Woensdag 4 mei 2011, SER-gebouw Den Haag
“Ruimte voor autonomie sociale partners behouden”
Om in de toekomst problemen binnen de eurozone te voorkomen is financiële discipline nodig, maar sociale partners moeten nationaal de ruimte houden om te onderhandelen. Die conclusie deelden deelnemers aan het SER-symposium ‘Omgaan met verschillen in de eurozone’.
Aanleiding voor het symposium op woensdag 4 mei waren de verschillen binnen de eurozone die zichtbaar zijn geworden door de crises in Griekenland en Ierland. In reactie daarop deed de Europese Commissie voorstellen voor een scherper Europees toezicht op begrotingen van individuele lidstaten en het versterken van de gezamenlijke Europese economie. Wie onvoldoende in de Europese financiële pas loopt, riskeert een boete. Daarmee moeten te grote verschillen tussen lidstaten binnen de Economische en Monetaire Unie beteugeld worden.
Discipline
Econoom Lans Bovenberg hield vooral de financiële markten verantwoordelijk voor de instabiliteit binnen de eurozone. Omdat Europese burgers uiteindelijk opdraaien voor de kosten, verliest Europa volgens de hoogleraar aan legitimiteit. Hij pleitte voor meer discipline en een onafhankelijk scheidsrechter die de financiële instellingen zo nodig op de vingers kan tikken, maar wilde een minimum aan bevoegdheden overdragen aan Europa. Bovenberg: “Maak financiële instellingen meer risicodragend, dan corrigeren ze overheden vanzelf. Stop het afschuiven.”
Autonomie
Ook Maarten Keune, hoogleraar sociale zekerheid en arbeidsverhoudingen (UvA), waarschuwde ervoor om te veel in Brussel neer te leggen. Hij meende dat de EU daarmee in de toekomst mogelijk voorwaarden kan stellen aan lonen om zo de overheidsfinanciën van lidstaten in het gareel te houden. “Maar lonen zijn niet de oorzaak van de huidige problemen en ook niet de oplossing. Bovendien behoort het tot de autonomie van sociale partners om lonen en arbeidsvoorwaarden uit te onderhandelen”, aldus Keune.
Innovatie
Volgens Loes van Embden, VNO-NCW, valt de Europese bemoeienis in de plannen erg mee. Van Embden: “Europa houdt een spiegel voor en het is aan lidstaten afzonderlijk om maatregelen te treffen. Daar waar lidstaten hun huiswerk niet doen, neemt de druk toe . Dat is ook nodig voor de concurrentiepositie.” Henk van der Kolk (FNV) noemde de grote focus op de loonkosten in de plannen daarentegen “een uitermate zwaktebod” en miste vernieuwing door te investeren in productiviteit en innovatie. De bonden zullen hun autonomie op loonkostenontwikkeling en arbeidsvoorwaardenbeleid in dit “misbaksel” bevechten, liet hij weten. Maar ook Van Embden gaf aan die autonomie te willen behouden.
Gezamenlijk
Volgens Wim Boonstra, chefeconoom Rabobank Nederland, is het nooit helemaal te voorkomen dat een land in problemen komt. Boonstra: “Het gaat erom dat je via een centrale financiering van overheidstekorten gezamenlijk die problemen kunt opvangen. Met versnipperde obligatiemarkten blijft de euro kwetsbaar. Dat is het grootste probleem.”
Boete
Lidstaten kunnen een boete krijgen als zij onvoldoende maatregelen nemen om begrotingstekorten te dichten. De meningen verschilden of dat wel de juiste sanctie was. “Daarmee krijgen die landen het nog moeilijker”, meende oud-politicus Arie van het Hek. Een suggestie was om landen op bepaalde onderwerpen buiten de politieke besluitvorming te houden. Een andere deelnemer had nog een optie: “Als een land niet op de groepsfoto mag, draait het ook snel bij.”