Om nu te zeggen dat het Nederlandse poldermodel in Finland het gesprek van de dag is zou overdreven zijn. Maar de regelmatige krantenlezer in Finland kan het begrip in elk geval bekend voorkomen. En vooral bij lezers van een zakenkrant als Taloussanomat zou het een enigszins vertrouwd concept kunnen zijn.
Herman Elzinga
Merimari Kimpanpää, Fins correspondente in Nederland voor onder meer Taloussanomat, zal de eerste zijn om kanttekeningen te plaatsen bij de bekendheid van het poldermodel in haar geboorteland. Taloussanomat is een van de twee financiële dagbladen die Finland kent en wordt uitgegeven door het grootste mediaconcern. In deze krant heeft ze er wel een paar keer over geschreven, maar dat wil niet zeggen dat je op iedere straathoek de Finnen de essentie van het poldermodel kunt ontfutselen. “Net zoals dat ook in Nederland niet zal kunnen. Ik heb wel eens gedacht dat het leuk zou zijn om voor een artikel de straat op te gaan en Nederlanders te vragen het poldermodel uit te leggen. Met name ben ik dan benieuwd hoe politici het er vanaf brengen. Veel verwacht ik er niet van. Het zou niettemin wel een leuk onwetenschappelijk experiment kunnen zijn.”
Belangstelling voor het poldermodel is er in Finland wel degelijk volgens Merimari Kimpanpää en dan met name bij de zogenoemde deskundigen. Dat komt omdat Finland nog altijd de nodige economische problemen heeft op te lossen. “Finland heeft een behoorlijke recessie gekend, die nog steeds niet helemaal voorbij is. Dat is zo ongeveer begonnen na de ineenstorting van de Sovjet-Unie. Er was nogal wat bilaterale handel met de Sovjet-Unie en die liep rake klappen op. Andere belangrijke oorzaken van de recessie waren de snelle liberalisering van de kapitaalmarkt en de snelle daling van de onroerendgoedprijzen. De werkloosheid nam flink toe en bedroeg op een gegeven moment 18%, na Spanje het hoogste in de EU. Ik denk dat 1994 het slechtste jaar was, daarna is het wel steeds beter gegaan.”
Tastbaar De afgelopen jaren gingen de Finnen her en der te rade voor mogelijke oplossingen voor de economische problemen. Merimari Kimpanpää: “Alles passeerde de revue: het Australische model, het Engelse model en ook het poldermodel. Wat in Finland het Nederlandse model heet, want we kennen geen polders. Er is daarbij vooral gekeken naar een antwoord op de werkloosheidsproblematiek. Politici willen graag oplossingen aandragen die de kiezer aanspreekt. En werkloosheid is heel tastbaar.”
Overigens moet het poldermodel de Finnen wel bekend zijn voorgekomen. Merimari Kimpanpää: “Het overlegmodel waarbij er consensus wordt bereikt tussen de staat, werkgevers en werknemers over allerlei structurele zaken bestaat in Finland al sinds het eind van de jaren zestig. Maar of Finse politici het begrip poldermodel kunnen uitleggen is de vraag. Ze zien het waarschijnlijk meer als een toverwoord.”
Gading Of de Finnen iets van hun gading hebben gevonden in welk buitenlands economisch model dan ook is ook voor Merimari Kimpanpää een moeilijk te beantwoorden vraag. “Ik ben nu vijf jaar weg uit Finland en dan ontgaan je toch veel dingen. Ondanks dat ik veel Finse bladen lees, veel naar de Finse radio luister en ook nog gemiddeld vijf keer per jaar naar Finland ga om familie en vrienden te bezoeken.”
Voordat ze in 1996 naar Nederland kwam, werkte Merimari Kimpanpää bij de Finse afdeling van de BBC World Service in Londen. De overgang van het lege en stille Finland naar de wereldstad bleek echter te groot. “Londen was me te druk. Ik struikelde er over mensen die op de stoep sliepen. Dat was allemaal niets voor mij.”
Samen met haar Nederlandse echtgenoot streek ze vervolgens neer in Nederland en begon voor zichzelf als journaliste, omdat ze ondanks een studie economie en politicologie geen leu-ke baan kon vinden. “Het was aanvankelijk de bedoeling dat ik als correspondent Nederland, Frankrijk en Duitsland zou volgen. Inderdaad, een beetje Amerikaans idee. Het werd al snel duidelijk dat dat niet ging.”
Frustratie Inmiddels heeft ze een aardige blik ontwikkeld op de (eigen)aardigheden van de Nederlandse samenleving. En bijvoorbeeld de positie van de vrouw daarin. Merimari Kimpanpää: “In het begin zou ik hebben gezegd dat de positie van de vrouw hier slechter is dan in Finland. Nu zeg ik, heel politiek correct, dat die ánders is. Ik zie de nodige frustratie bij Nederlandse vrouwen die in een voorbije tijd hun economische zelfstandigheid hebben moeten opgeven om voor het moederschap te kiezen. Men zegt nu vaak van de jonge vrouwen die vijf dagen werken dat ze slechte moeders zijn maar als ze bijvoorbeeld maar drie dagen werken dat ze geen ambitie hebben. Ze doen het dus nooit goed. Overigens raakt de samenleving al aardig gewend aan de werkende vrouw en is die discussie al meer rationeel geworden. Het gaat dus de goede kant op met de vrije keuze voor zowel man als vrouw.”
In Finland zijn man en vrouw op het terrein van arbeid nog meer elkaars gelijke. Zij het een beetje noodgedwongen, zo lijkt het. “In Finland moeten man en vrouw wel allebei werken om in hun levensonderhoud te voorzien. De discussie of vrouwen wel of niet moeten werken en hoeveel uur bestaat in Finland gewoon niet. Vaak ontbreekt ook de mogelijkheid om parttime te werken en dat is in Nederland dus nu wel beter geregeld.”
Hardnekkig Meer mogelijkheden voor parttime werken zouden in Finland wat meer mensen de mogelijkheid geven aan de slag te komen. Want ook al gaat het nu wat beter op dat terrein, het werkloosheidscijfer ligt nog altijd rond de 11%. Merimari Kimpanpää: “Ook in Finland hebben we nu een soort paarse regering. Paars 1 wilde het aantal werklozen halveren, maar dat is niet gelukt. Het blijkt een hardnekkig probleem. Inmiddels is er een Paars 2 en zijn de politieke thema’s enigszins verschoven naar tekorten en aflossing van de staatsschuld. Net als in Nederland eigenlijk. Maar als je luistert naar de mensen baart de hoge werkloosheid hun het meest zorgen.”
Merimari Kimpanpää blijft voorlopig de Finnen nog wel verslag doen over Nederland. Want Nederland is volgens haar een prima land om te leven. Ondanks dat we niet lang kunnen tafelen. “Nederlanders zijn niet erg Bourgondisch, nee. Dat is het Calvinistische. Je mag niet genieten. Maar Nederlanders zijn vaak wel redelijk extravert, waardoor je makkelijk met ze in contact komt.”
Nou vooruit dan, nog één in het oog springende onhebbelijkheid. “Nederlanders praten heel veel over geld. Dat valt ook andere buitenlanders altijd op. Wat kost dit? Wat kost dat? Tijdens het Europees kampioenschap voetbal was er een programma op de radio waarin tegenstanders konden reageren. Het eerste bezwaar dat ik hoorde was: het kost zoveel.