de huidige situatie rond de SER
20 april 2012
Van het agendapunt Actualiteiten wordt in de praktijk van de Raadsvergaderingen spaarzaam gebruik gemaakt. Maar het zou al te wonderlijk zijn om elkaar hier na lange tijd weer eens als Raad te treffen en om dan op geen enkele manier te verwijzen naar de recente berichtgeving over de staat van de Nederlandse overlegeconomie, en over de SER als een van de omstreden instituties in het Nederland van nu.
Het is niet eenvoudig daarop passend te reageren vanaf deze plek; elk commentaar oogt al snel al te verdedigend, al te verdoezelend of beide. “Stilzitten als je geschoren wordt” is dan een veelgehoorde oproep. “Niet wrijven in een vlek” is een huiselijker variant op hetzelfde advies.
Het hiervoor vereiste gelaten incasseringsvermogen valt niet altijd gemakkelijk op te brengen, maar de aanbeveling is stellig een verstandige. Dat betekent niet dat er op alle kritiek niets terug te zeggen zou zijn. Integendeel. Over recente en minder recente bijdragen vanuit dit gebouw is aanzienlijk positiever te oordelen dan recentelijk hier en daar is gebeurd. Onze gezamenlijke werklunch na deze raadsvergadering biedt daartoe gelegenheid voor wie nuance zoekt.
Maar de toekomst is tenminste even interessant als heden en verleden. Die bewijzen wij de beste dienst door naar mogelijkheden te blijven zoeken om vanuit de SER mee te denken over verstandig, breed gedragen sociaal-economisch beleid. De uitdaging blijft dezelfde: het aangaan van vrijwillige restricties op ieders gedrag, om te komen tot hogere welvaart en tot versterking van ons collectieve aanpassingsvermogen. Dat vergt een aanpak en een werkwijze die zich van tijd tot tijd passend vernieuwt. Het overleg heeft Nederland tot dusver veel gebracht: dat moet vooral zo blijven.
Daarom ook is het een goede zaak dat we vandaag zoveel nieuwe raadsleden mogen verwelkomen. Juist als alles niet vanzelf gaat, biedt het frisse perspectief van nieuwkomers kansen op welkome vernieuwing. Dat geldt voor de nieuwe leden van vandaag, dat geldt na 1 september ook voor een nieuwe voorzitter. De oproep van Karl Popper dat optimisme een morele plicht is geldt voor nieuwkomers en oudgedienden gelijk; ik schaam mij er niet voor die oproep altijd serieus genomen te hebben.
Ooit moest in deze zaal de voorganger van Agnes Jongerius, Lodewijk de Waal, zich verdedigen tegen een felle aanval op de staat van de vakbeweging. Hij deed dat met een onverminderd bruikbare metafoor die ik de Raad van nu graag in herinnering breng. “Vergeet nooit,” zei hij, “dat een adelaar wel eens laag vliegt, maar een kip nooit hoog.”
Uitgesproken tijdens de raadsvergadering (SER) van 20 april 2012
Hoe moet het verder met de overlegeconomie?
Zaterdag 28 april besteedt Een Vandaag aandacht aan de huidige situatie in de overlegeconomie. Aan het woord komt ook Alexander Rinnooy Kan.
