, p. 89-112
Bij de financiering van de oudedagsvoorzieningen is in ons land een grote plaats ingeruimd voor kapitaaldekking. Binnen de EU neemt Nederland wat dit betreft een uitzonderingspositie in. In het artikel ligt de nadruk op de gevolgen die de eenmaal gemaakte keuze heeft voor het economisch beleid, met name het budgetbeleid. De groeitheorie wordt aangewend om uitspraken te kunnen doen over de lange termijnontwikkelingen onder invloed van de vergrijzing. (TA13385)
Min. Financiën, Hoe groot is de 'tax-gap'?
In: ESB , 88 (2003) 4003 (16 mei), p. 235
Door de vergrijzing zullen de overheidsuitgaven sterk stijgen. De EU berekende de 'tax gaps' voor de Europese landen, waaronder Nederland. (TA13408)
Min. van Financiën, Het oude Europa
In: ESB , 88 (2003) 4413 (5 sep), p. 427
Vergrijzing maakt omslagstelsels op termijn onhoudbaar. De recente aanpassingen van de pensioenstelsels in Europa zijn slechts de opmaat tot verdergaande hervormingen. (TA13544)
Bovenberg, L., Lans Bovenberg, hoogleraar economie UvT : "De pensioenleeftijd moet (op termijn) fiks omhoog"
In: Verzekerd! , 1 (2003) 2 (24 sep), p. 4-5
Bovenberg steekt al jarenlang de nodige energie in de vergrijzing. Het kabinet is op de goede weg, maar verhoging van de arbeidsparticipatie is een must. De knop moet om in Nederland, niet alleen in de politiek maar ook in de samenleving. Bovenberg is een voorstander van 70% (pensioen) op zeventigjarige leeftijd. Een goede levensloopregeling hoort daarbij. (TA13584)
Dielen, H. ; Kalshoven, C., Het grijze gevaar nog niet geweken
In: Bank- en effectenbedrijf , (2003) okt, p. 12-14
Vergrijzing een probleem? Niet meer nadat het kabinet Balkenende II de zaken grondig heeft aangepakt! Tenminste, als we de miljoenennota mogen geloven. Helaas denken wij er anders over, maar dit is niet per se slecht nieuws voor de financiële sector. Aandacht voor doelstellingen van Balkenende II, de gebrekkige onderbouwing van de begroting, en de toekomst. (TA13621)
Bosma, N. S. ; Rosenbrand, M. E. ; Dirks, F., Langer werken.. als ondernemer
In: ESB , 88 (2003) 4418 (31 okt), p. 524-526
Ouderen zullen langer moeten doorwerken om de vergrijzing op te vangen. Doorweken in loondienst ligt voor de hand, maar een toenemende groep ouderen kiest voor het ondernemerschap. Ondanks verschillen met hun jongere vakgenoten presteren ze niet minder. (TA13629)
Kop, R. P., Vergrijzing en jeugdwerkloosheid op de arbeidsmarkt : tussen prognose en paradox
In: Basis , (2003) nov, p. 32-33
Vanaf 2010 neemt het aantal pensioengerechtigden flink toe. Omdat de oudedagsvoorziening deels wordt gefinancierd uit de loonkosten van werknemers, legt dit een enorme druk op de lonen. Ook verdwijnt er veel kennis en ervaring. Dit probleem wordt door de stijgende jeugdwerkloosheid versterkt. Het oplossen van dit probleem vraagt om het leggen van een relatie tussen deze twee. (TA13639)
Bovenberg, A. L., Menselijk kapitaal en vergrijzing
In: ESB , 88 (2003) 4422 (19 dec), p. 615-617
De wetenschap kan een vergrijzende samenleving helpen bij het beter onderhouden van menselijk kapitaal over de levensloop en het koesteren van sociale cohesie door het spreiden van risico's tussen en binnen generaties. (TA13697)
Kamminga, T., SER-voorzitterHerman Wijffels : geïntegreerde aanpak vergrijzingsproblematiek moet nu echt beginnen
In: Pensioen magazine , (2002) 1 (jan), p. 6-9
Er komen allerlei rapporten adviezen voorbij die een stukje van de vergrijzingsproblematiek blootleggen. Het gaat ook om de samenhang. Het eerstvolgende kabinet moet volgens Wijffels een serieus begin maken met een geïntegreerde aanpak. Wij hebben onze zaakjes nog niet goed voor elkaar en het buitenland zit ook niet stil. (TA12574)
Kolnaar, A. H. J., Vergrijzing en staatsschuld
In: Maandschrift economie , 66 (2002) 2 (apr), p. 122-145
Vergrijzing staat al geruime tijd in de belangstelling. Er is eensgezindheid over de diagnose en de aanbevelingen voor het beleid. Verhoging van de participatiegraad en aflossing van de staatsschuld om problemen op te lossen zijn stellingen die berusten op hardnekkige en betreurenswaardige misverstanden. Analyse van het CPB-model Jade, het vergrijzingproces bij slecht beleid en een model van een kleine open economie als de onze binnen een muntunie. Met name aandacht voor de gevolgen voor het begrotingsbeleid. (TA12751)
Homan, T. C. B., Vergrijzing in Europa, gemeenschappelijke actie?
In: Arbeid integraal , (2002) 3 (jun), p. 104-108
Kort overzicht met selectie van belangrijke Europese aandachts- en actiepunten voor wat betreft de betaalbaarheid van pensioenen en de kosten van de gezondheidszorg in het licht van de vergrijzingsproblematiek. (TA12790)
Veldkamp, C. C. J., De vergrijzende Europese orde
In: Christen democratische verkenningen , (2002) 6 (jun), p. 26-36
De vergrijzing zet door. Overal in Europa daalt het aantal kinderen en worden ouderen ouder. In veel landen zal de bevolkingsomvang dalen. Dit heeft gevolgen voor samenleving, economie en bestuur. Arbeidsparticipatie en arbeidsproductiviteit moeten omhoog. Verder staat de houdbaarheid van het pensioenstelsel onder druk. Verdergaande en meer verplichtende afspraken op EU-niveau zijn nodig. (TA12795)
Grip, A. de ; Loo, J. van ; Sanders, J., Kwalificatieveroudering in sectoren
In: ESB , 87 (2002) 4372 (23 aug), p. 611-613
De vergrijzing dwingt tot een hoge arbeidsparticipatie. Kwalificatieveroudering belemmert deze. In welke sectoren zijn de risico's het hoogst? (TA12844)
Riel, B. van, Vergrijzing en de AOW : het perspectief van de jaren vijftig
In: ESB , 87 (2002) 4373 (6 sep), p. 620-623
Toen het pensioenstelsel in de jaren vijftig wettelijke vorm kreeg, koos men voor het omslagstelsel. Tegen de achtergrond van de snelle groei van de pensioenfondsen vond men het niet raadzaam om alle troeven op kapitaaldekking te zetten. bovendien zou als de vergrijzing toe zou slaan, de wettelijke pensioenleeftijd verhoogd kunnen worden. Koppeling van de wettelijke pensioenleeftijd aan de vergrijzing kan ook nu een antwoord bieden. (TA12854)
N. N., Kabinetsstandpunt EU en vergrijzing
In: PS documenta , (2002) 13 (27 sep), p. 1678-1687
Samenvatting van het SER-advies met reactie in hoofdlijnen. Verder aandacht voor meerwaarde van multilateraal toezicht in de vorm van de open-coördinatiemethode. En de vier belangrijkste mogelijke oplossingsrichtingen van de SER : arbeidsparticipatie, budgettaire voorzieningen, aanpassing oudedagsvoorzieningen en arbeidsmigratie. (TA12901)
N. N., The challenge of ageing for social security
In: Int. social security review , 55 (2002) 1 (jan/mrt), p. 3-9
Speciale uitgave met de ambitie om aandacht te geven aan de centrale rol van sociale zekerheid bij het veiligstellen van de oude dag. Ouderen zijn immers een integraal deel van de toekomst en essentiële partners bij het bereiken van een maatschappij voor alle leeftijden. (TA12902)
Hoskins, D. D., Thinking about ageing issues
In: Int. social security review , 55 (2002) 1 (jan/mrt), p. 13-20
Het openbare debat over de toekomst van de sociale zekerheid mist accurate en objectieve informatie. De financiering van pensioenen moet betaald worden van economische middelen van de jongere werkende bevolking. Het beleid moet plannen maken voor de toekomst. Er moet nauwkeurig gekeken worden naar doel en beleid. (TA12903)
N. N., Brief van 2 september 2002 aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal inzake het Kabinetsstandpunt EU en vergrijzing
In: TPV , (2002) 5 (okt), p. 159-163
Reactie namens het Kabinet op het SER-advies. Aandacht voor het Kabinetsstandpunt, reactie op hoofdlijnen door het Kabinet, het nationaal perspectief, het Europese perspectief, de arbeidsparticipatie, budgettaire arbeidsvoorzieningen, pensioencoördinatie en arbeidsmigratie. (TA12910)
Spiezia, V., The greying population : a wasted human capital or just a social liability?
In: Int. labour review , vol. 141 (2002) 1-2, p. 72-113
Analyse van de arbeidsmarkteffecten van vergrijzing en verder bespreking van de voornaamste beleidsmaatregelen die nodig zijn. Overzicht van verwachtte bevolkings- en arbeidsmarktontwikkelingen in de grotere OECD-landen voor de komende jaren. Verder het korte-termijneffect van vermindering van arbeid op werkloosheid en analyse van de effecten van vergrijzing op besparingen en productiviteit. Tenslotte bespreking van de belangrijkste beleidsvoorstellen om arbeidsparticipatie en werkgelegenheid van ouderen te bevorderen op nationaal en internationaal niveau. (TA12933)
Visser, P. ; Henkens, K., Oudere werknemers : beeldvorming en stereotypering
In: Demos , 18 (2002) 8 (sep), p. 61-64
De laatste jaren stijgt de arbeidsdeelname van ouderen weer. Het NIDI onderzocht welke stereotypen er leven. Oudere werknemers worden vaak geassocieerd met kenmerken als loyaal en betrouwbaar. Negatieve beeldvorming heeft vooral te maken met een bij oudere werknemers verondersteld gebrek aan veranderingsgezindheid en weerstanden tegen (vooral technologische) vernieuwing. (TA12941)
Riel, B. van, De tijdbom van de vergrijzing
In: Ablak , (2002) 6, p. 16-19
Als de EU er in 2004 tien nieuwe lidstaten bij krijgt, zal het aantal nieuwe inwoners van de EU met ongeveer 75 miljoen mensen stijgen. De vergrijzing zal hard toeslaan. Hierdoor dreigen de nieuwe lidstaten in de toekomst geconfronteerd te worden met zeer hoge pensioenkosten. (TA13205)
Leeftink, B., Europa vergrijst
In: ESB , 86 (2001) 4296 (23 feb), p. 187
Er is de komende jaren een forse toename van het aantal ouderen. Vanuit budgettair oogpunt betekent dit dat een toename van leeftijdsgerelateerde collectieve uitgaven gedekt moet worden bij een (relatieve) afname van het potentiële financiële draagvlak. (TA12067)
Roekel-Kolkhuis Tanke, I. R. van, Oudere medewerkers inzetbaar houden in veranderende organisaties
In: M&O , 55 (2001) 1 (jan/feb), p. 24-43
Verdergaande vergrijzing en ontgroening van de Nederlandse samenleving maken het noodzakelijk dat ouderen langer aan het arbeidsproces gaan deelnemen, volgens het kabinet. Iedereen is overtuigd van het belang van meer scholing om oudere medewerkers langer inzetbaar te houden in arbeidsorganisaties. Eerst wordt een beeld geschetst van hoe alle betrokkenen (overheid, sociale partners, management en medewerkers zelf) tegen de problematiek aankijken en welke oplossingen op beleidsniveau worden voorgesteld. Vervolgens wordt ingegaan op de oplossing. Afsluitend worden aanbevelingen gedaan om voorgesteld beleid beter op de praktijk te laten aansluiten. (TA13023)
Broer, D. P., Growth and welfare distribution in an ageing society : an applied general equilibrium analysis for the Netherlands
In: Economist , 149 (2001) 1 (mrt), p. 81-114
Studie naar de gevolgen van de vergrijzing van de bevolking op economische groei en de verdeling van welvaart in Nederland. Dit leidt binnen het huidige systeem van sociale zekerheid tot een toename van de belastingen en een geschatte welvaartsvermindering van ongeveer 4% voor de toekomstige generaties. Aandacht voor het effect van hervormingen in het sociale zekerheidssysteem. (TA13024)
Smit, L. M., Migratie is schijnantwoord
In: ESB , 86 (2001) 4300 (16 mrt), p. 256-258
Om via migratie de vergrijzing tegen te gaan, zijn enorme migratie-aantallen nodig. Los van de problematiek die dat met zich meebrengt, lost het op lange termijn de vergrijzing niet op. (TA13035)
Beer, P. T. de, Meer participeren of slimmer produceren?
In: ESB , 86 (2001) 4323 (14 sep), p. 692-695
Meer arbeidsparticipatie om vergrijzing op te vangen, zal steeds meer knelpunten opleveren. Een versnelling van de productiviteitsstijging blijkt een aantrekkelijk alternatief voor een beleid dat zich primair op de arbeidsparticipatie richt. (TA12353)
Boersch-Supan, A. ; Ludwig, A. ; Wintern, J. ; NBER, Aging and international capital flows
Working paper, nr. 8553
Cambridge MA : NBER, (2001) oct.
Een grote uitdaging is het verouderen van de bevolking. Dit beïnvloedt kapitaalstromen tussen landen. Via een model dat landen en generaties overlapt wordt een toekomstverkenning gemaakt dat de omvang van die stromen bekijkt. (TA12461)
Goudswaard, K. P., Keuzevrijheid en werk
In: ESB , 86 (2001) 4336 (26 nov), p. D6-D7
De gevolgen van de vergrijzing staan al langere tijd in de belangstelling. De cruciale vraag is in hoeverre de huidige arrangementen rond werk, inkomen en zorg nog houdbaar zijn in een ouder wordende samenleving. Er moet ook rekening worden gehouden met veranderingen in de wijze waarop de jongere generaties hun arbeidsleven inrichten. (TA12499)
PvdA, De kleur van grijs : een sociaal-democratische verkenning over jong en oud in een vergrijsde samenleving
Amsterdam : PvdA, (2000) feb.
De PvdA wil aandacht voor de vergrijzing en beleidsmaatregelen voorstellen waardoor de vergrijsde samenleving van morgen voor oud en jong aantrekkelijk is om in te leven. Aandacht voor onderwerpen als: arbeid, inkomen, sociale zekerheide, zorg, wonen en mobiliteit. (TA11359)
Zwiers, A. R. G. J. ; Wijst, C. A. van der, Vergrijzing : zorgbehoeften en hun financiering
In: ESB , 85 (2000) 4247 (17 mrt), p. 212-216
Het collectief gefinancierde zorgaanbod sluit onvoldoende aan op de verwachte verdubbeling van het aantal 65+-ers in de komende veertig jaar en hun veranderende preferenties. Op welke manieren kan de financiering van de zorg vorm worden gegeven om hieraan beter te voldoen? (TA11426)
Maas, P. J. van der, De ouderdom komt met chronische gebreken : vergrijzing, volksgezondheid en de vraag naar zorg
In: Medisch Contact , 55 (2000) 13, p. 452-456
De vergrijzing brengt een grote vraag naar zorg mee. Aandacht voor demografische processen en veranderingen in de gezondheidstoestand van de Nederlanders de komende tijden. (TA11465)
Beetsma, R. ; Bettendorf, L. ; Broer, P., Vergrijzing, arbeidsaanbod en collectieve lasten
In: ESB , 85 (2000) 4252 (21 apr), p. 328-331
Bespreking van de financiële en macro-economische gevolgen van de vergrijzing aan de hand van simulatiesmet een dynamisch algemeen evenwichtsmodel. Dit model biedt een inzicht in de omvang van de intergenerationele overdrachten ten gevolge van vergrijzing. Aandacht voor twee alternatieve beleidsscenario's. Het eerste is een constante AOW-premie, het andere alternatief is een verlaging van de AOW-uitkering. (TA11511)
Oosenburg, A., Het vergrijzingsvraagstuk volgens de WRR : 'Do'nt worry, be happy' ... voor lang het althans nog kan!
In: Pensioen Advies , 11 (2000) 4 (apr), p. 32-35
Recent liet de WRR een lijvig rapport over het vergrijzingsvraagstuk het licht zien. Wie tussen de sussende regels doorleest, slaat echter de schrik om het hart: wordt dit de basis voor het regeringsbeleid, dan kan de oudere van morgen zich maar beter bergen. Het is de vraag of gedane aanbevelingen gehoor zullen vinden. (TA11533)
Coenen, I., Vergrijzing steeds meer booming business
In: FNV nieuws , 5 (2000) 17 (apr), p. 8-9
Overzicht van de rapporten van WRR, PvdA en Sociaal-Economische Raad over bevordering arbeidsdeelname van ouderen, premiebetaling AOW en de verlaging van de staatsschuld, waardoor vrijkomende rente kan worden benut voor de AOW en zorg voor komende generaties. (TA11554)
Schouten, D. B. J., De financiering van de vergrijzing
In: Maandschrift economie , 64 (2000) 3 (jun), p. 178-190
Poging om de specifieke eigenaardigheden van nationale publieke pensioensystemen empirisch te calibreren. Het model behoort methodologisch tot de klasse van uitrekenbare algemene evenwichtsmodellen voor een open economie met vaste wisselkoersen. De empirische onderbouwing is globaal. (TA11635)
N. N., Vergrijzing en begrotingsbeleid in het eurogebied
In: ECB maandbericht , (2000) jul, p. 57-70
De teruglopende geboortecijfers en de langere levensverwachting zullen de overheidsfinanciën van de landen in het eurogebied in de komende decennia meer en meer onder druk zetten. In veel landen van het eurogebied zullen het huidige begrotingsbeleid en systemen van overheidstransfers op lange termijn niet houdbaar zijn. Pensioenhervormingen zouden erop gericht moeten zijn dat de pensioensystemen op lange termijn houdbaar blijven in plaats van slechts op korte termijn in financieringsbehoeften te voorzien. (TA11687)
Rele, H. ter ; [et al.], Ageing in the Netherlands : a manageable problem
In: CPB report , (2000) 00/3, p. 18-24
De toenemende pensioeninkomsten en medische uitgaven ten gevolge van de veroudering van de Nederlandse bevolking zal de komende tijd grote gevolgen hebben voor openbare financiën. De huidige voorzieningen zijn ontoereikend. Het beleid zal moeten veranderen onder andere door de overheidsschulden te verminderen. (TA11769)
Dijkhuizen, C. van, Vergrijzing en schuldpolitiek
In: ESB , 85 (2000) 4272 (22 sep), p. 731-733
Voor 2001 kan van een goed-nieuws-begroting worden gesproken. Regeren is echter vooruitzien: reserveringen voor de vergrijzing zijn vereist. Een hogere arbeidsparticipatie kan hierbij helpen. (TA11773)
Ewijk, C. van ; [et al.], Vergrijzing in Nederland : een hanteerbaar probleem
In: TPV , (2000) 6 (dec), p. 114-119
De vergrijzing van de bevolking heeft grote gevolgen voor de inkomsten en uitgaven van de collectieve sector. Met name zullen uitgaven aan AOW en zorg toenemen, terwijl het aantal jongeren (dat deze voorzieningen moet financieren) zal afnemen. Aandacht voor de onhoudbaarheid van de overheidsfinanciën. Toch is er een geringe beleidsaanpassing nodig om de houdbaarheid te herstellen. Hiertoe worden enkele beleidsopties aangedragen. (TA11944)
Groesbeek, H., Onderzoek Delta Lloyd : het valt wel mee met toekomst van de AOW
In: Pensioen Advies , 11 (2000) dec, p. 24-26
De vergrijzing baart zorgen. Regelmatig verschijnen berichten met twijfels over betaalbaarheid van de toekomstige AOW. Allemaal onnodige bangmakerij constateert Nyfer in een onderzoek dat op verzoek van Delta Lloyd is verricht. (TA11946)